Đại Nam Văn Hiến Sử Thi Tập 3 - Phần 1

Đại Nam Văn Hiến Sử Thi Tập 3 - Phần 1

 

8193.         Mãi đến một ngàn ba năm bảy (1357)…

8194.         Khi Minh Tông, tức thái thượng hoàng,

8195.         Một phen lìa bỏ trần gian,

8196.         Đồng thời lìa bỏ ngai vàng đương cơ…

 

8197.         Thì lúc bấy giờ, “vua tại chức”:

8198.         Là Dụ Tông, mới “thực làm vua”.

8199.         Nghĩa là tự chủ bàn cờ,

8200.         Điều xe khiển ngựa bấy giờ tự tay!   

 

8201.         Mà lúc ấy, thương thay, vận nước

8202.         Đã không còn được tốt như xưa…

8203.         Một là những vị “chân nho”:

8204.         Đỉnh Chi, Trung Ngạn… đã đua nhau “về”.

 

8205.         (Là lấy nghĩa “tử quy” mà nói)…

8206.         Hai: là nơi triều nội, giờ đây

8207.         Tràn lan một lũ mặt dầy,

8208.         Lăng xăng lít xít tối ngày sáng đêm…

 

8209.         Nghĩ kế hại người hiền kẻ sáng,

8210.         Mưu kết bè lập đảng chơi nhau.

8211.         Cũng do hai chữ “công hầu”,

8212.         Một tiếng “kim mã”, một câu “ngọc đường”…

 

8213.         Ba, là bởi “cái hồn” “cái vía”

8214.         Của nước nhà – ấy vị quân vương

8215.         Đã “giòi”, đã “mọt” tận xương,

8216.         Đã hư hỏng khác chi phường vô luân!

 

8217.         Chẳng hề nghĩ đến phần sứ mệnh,

8218.         Của mình là gồng gánh non sông…

8219.         Ngoài trách nhiệm với cha ông,

8220.         Còn trách nhiệm với tứ dân, vạn loài!  

 

 

 

8221.         Quân vương: ấy là vai thiên tử,

8222.         Trách nhiệm từng hơi thở nhân sinh.

8223.         Sao cho các loại hữu tình,

8224.         Thảy đều hưởng đức hiếu sinh mới là!

 

8225.         Nhưng, “thiên tử” của ta ngày ấy,

8226.         Chỉ là “thằng bé” vậy – mà “hư”.

8227.         Vì sao lại gọi rằng “hư”?

8228.         Vì, nguyên ủy, đã bị “chư cận thần”

 

8229.         Chúng “dạy dỗ” cho bằng chán vạn

8230.         Những trò dâm, trò đãng – trò “hư”.

8231.         Tửu, sắc, tài, phiến – lu bù…

8232.         Khiến cho “trong hỏng ngoài hư” – “vẹn mười”!

 

8233.         Nên vua chỉ biết chơi là chính,

8234.         Cả cái chơi rủng rỉnh là “tài”.

8235.         Triều Trần từ thuở sơ khai,

8236.         Đã xem cờ bạc là loài yêu tinh!

 

8237.         Nên đã dụng cực hình đối phó:

8238.         Phạm tội này, mỗi có chết thôi!

8239.         Nhưng, sang đời Dụ Tông thời

8240.         Vua ham cờ bạc rủ người vào cung…   

 

8241.         Và cứ thế, nghìn trùng sát phạt…

8242.         Hả hê cơn đổ bác máu ghiền.

8243.         Trong lưng hễ có đồng tiền,

8244.         Thì vào cung cấm, đỏ đen tha hồ!

 

8245.         Thượng đã bất chính, ô hô thế!

8246.         Hạ mà không loạn: nghĩa “mần răng”!

8247.         Xét ra hai chữ trầm thăng,

8248.         Thịnh suy, hưng phế… cũng bằng chứng kia!

 

 

 

8249.         Hễ tâm chính ắt thì đạo chính,

8250.         Hễ tâm tà, đạo chỉn tà theo!

8251.         Chữ rằng: quyền lực bao nhiêu,

8252.         Chẳng bằng “đức hạnh nhiễu điều giá hương”.

 

8253.         Dụ Tông vốn là phường “trẻ hỏng”,

8254.         Ngoài cái trò “nóng bỏng” nói trên,

8255.         Còn bày lắm cuộc đảo điên…

8256.         Như trò đua rượu xem bên nào cừ!

 

8257.         Triều mà có cuộc đua như thế!

8258.         Ai uống nhiều, vua sẽ thăng quan!

8259.         Sử còn ghi lại rõ ràng:

8260.         Chưởng phụng ngự cung Vĩnh An bấy giờ  

 

8261.         Nghĩ ra mẹo “uống lừa uống dối”,

8262.         (Uống ít mà tính trội nhiều thêm).

8263.         Qua mặt vua giữa trận tiền,

8264.         Để rồi được thưởng, thăng liền chức to!

 

8265.         Lại còn chuyện tha hồ xây cất

8266.         Những cung ngang điện dọc tưng bừng.

8267.         Kiêu tâm chẳng biết khi dừng,

8268.         Mải “ghi dấu ấn”: ta từng làm vua!

 

8269.         Lại còn chuyện đào hồ xây núi,

8270.         Sức quan quân lặn lội đi tìm

8271.         Hoa thơm cỏ lạ khắp miền,

8272.         Đem về trồng giữa ngự viên địa đàng!

 

8273.         Vua cứ việc xài hoang, thỏa thích…

8274.         Mặc kho tàng rỗng tuếch – hề chi!

8275.         Sưu cao, thuế nặng – sá gì?

8276.         Trời sinh ra lũ dân kia, cho mình…

 

 

 

8277.         Ấy cái lẽ bất bình sâu thẳm:

8278.         Con sâu kia xéo lắm, cũng oằn!

8279.         Khắp nơi sục sục hờn căm!

8280.         Những cơn sóng những lăm lăm lật thuyền!  

 

8281.         Thế nước mỗi ngày thêm nghiêng ngửa,

8282.         Sau mười hai năm “múa” trên ngai,

8283.         Dụ Tông về với đất đai…

8284.         Trước khi thác, việc làm sai… cuối cùng:

 

8285.         Lưu di chiếu, buộc quần thần phải

8286.         Tôn một người chẳng phải… Trần tông

8287.         Lên ngôi, nối nghiệp nhà Trần:

8288.         Là Trần Nhật Lễ, gốc giòng họ Dương!

 

8289.         Ấy bởi Cung Túc Vương Trần Dục,

8290.         (Anh ruột vua) nhân một lần say,

8291.         Đã mê mệt cặp lông mày

8292.         Của một đào hát hây hây má đào.

 

8293.         Bèn phấn khởi nạp vào làm vợ,

8294.         Và nạp luôn thai của cô nàng:

8295.         Vốn là hạt giống họ Dương,

8296.         Để rồi sau rốt, sinh con họ… Trần!

 

8297.         Nhật Lễ được đặt “nhầm” đế vị,

8298.         Lên ngai rồng, hú hí một năm.

8299.         Ăn chơi thỏa thích tơ tằm,

8300.         Bập bùng nhịp trống đêm rằm trung thu!  

 

8301.         Lại làm chuyện ruồi bu hy hữu:

8302.         Là giết hoàng thái hậu, ấy là

8303.         Mẫu thân của Dụ Tông và,

8304.         Cũng là thân mẫu của cha nuôi mình!

 

 

 

8305.         Vì sao y lại đành tâm thế?

8306.         Nguyên do vì bà thái hậu kia

8307.         Trước thì ra sức giúp y

8308.         Lên ngôi cửu ngũ… Sau khi việc thành:

 

8309.         Thấy y hiện nguyên hình bạo chúa,

8310.         Lại ra tuồng trăn trở vân vân…

8311.         Ngoài trò tàn độc sát thân*

8312.         Y còn tính chuyện “đổi Trần thành Dương”.

*Giết người thân của mình

 

8313.         (Nghĩa là từ triều đường Trần tộc

8314.         Sẽ đổi sang Dương tộc triều ca…

8315.         Nghĩa là từ quả trứng gà,

8316.         Một chú vịt sẽ chui ra… tót vời!)

 

8317.         Vì những lẽ đầu đuôi như thế,

8318.         Tôn thất Trần há dễ ngồi yên?

8319.         Sau đôi ba cuộc vùng lên,

8320.         Cuối cùng, cũng dẹp được tên gian hùng.  

 

8321.         Làm xong cuộc thanh trừng, Trần Phủ,

8322.         Vốn là bào huynh của Dụ Tông,

8323.         Lên ngôi lấy hiệu Nghệ Tông,

8324.         Để cho Trần trở lại Trần, như xưa!

 

8325.         Khổ một nỗi, như từ thiên cổ

8326.         Luật của đời: thành trụ hoại không.

8327.         Đã thành, trụ giữa hanh thông,

8328.         Ắt có phen hoại không… cùng quẫn thôi!

 

8329.         Triều Trần đã lên ngôi một thuở:

8330.         Bắt đầu từ Thủ Độ đa đoan…

8331.         Thăng hoa một bước thiều quang,

8332.         Với Hưng Đạo, với Giác Hoàng, vân vân…

 

 

8333.         Rồi, theo luật thăng trầm, tụ tán:

8334.         Những anh hoa cứ tản mạn dần…

8335.         Để rồi qua tới Nghệ Tông:

8336.         Triều Trần đã ngả bóng dần tà dương!

 

8337.         Năm một ngàn ba trăm bảy mốt (1371),

8338.         Vua Nghệ Tông chọn một người tên

8339.         Quý Ly, mà cất nhắc lên

8340.         Chức quan to, nắm nhiều quyền trong tay.  

 

8341.         Quý Ly có hai người cô ruột,

8342.         Mỗi bà là mẹ một vì vua.

8343.         Cho nên “cơ hội” có thừa…

8344.         Chẳng bao lâu lại được thừa long ân

 

8345.         Lấy em gái vua Trần làm vợ…

8346.         Khiến thời càng béo bở lắm thay!

8347.         Ý như rồng nọ gặp mây…

8348.         Chí lăm le những đợi ngày nọ, kia…

 

8349.         Về phần Nghệ Tông thì, sau một

8350.         Năm làm vua, theo bước tiền nhân,

8351.         Lại nhường ngôi báu họ Trần

8352.         Cho em – để trở thành tân thượng hoàng!

 

8353.         Tên người nhận ngai vàng: Trần Kính…

8354.         Cùng anh, gom quyền bính trong tay.

8355.         Duệ Tông, danh hiệu vua này…

8356.         Kể như một nước có rày hai vua!

 

8357.         Bấy giờ nước “được mùa binh lửa”:

8358.         Quân Chiêm Thành hùng hổ tiến công…

8359.         Duệ Tông hăm hở tiến phong…

8360.         Sa cơ, tử trận dưới chân Đồ Bàn!   

 

 

 

8361.         Sau tổ chức lễ tang trọng thể,

8362.         Nghệ Tông đưa con Duệ Tông là

8363.         Trần Hiện, lên nối ngôi cha…

8364.         Tức Trần Phế Đế (tên mà lạ thay!)

 

8365.         Phế Đế còn thơ ngây trẻ dại…

8366.         Mọi việc đều do tại thượng hoàng.

8367.         Một ba bảy tám (1378), Chiêm bang

8368.         Xua quân đánh tới Đại Hoàng (tên sông)…

 

8369.         Bấy giờ, vua Nghệ Tông ra lệnh

8370.         Đỗ Thế Bình hành khiển ra quân…

8371.         Đỗ ta dẫu chức trọng thần,

8372.         Nhưng đường thao lược thì không mấy rành!

 

8373.         Nên một trận giao tranh vừa khởi,

8374.         Quân Đỗ ta đã vội “chào thua”.

8375.         Để quân Chiêm, sóng vỡ bờ,

8376.         Ào lên đến tận kinh sư (Long Thành)!

 

8377.         Sau một trận lộng hành, cướp bóc

8378.         Lũ Chiêm quân hỏa tốc rút về,

8379.         Để lại bao nỗi ê chề:

8380.         Kho tàng mất sạch, não nề nước non!  

 

8381.         Song, Nghệ Tông vẫn còn mê ngủ,

8382.         Vẫn nghe theo kế Đỗ gian thần.

8383.         Bắt đầu phép “đánh thuế Dung”*,

8384.         Đẩy dân đến chỗ tận cùng lầm than!

 

8385.         Ấy phép thuế đời Đường áp dụng

8386.         Buộc người dân bất luận hèn, sang

8387.         Dù có ruộng, đất hay chăng,

8388.         Cũng phải đóng thuế đinh, bằng như nhau.

 

 

 

8389.         (Các triều Trần trước đâu có thế:

8390.         Dân mà không ruộng để mưu sinh

8391.         Kể như nghèo, khỏi thuế Đinh).

8392.         Nghệ Tông dùng kế Tử Bình, khiến dân

 

8393.         Đã cùng lại mười phần thêm quẫn,

8394.         Đã quẫn thì sinh phẫn, thế nên

8395.         Chẳng bao lâu đã “nhãn tiền”:

8396.         Muôn dân đồ thán, đứng lên… vỡ bờ…

 

8397.         Qua Tám ba (1383) bây giờ Chiêm quốc

8398.         Có Chế Bồng Nga thật giỏi giang:

8399.         Tiến quân một trận ngang tàng,

8400.         Đuổi Nghệ Tông tận Đông Ngàn mới thôi!  

 

8401.         Qua mấy trận tơi bời lấn chiếm,

8402.         Mãi đến năm Tám chín (1389), Bồng Nga

8403.         Ăn quen tất bén mùi, mà!

8404.         Lại thêm lần nữa, đánh qua nước mình.

 

8405.         Vua Nghệ Tông, trước tình hình ấy,

8406.         Lại sai “người sủng ái” Quý Ly,

8407.         Đem quân cầm cự một khi…

8408.         Nào ngờ mới “đụng” đã thì thua to!

 

8409.         Quý Ly vội co giò chạy trốn,

8410.         Để mặc hai tùy tướng Vĩnh, Phương…

8411.         Cầm chân giặc giữa chiến trường…

8412.         Trước tình hình nọ, thượng hoàng vội sai

 

8413.         Một vị tướng anh tài thuở ấy

8414.         – Là Trần Khát Chân vậy – tiến binh.

8415.         Khát Chân, nắm vững địch tình:

8416.         Bèn cho hỏa pháo thình lình rót qua…

 

 

 

8417.         Trúng ngay Chế Bồng Nga một phát!

8418.         Khiến chết không kịp ngáp đương trường.

8419.         Thế là dứt điểm tai ương:

8420.         Việt, Chiêm từ ấy chiến trường tạm yên.    

 

8421.         Đỗ Tử Bình là tên phản nghịch,

8422.         Đã gây ra cái chết Duệ Tông.

8423.         Số là, đã có một lần,

8424.         Vua Chiêm quốc, tức Chế Bồng Nga kia

 

8425.         Dâng vàng để nhờ y chuyển đệ

8426.         Tấc lòng thành kết nghĩa lân bang.

8427.         Ngờ đâu gã Đỗ ỉm vàng,

8428.         Lại xui vua Duệ lên đàng thân chinh.

 

8429.         Khi vua bị hãm mình giữa trận,

8430.         Y lại không dám dấn thân vào…

8431.         Mặc vua sống thác lẽ nào,

8432.         Miễn là mình đặng mâm cao cỗ đầy!

 

8433.         Cả Quý Ly cũng rày bỏ chạy…

8434.         Nghệ Tông không trách lấy một lời!

8435.         Chỉ đem nhốt Tử Bình thôi:

8436.         Phạt cho làm lính, để rồi sang năm

 

8437.         Lại phục chức cho làm hành khiển,

8438.         Cùng Quý Ly mưu chuyện đánh Chiêm,

8439.         Tử Bình cứ thế vươn lên…

8440.         Khi thác còn được đề tên miếu thần.   

 

8441.         Ôi! cái lẽ chí công quá lạ!

8442.         Có tội mà được quá hơn công!

8443.         Lấy gì nói chuyện hưng long?

8444.         Quý Ly cũng thế: chẳng công cán gì!

 

 

 

8445.         Bao phen chống giặc thì đều bại,

8446.         Càng bại thì chức lại càng to,

8447.         Trần Phế Đế, lúc bấy giờ

8448.         Thấy tình thế nọ, những ngờ lắm thay…

 

8449.         Bèn nghĩ chuyện ra tay đối phó…

8450.         Nào ngờ đâu, nghe gió (phong thanh),

8451.         Quý Ly vội xuống tay nhanh…

8452.         Rằng: “Sao lại bỏ con mình, hở vua?”

 

8453.         Nghe câu nói như đùa như thật,

8454.         Vua Nghệ Tông chợt giật thót mình.

8455.         Ngẫm đi nghĩ lại sự tình:

8456.         “Ờ mà… ờ nhỉ… sao mình lại ngu?”

 

8457.         Nghĩ đi ngẫm lại, vua bèn quyết:

8458.         Ra lệnh cho giết chết cháu mình…

8459.         Là Trần Phế Đế đương kim,

8460.         Đoạn đưa con ruột của mình lên ngôi!  

 

8461.         Trần Thuận Tông – hiệu đời vua mới…

8462.         Tuổi còn thơ, tên gọi là Ngung.

8463.         Tuổi thơ đâu đáng ngại ngùng…

8464.         Nên được yên vị ngôi trưng làm vì!

 

8465.         Trước tình trạng Quý Ly ngày một

8466.         Lộ ý đồ cướp nước thay non.

8467.         Trang Định Vương – một người con

8468.         Của Nghệ Tông – quyết ra đòn “vi tiên”…

 

8469.         Bằng cách tập kích “tên gian tặc”.

8470.         Mỗi vì không: “cẩn tắc vô ưu”…

8471.         Hớ hênh để lộ cơ mưu…

8472.         Quý Ly thấu chuyện, vào chầu Nghệ Tông!...

 

 

 

8473.         Thế là, chuyện hãi hùng, hy hữu,

8474.         Bỗng xảy ra trong cõi quyền môn:

8475.         Cha mà trở mặt giết con,

8476.         Để binh một kẻ “cô hồn trời ơi”.

 

8477.         Trang Định Vương thác rồi, từ đó,

8478.         Quý Ly càng gặp gió diều lên.

8479.         Ra vào cung cấm ngang nhiên.

8480.         Y như hương hỏa tổ tiên nhà mình!   

 

8481.         Năm Một nghìn ba trăm tám chín (1389),

8482.         Nhân Chiêm binh lại lấn biên thùy.

8483.         Nghệ Tông bèn phái Quý Ly,

8484.         Cờ giong trống giục một khi diệt thù.

 

8485.         Ly ra trận, lại thua lần nữa!

8486.         (Thua gì như cơm bữa, ông ơi!)

8487.         Một khi “thua đủ” đã đời,

8488.         Ly bèn để lại ở nơi trận tiền

 

8489.         Hai tùy tướng đàn em. (Danh tính

8490.         Hai người là Khả Vĩnh, Đa Phương);

8491.         Rồi mau chuồn khỏi chiến trường…

8492.         Rõ tam thập lục, diệu phương là… đào!

 

8493.         Sau trận chiến thua đau hơn hoạn,

8494.         Đa Phương về, la toáng cả triều.

8495.         Chê Quý Ly thực đến điều:

8496.         Bất tài, vô hạnh, đã kiêu lại hèn…

 

8497.         Phương đâu biết rằng huyên thuyên thế,

8498.         Là mình đang tự ký cho mình

8499.         Một bản trọng án tử hình…

8500.         Vì chưng trong cõi nhân sinh đời này  

 

 

 

8501.         Còn tội nào cho tày bằng tội

8502.         Đem điều lầm việc lỗi người ta

8503.         Mà bêu rếu khắp gần xa…

8504.         Cũng vì thế, viên tướng là Đa Phương

 

8505.         Chẳng mấy chốc, đã hồn lìa xác

8506.         Do bàn tay thủ ác Quý Ly!

8507.         Một khi muốn triệt thù đi,

8508.         Chỉ cần vu khống gì… gì… là xong!

 

8509.         Một ba chín hai (1392) trong tôn thất,

8510.         Có Nhật Chương là bậc anh hùng…

8511.         Muốn trừ mối họa gia trung…

8512.         Ra tay chưa kịp… đã tung hê đời!

 

8513.         Chẳng chết bởi tay người khác họ,

8514.         Mà vì người trong họ: Nghệ Tông!

8515.         Sự sao sự khéo đau lòng!

8516.         Sự sao sự chẳng nằm trong lẽ thường!

 

8517.         Tìm hiểu thử nguồn cơn xem thử:

8518.         Phải chăng do cái nợ trả vay?

8519.         Đời cha ăn mặn lắm thay…

8520.         Đời con khát nước – phải rày đó không?   

 

8521.         Đời cha, cướp ngôi rồng của… vợ;

8522.         Đời con, trao của nợ (ngai rồng)

8523.         Cho người bên ngoại: đúng không?

8524.         Nên sinh ra chuyện Nghệ Tông ỡm ờ!

 

8525.         “Đạo trời” thực khôn dò lắm nhỉ…

8526.         Nên mới sinh chuyện dị thường kia:

8527.         Một ông hoàng thượng mê si,

8528.         Mải tìm mọi cách trao đi ngai vàng

 

 

 

8529.         Cho một kẻ bần hàn ngoại thích,

8530.         Tầm thường từ gốc tích, tài năng.

8531.         Đã non bản lĩnh cầm quân,

8532.         Lại non bản lĩnh chăn dân no lành.

 

8533.         Chỉ mỗi chút tài tình thi họa

8534.         Tự cho mình thi bá, thi vương…

8535.         Ngoài niềm trân trọng văn Nôm,

8536.         Còn về tham vọng thì… “dường như vua”.

 

8537.         Chỉ với kẻ vất vơ như thế,

8538.         Sao Nghệ Tông lại… “để trên đầu”?

8539.         Thí bao cốt nhục, công hầu,

8540.         Dọn đường kẻ nghịch tóm thâu ngai vàng?   

 

8541.         Vì sao thế? Quả nan tư nghị!

8542.         Trừ ra… “đùn” cho lẽ huyền vi…

8543.         Một là tại ý hóa nhi,

8544.         Hai là nhân quả một khi tự hành!

 

8545.         Xưa đã dụng mưu… “tình soán vị”,

8546.         Nay khiến ma khiến quỷ đưa đường,

8547.         Xui cho mờ mắt quân vương

8548.         Để xanh để trắng… nhiễu nhương đôi tròng!

 

8549.         Khiến rốt ráo cái vòng nhân quả:

8550.         Vay đầu này lại trả đầu kia…

8551.         Rành rành nhân quả tự quy:

8552.         Nước non để gã Quý Ly đoạt phần!

 

8553.         Khi tuổi đã tà huân xế bóng,

8554.         Ông vua đần như bỗng ngộ ra…

8555.         Tự than thầm: “Lỗi vì ta

8556.         Mà cơ nghiệp của ông cha, xem chừng…”

 

 

 

8557.         Khi bệnh nặng, Nghệ Tông bèn gọi

8558.         Quý Ly vào trăn trối như sau:

8559.         “Việc triều đình bấy nhiêu lâu,

8560.         Trẫm đều ủy thác, tin vào một khanh!  

 

8561.         Nay khanh cứ thực tình cân nhắc:

8562.         “Như “quan gia”* đáng mặt trị vì,

8563.         Xin khanh ra sức phù trì…

8564.         Nếu không đáng, cũng xin tùy khanh thôi!

*Chỉ vua tại vị

 

8565.         Hoặc khanh lãnh lấy ngôi cửu ngũ,

8566.         Để giúp cho xứ sở yên bình…

8567.         Trẫm đây xin cũng thuận tình…”

8568.         Ôi chao! Lời nói thực tình nghe thương!

 

8569.         Trong sách sử đề Tam Quốc Chí

8570.         Ta đã nghe cái ý như vầy…

8571.         Ấy lời Lưu Bị tỏ bày

8572.         Cùng quân sư của ông này: Khổng Minh…

 

8573.         Và cũng giống y “kinh Tam Quốc”:

8574.         Lê Quý Ly cũng bộc bạch lòng…

8575.         Những lời chi khác Ngọa Long…

8576.         Rằng: thần nguyện một lòng trung báo đền!

 

8577.         Ví như có dạ quên nguồn cội,

8578.         Thì xin trời bắt tội… vân, vân…

8579.         Thế là, dù muốn dù không

8580.         Nghệ Tông cũng phải nén lòng mà… tin!  

 

8581.         Mười lăm tháng mười hai, chín bốn (15/12/1394)

8582.         Nghệ Tông băng để món nợ tình

8583.         Của trang hùng sử nước mình

8584.         Chấm dứt câu – giữa phù sinh bọt bèo!

 

 

8585.         Tổng cọng: mười ba (13) triều hưng phế…

8586.         Trăm bảy lăm (175) năm nhỉ? mộng Trần…

8587.         Ngoảnh đi ngoảnh lại mấy lần:

8588.         Hoàng lương một giấc, phù vân đôi bờ…

 

8589.         Ba năm ở ngôi vua – hoàng thượng…

8590.         Hăm bảy năm ngôi thái thượng hoàng,

8591.         Sáu năm sau… thực phũ phàng:

8592.         Quý Ly trở mặt cướp ngang ngôi rồng!

 

8593.         Một tay, đã giết Trần Phế Đế;

8594.         Lại tiện tầm tay, phế Thuận Tông.

8595.         Vì đâu một dạ hai lòng?

8596.         Ấy vì tham vọng nghìn trùng thế gian!

 

8597.         Sau khi truất phế chàng cháu ngoại,

8598.         Ly lên ngôi, dựng “đại cơ đồ”.

8599.         Đặt quốc hiệu là Đại Ngu,

8600.         Đổi họ Lê, lập nhà Hồ từ đây!   

 

8601.         Sao có sự đổi thay như thế?

8602.         Ấy vì Ly cứ nghĩ mình là

8603.         Cháu con Ngu Thuấn đây mà…

8604.         Và Hồ Quý Mãn, ấy là tổ tiên.

 

8605.         Nhưng, theo Tư Mã Thiên sử ký:

8606.         Quý Mãn mang tước vị Hồ Công,

8607.         Được trao cai quản nước Trần…

8608.         Và, Quý Ly, bởi bất thông, đã nhầm!

 

8609.         Cũng bởi chút bất thông như thế,

8610.         Nên trong pho sử ký nước nhà:

8611.         Ngoài Đinh, rồi Lý, Trần ra…

8612.         Lại thêm triều đại Hồ gia nối vần!

 

 

 

8613.         Bởi Quý Mãn họ Trần, do đó,

8614.         Quý Ly kia cũng họ Trần này!

8615.         Ví như biết rõ như vầy,

8616.         Làm chi có cuộc đổi thay phũ phàng!

 

8617.         Năm một ngàn bốn trăm (1400) dương lịch,

8618.         Quý Ly lên cầm chịch, làm vua.

8619.         Đổi quốc hiệu là Đại Ngu;

8620.         Đổi họ mình nữa: là Hồ Quý Ly! 

 

8621.         Một năm sau, cũng y theo lối,

8622.         Cửa nhà Trần, Ly vội nhường ngôi

8623.         Cho con – Hồ Hán Thương – rồi

8624.         Đủng đa đủng đỉnh, lên ngôi thượng hoàng.

 

8625.         Và, tuy đặt con làm hoàng thượng,

8626.         Quý Ly nào có nhượng quyền chi!

8627.         Vẫn còn nắm trọn quyền uy…

8628.         Cho Hán Thượng nọ ngồi vì đó thôi!

 

8629.         Kể từ lúc lên ngôi cửu ngũ,

8630.         Hồ Quý Ly đã tỏ ra mình

8631.         Ngoài tài xiểm nịnh linh tinh,

8632.         Cũng còn là bậc thông minh khác thường!

 

8633.         Đã khéo mở nhiều phương cải cách

8634.         Trong nội dung thi hạch làm quan.

8635.         Ví như người đỗ thi Hương,

8636.         Ngoài phần kinh sử văn chương, phải còn

 

8637.         Qua kỳ hạch về môn toán học…

8638.         Toán học rành mới được thông qua

8639.         Để lên thi hội (đặng mà

8640.         Trạng Nguyên, Bảng Nhãn, Thám Hoa… với đời!)

 

 

 

8641.         Ngoài những cách tân nơi học sách,

8642.         Triều Hồ còn cải cách đo lường,

8643.         (Nào cân thước, nào đấu lương)…

8644.         Để cho thuận việc công, thương nước nhà.

 

8645.         Việc cải cách dẫu mà tốt đẹp,

8646.         Nhưng thiên thời khó kịp về ta!

8647.         Vì chưng cái việc can qua

8648.         Với phương Bắc, rõ ràng là khó ngăn!

 

8649.         Lão Minh đế đằng đằng sát khí,

8650.         Một phen mà thắng thế nhà Nguyên,

8651.         Mắt bèn liếc khắp bốn bên…

8652.         Dễ đâu lại để cho yên nước mình!

 

8653.         Lợi dụng lúc chánh tình Đại Việt

8654.         Có những đều ác nghiệt, thị phi,

8655.         Minh triều trở mặt sân si,

8656.         Trưng chiêu bài những gì gì thực to…

 

8657.         Rằng: “phù Trần diệt Hồ” vậy vậy…

8658.         Thực chất là cướp lấy Nam phương.

8659.         Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương…

8660.         Cha con nỗ lực tìm phương đối đầu.    

 

8661.         Câu hỏi nóng: tìm đâu cho có

8662.         Trăm vạn quân, đối phó giặc thù?

8663.         Lập sổ hộ tịch chỉn chu,

8664.         Buộc dân khai báo tuổi từ lên hai.

 

8665.         Nhờ đấy, số đinh trai trong tuổi

8666.         Từ mười lăm cho tới sáu mươi

8667.         Đã tăng lên gấp năm, mười…

8668.         Giúp cho quân Đại Việt dôi nhiều lần!

 

 

 

8669.         Để đối phó mặt sông, mặt biển,

8670.         Nhà Hồ chăm thao luyện thủy quân,

8671.         Đóng những thuyền chiến hai tầng,

8672.         Tầng dưới bố trí cho dân quân chèo…

 

8673.         Tầng trên để quân triều chiến đấu.

8674.         Ngoài chiến thuyền khá hậu, khá hùng,

8675.         Còn cho cắm cọc dòng sông,

8676.         Những nơi xung yếu để phòng địch quân…

 

8677.         Các cửa biển cũng đồng như thế…

8678.         Tóm lại là phòng vệ tối đa!

8679.         Ấy về quân sự. Ngoài ra

8680.         Cũng lo mặt trận thứ: là ngoại giao!  

 

8681.         Sau nhiều cuộc thấp cao thương lượng,

8682.         Đã diễn ra suốt bốn năm ròng…

8683.         Mặc dù nhẫn nhục hết lòng,

8684.         Mặc dù nhượng bộ đến từng tấc, phân…

 

8685.         Song đàm phán vẫn không kết quả…

8686.         Cuộc chiến tranh như đã ắt rồi.

8687.         Nhân hòa – địa lợi – thiên thời…

8688.         Trong ba yếu tố: hỡi ôi! còn gì?

 

8689.         Về địa lợi, dẫu thì đôi chút,

8690.         Nhưng nhân hòa? Có được gì không?

8691.         Lòng người khắp chốn tây đông,

8692.         Thảy đều ngưỡng vọng nhà Trần thưở nao…

 

8693.         Thiên thời? hỏi từ đâu mà có?

8694.         Hẳn từ nhân hòa nó sinh ra.

8695.         Một khi đẹp ý người ta,

8696.         Thì đâu đâu cũng hóa ra thiên thời!

 

 

 

8697.         Sau suốt bốn năm trời nhẫn nhịn,

8698.         Cuối cùng thì cuộc chiến xảy ra.

8699.         Vì “thiên thời” nó thế mà!

8700.         Đối phương mà mạnh thì ta… ốm đòn!  

 

8701.         Lại nữa, phải nói luôn, là nếu

8702.         Một khi mà… ta yếu (trong khi

8703.         Đối phương mạnh) thì… thì… thì…

8704.         Chỉ còn một nước: ta đi ăn mày!

 

8705.         Mà sở dĩ ngày rày ta yếu,

8706.         Ấy cũng vì cái “kiểu xưa nay”:

8707.         “Gà nhà bôi mặt” lắm thay,

8708.         Cứ “đá nhau” ắt có ngày “ngoại xâm”.

 

8709.         Hễ ta rắn thì quân cướp nhả,

8710.         Ta mà mềm, nó chả nhả đâu!

8711.         Rắn là khi biết thương nhau,

8712.         Mềm là khi mải đá nhau tranh phần!

 

8713.         Hồ Nguyên Trừng, tướng quân thời nọ,

8714.         Nói cùng vua thời đó Quý Ly:

8715.         “Thần không ngại đấm đánh chi,

8716.         Chỉ lo dân có lòng quy về cùng…?”

 

8717.         Ý của Hồ Nguyên Trừng là sợ

8718.         Dù nhà Hồ binh số đã đông…

8719.         Cọc nhọn đã cắm đầy sông,

8720.         Nhưng lòng thiên hạ thì không “nhân hòa”…   

 

8721.         Nhà Hồ đã lo xa đủ thứ:

8722.         Nào lập thành quân số khá đông;

8723.         Dựng thành lũy, rào biển sông;

8724.         Duy chưa gọi được lòng dân theo cùng!

 

 

 

8725.         Và, năm Một bốn trăm lẻ sáu (1406),

8726.         Sau nhiều phen tranh đấu ngoại giao,

8727.         “Ngọn cờ đại nghĩa”* phất cao,

8728.         Quân Minh ồ ạt tiến vào xâm lăng.

*Chiêu bài phù Trần diệt Hồ.

 

8729.         Với quân số khoe gần trăm vạn,

8730.         Lại chiêu bài xán lạn phù Trần,

8731.         Quân Minh sớm vượt sông Hồng,

8732.         Một ra tay, đã chiếm vùng Đa Bang!

 

8733.         Hai mươi tháng một, năm Lẻ bảy (20/1/1407),

8734.         Lại thừa cơ chiếm lấy Thăng Long.

8735.         Nền độc lập bốn trăm năm,

8736.         Thoắt đà tan tác theo quân nhà Hồ!

 

8737.         Quân Minh lại thừa cơ xốc tới…

8738.         Cha con Hồ chạy vội vào Thanh.

8739.         Lỗi giang một trận tan tành,

8740.         Tướng Hồ, Ngụy Thức, trước tình hình kia  

 

8741.         Bèn tâu với Quý Ly: “Vận nước,

8742.         Đã mất rồi, khôn chước trở tay;

8743.         Nghe rằng vương giả xưa nay

8744.         Chẳng thà tự tận. Vậy nay xin Người…”

 

8745.         Nào ngờ trước những lời trung liệt,

8746.         Quý Ly mà chẳng biết thiệt hơn,

8747.         Bèn cho Ngụy Thức một gươm…

8748.         Gọi là tặng kẻ trung ngôn nói xàm!

 

8749.         Rồi lại nhắm Nghệ An mà chạy,

8750.         Và quân nhà Minh lại đuổi theo.

8751.         Giấc mơ Hồ có bấy nhiêu:

8752.         Kỳ La, chốn ấy, cánh diều đứt dây!

Toàn bộ lợi nhuận của công ty cổ phần Đại Nam không chia cho cổ đông. Lợi nhuận sau khi tái đầu tư, công ty sẽ dành 100% lợi nhuận còn lại cho quỹ từ thiện Hằng Hữu hoạt động vì cộng đồng, đặc biệt là chương trình mổ tim dành cho trẻ em