Đại Nam Văn Hiến Sử Thi - Tập 2

Đại Nam Văn Hiến Sử Thi - Tập 2

4109.         Kể tiếp chuyện vua tôi đời Lý:

4110.         Triều Nhân Tông hùng vĩ xiết bao.

4111.         Ngoài vũ công đệ nhất hào,

4112.         Còn văn nghiệp cũng vươn cao chín tầng!

 

4113.         Nước ta vốn trọng nông là chính.

4114.         Đời Nhân Tông, quy định càng thêm…

4115.         Đê Cơ Xá đẹp điền viên,

4116.         Lại thêm chống lụt cho yên kinh thành.

 

4117.         Một quy định rất lành rất tốt,

4118.         Là cấm dân không được giết bừa

4119.         Những trâu, những bò đương tơ

4120.         Đang cần cho những vụ mùa nông tang.

 

4121.         Ai làm trái (giết càn nông súc):

4122.         Phạt tám mươi trượng cực kỳ đau.

4123.         Giết trâu hay là trộm trâu:

4124.         Ngoài đau đòn vọt, còn đau bồi thường!

 

4125.         Ấy luật nước tỏ tường như thế!

4126.         Giúp nhà nông được dễ thành công.

4127.         Khắp quê hương, lúa đầy đồng:

4128.         Dân giàu nước mạnh, đời hồng văn minh!  

 

4129.         Vua còn mở Minh Kinh Bác Học:

4130.         Ấy phép thi chọn lọc tam trường…

4131.         Chọn người tài giỏi làm quan,

4132.         Để cho đất nước ngày càng gấm hoa.

 

4133.         Khoa thi đầu chọn ra mười vị

4134.         Thông văn chương, suốt lẽ thánh hiền.

4135.         Lê Văn Thịnh, ấy là tên

4136.         Thủ khoa của khóa đầu tiên nước nhà.

 

 

4137.         Quý tài học – phép là như thế:

4138.         Thịnh được vời ra để dạy vua.

4139.         Thăng dần đến chức thái sư…

4140.         Tiếc vì nghi án mưu đồ thí quân.

 

4141.         Nên rốt cuộc Thịnh không còn thịnh:

4142.         Thân bị đày lên Vĩnh Phú xa.

4143.         Qua năm bảy sáu (1076), nước ta

4144.         Lập Quốc Tử Giám – nguy nga học đường.

 

4145.         Quốc Tử Giám: ấy trường Đại Học,

4146.         Nơi thu gom un đúc nhân tài.

4147.         Qua một không tám sáu (1086), thời

4148.         Mở khoa thi để chọn người tài ba.    

 

4149.         Từ cái thuở nước ta lập quốc

4150.         Cứ noi theo gia tộc kế thừa:

4151.         “Con vua thì lại làm vua

4152.         Con lão thầy chùa thì quét lá đa”.

 

4153.         Mãi đến bây giờ, ta mới có

4154.         Cái chuẩn, ngôi dựa ở sức, tài.

4155.         Ý rằng: bất luận là ai

4156.         Hễ mà có sức có tài – thì nên!

 

4157.         Do chuẩn ấy, người hiền được dụng,

4158.         (Chẳng khác cây: dùng đúng theo cây.

4159.         Cây ngay thì dụng theo ngay,

4160.         Cây cong thì dụng ngày rày theo cong.)

 

4161.         Công của Lý Nhân Tông quá cỡ:

4162.         Khởi dựng nền dân chủ từ đây.

4163.         Cái nền phong kiến xưa nay

4164.         Cha truyền con nối đời này, đời kia…

 

 

4165.         Còn dân chủ, một khi, có khác:

4166.         Có tài thì được ủy thác quyền.

4167.         Ấy là dân chủ uyên nguyên…

4168.         Để mai sau dựng nhân quyền nước ta!   

 

4169.         Năm Tám sáu (1086) mở khoa thi cử,

4170.         Với Mai Hàn Lâm đỗ thủ khoa.

4171.         Bảng vàng áo gấm vinh hoa,

4172.         Bổ Hàn Lâm Học Sĩ là chức danh.

 

4173.         Mai Hiển Tích – tính danh đầy đủ:

4174.         Con nhà dân hay chữ kém ai.

4175.         Nhờ khoa cử chọn nhân tài,

4176.         Mới dư cơ hội một hai tu tề.

 

4177.         Cũng năm ấy, thực thi quan chế,

4178.         Cho triều đình thêm thể thống hơn.

4179.         Chức quan thượng đẳng triều cương:

4180.         Thái sư, thái úy… đảm đương sơn hà.

 

4181.         Lý Nhân Tông quả là vua giỏi,

4182.         Phép tu thân phải nói là hay.

4183.         Học mà sâu, tuệ mà dầy;

4184.         Đã thông âm luật, lại hay văn tài.

 

4185.         Lại thông suốt trong ngoài tam giáo,

4186.         Để công bằng giữ đạo trung dung.

4187.         Cùng tam giáo, lấy chữ trung:

4188.         Chẳng thiên chẳng lệch, quả không ai bằng!   

 

4189.         Trong lịch sử của văn chương Việt:

4190.         Những áng văn tha thiết của người

4191.         Mãi còn để dấu thơm rơi,

4192.         Những áng văn di mệnh (lời mai sau).

 

 

 

4193.         Thử nghe thử vài câu tuyệt bút

4194.         Của bậc anh quân một thịnh thời.

4195.         “Các loài sinh vật trên đời

4196.         Loài nào chẳng biết: luật trời đất kia!”

 

4197.         Song, ai lại chẳng mê sống mãi,

4198.         Cũng như là sợ phải chết đi!

4199.         Việc chôn cất hậu – hậu kỳ…

4200.         Để tang lâu, luống tổn suy đức lành.

 

4201.         Trẫm ít đức, chẳng đành như thế…

4202.         Sống, đã không giúp để dân yên,

4203.         Chết đi, luống để lụy phiền,

4204.         Xô gai, khóc kể, nghiệp thêm nặng nề!

 

4205.         Trẫm xót phận từ khi thơ bé

4206.         Đà phải lên ngôi để gánh gồng

4207.         Giang sơn, vĩ nghiệp cha ông…

4208.         Trải năm mươi sáu năm ròng cô miên!   

 

4209.         May nhờ được hoàng thiên phù hộ,

4210.         Nghĩ phận mình, khỏi hổ là may.

4211.         Hỏi còn thương khóc chi đây?

4212.         Việc tang, hãy liệu ba ngày cho xong!

 

4213.         Chớ thương khóc đèo bòng lắm sự,

4214.         Cũng chớ xây lăng mộ gì riêng;

4215.         Để ta hầu cạnh tiên nghiêm,

4216.         Ấy là đã thỏa niềm riêng lắm rồi!

 

4217.         Than ôi! Bóng mặt trời đã xế!

4218.         Vĩnh quyết nghìn thu nhé! Từ nay…

4219.         Lời vĩnh quyết tuệ minh thay!

4220.         Ai ơi! nhớ lấy lời này từ sau!

 

4221.         Năm sáu năm những đau đáu nỗi

4222.         Tấc lòng thành lo nỗi nước non.

4223.         Dẫu cho nước cạn non mòn,

4224.         Con tằm đến thác vẫn còn vương tơ.

 

4225.         Gẫm trong các triều vua nước Việt,

4226.         Có hai triều Lý tuyệt vời thay:

4227.         Triều Thánh Tông đã trăm hay,

4228.         Triều Nhân Tông lại nghìn hay – gấp mười!   

 

4229.         Những gương sáng suốt hai triều ấy,

4230.         Kể chung “điều trông thấy” hai triều:

4231.         Thánh Tông đã nặng tình yêu

4232.         Khoan dung đại độ, nhiễu điều giá gương…

 

4233.         Lại chẳng thể quên trang long nữ:

4234.         Dẹp thù riêng, hỏi thử mấy ai?

4235.         Từ Thánh Tông bỏ ngôi trời,

4236.         Nội cung thoắt có hai ngôi bất hòa.

 

4237.         Lý Đạo Thành theo bà thái hậu,

4238.         Là Thượng Dương quyết đấu Ỷ Lan.

4239.         Cũng may bên phía Ỷ Lan,

4240.         Có Lý Thường Kiệt đảm đang bội phần.

 

4241.         Nên trận chiến đã phân thắng bại:

4242.         Và Ỷ Lan bèn loại Đạo Thành,

4243.         Cho về ở chốn non xanh…

4244.         Một thời gian, lại nghĩ tình cố tri.

 

4245.         Hơn nữa, chính cũng vì việc nước,

4246.         Cần bề tôi rường cột cao niên,

4247.         Nên Ỷ Lan dẹp thù riêng,

4248.         Lại mời họ Lý một phen về triều!   

 

 

4249.         Để giữ lấy cao siêu trọng trách,

4250.         Giúp nước non hiển hách một thời.

4251.         Bình Chiêm, phá Tống mà chơi…

4252.         Để cho đất nước nụ cười thăng hoa.

 

4253.         Gẫm lại bụng đàn bà muôn thuở

4254.         Càng nể vì long nữ Ỷ Lan.

4255.         Ngay như những bậc hùng nam,

4256.         Dễ chi đã có dạ khoan dung này.

 

 

4257.         Thánh Tông đã trăm hay như thế,

4258.         Nhân Tông còn như thể còn hơn.

4259.         Ngoài tâm thiểu dục khiêm nhường,

4260.         Thương dân trăm họ như thương chính mình.

 

4261.         Còn là bậc thông minh đạt đạo,

4262.         Hiểu rạch ròi tam giáo đồng nguyên:

4263.         Chẳng hề thân ái, lệch nghiêng,

4264.         Rõ câu phương tiện, tùy duyên. Tót vời!

 

4265.         Ngoài trí tuệ rạng ngời nhị đế,

4266.         Còn là tay thi sĩ tài ba:

4267.         Những vần thơ đẹp gấm hoa,

4268.         Ngàn năm còn thoảng trong ta vị thiền!   

 

4269.         “Giác Hải tâm như hải,

4270.         Thông Huyền đạo diệc huyền.

4271.         Thần thông năng biến hóa,

4272.         Nhất Phật, nhất Thần Tiên”.

 

4273.         Nghĩa là Giác Hải tâm như bể,

4274.         Thông Huyền thì đạo thể huyền vi.

4275.         Thần thông biến hóa một khi,

4276.         Một bên là Phật, bên thì là Tiên.

 

4277.         Sử chép lại chuyện huyền của Thoại…

4278.         Vua Nhân Tông kính ái hai người:

4279.         Một sư Giác Hải tuyệt vời,

4280.         Một Thông Huyền đạo sĩ – trời Lão Trang.

 

4281.         Ba vua tôi ngồi bàn chuyện đạo…

4282.         Đôi tắc kè huyên náo kêu vang…

4283.         Vua bèn chỉ vị Lão Trang…

4284.         Thông Huyền vâng lệnh đọc tràng chú văn.

 

4285.         Câu thần chú quyền năng vĩ đại:

4286.         Một tắc kè từ mái đình kia,

4287.         Bèn rơi xuống đất một khi.

4288.         Và tất nhiên chẳng còn chi ồn ào!  

 

4289.         Nhân Tông lại chỉ vào Giác Hải:

4290.         Nhà sư không cần phải chú văn,

4291.         Bèn đưa pháp nhãn chăm chăm,

4292.         Nhìn con thú nhỏ đang nằm trên cao.

 

4293.         Thoắt một cái, tiếng ồn ào dứt:

4294.         Con tắc kè rơi bụp xuống ngay.

4295.         Biểu dương cho nhị pháp này,

4296.         Vua bèn hạ bút viết ngay một bài…

 

4297.         Vị “có một không hai thi sĩ”

4298.         Còn nhiều thơ thiền vị như như,

4299.         Như bài Vạn Hạnh thiền sư:

4300.         “Vạn Hạnh dung tam tế,

4301.         Chân phù cổ sấm thi.

4302.         Hương quan danh Cổ Pháp,

4303.         Trụ tích trấn vương kỳ.

4304.         Ấy lời ca ngợi đức Tùy vô biên.

 

 

 

4305.         Sư Vạn Hạnh vượt trên tam thế,

4306.         Đúng như lời sấm ký đề thơ.

4307.         Quê làng Cổ Pháp trăm xưa,

4308.         Gậy thiền trấn vững kinh đô Lạc Hồng.   

 

4309.         Sao quên được những dòng điêu luyện,

4310.         Của bài thơ: “Dạ Yến Lãm Sơn”.

4311.         Chùa xây những tám năm hơn,

4312.         Quy mô tám nghìn thước vuông – bạt ngàn!

 

4313.         Chùa Đại Lãm, thuộc Nam Sơn xã,

4314.         Tên huyện là Quế Võ, Bắc Ninh.

4315.         Chùa linh dựng cõi đất linh:

4316.         Ngàn năm còn tiếng tự tình quê hương.

 

4317.         Chùa Đại Lãm, tiếng Nôm: chùa Dạm,

4318.         Nay chỉ còn bóng dáng nền xưa.

4319.         Với, tinh thần, một bài thơ,

4320.         Ngôi chùa xưa, với quy mô tuyệt vời!

 

4321.         Nói lên chí khí người Đại Việt,

4322.         Kiến trúc niềm băng tuyết tâm linh.

4323.         Thành Đại Lãm Tự rất xinh,

4324.         Hay là chùa Dạm rất tinh rất thành.

 

4325.         Nay chùa Dạm tinh anh đã mất,

4326.         Do những dâu biển thật thương tâm.

4327.         Hỏi ai trong cõi tri âm,

4328.         Gom tay dựng lại tòng lâm thuở nào?    

 

4329.         Ngoài tài nọ lược thao uy vũ,

4330.         Lại thêm tài văn tự gấm hoa.

4331.         Ngoài tài âm nhạc Bá Nha,

4332.         Lại thêm tài bậc thư gia Lan Đình!

 

 

4333.         Nét chữ viết rất tinh thuở ấy,

4334.         Hãy còn lưu lại đấy, trên bia.

4335.         Khiến trong nguyệt lạc ô đề,

4336.         Còn nghe tiếng cổ nhân kia tự tình!

 

4337.         Nói tóm lại nước mình thuở ấy,

4338.         Thuở hai triều vĩ đại “Thánh”, “Nhân”…

4339.         (Một Thánh Tông, một Nhân Tông)

4340.         Đã xây nền móng mười phân vẹn mười…

 

4341.         Dựa trên chữ: Bi, rồi Trí, Dũng:

4342.         Lấy tình thương làm móng nhân sinh.

4343.         Một khi tình đã nên tình,

4344.         (Trăm con một bọc thái bình Âu Cơ!)

 

4345.         Bi đã sẵn ắt dư Trí tuệ,

4346.         Để phát huy chân thiện mỹ đời.

4347.         Võ công, văn nghiệp một thời,

4348.         Cũng nhờ trí tuệ rạng ngời tâm linh.   

 

4349.         Bên Bi, Trí, tất thành tựu Dũng.

4350.         Dũng để gìn nòi giống Rồng Tiên,

4351.         Chẳng lo ngoại chủng cuồng điên

4352.         Mưu đồ tiêu diệt vương quyền Việt Nam.

 

4353.         Lại Dũng để biết đàng “tri chỉ”:

4354.         Chẳng nghĩ ta cây quế giữa rừng.

4355.         Thói kia đỏng đảnh ngô đồng,

4356.         Nghĩ mình mỗi xứng với “ông”phượng hoàng.

 

4357.         Dũng để thấy mình ngang kẻ khác,

4358.         Chẳng cho mình là bậc siêu nhân.

4359.         Để khi sống đóng vai thần,

4360.         Và khi thác lại ì ầm tang ma.

 

 

4361.         Xây mồ mả thực là to lớn,

4362.         Dựng miếu đền cho tốn sức dân.

4363.         Chi hay: ví có thánh thần,

4364.         Thì thánh thần ở trong tâm con người!

 

4365.         Bậc minh triết chẳng chơi nước trội,

4366.         Mỗi nghĩ mình một lỗi hai lầm;

4367.         Nghĩ ta cát lỡ bụi lầm;

4368.         Dẫu khi sống, thác, phải cần khiêm cung.     

 

4369.         Bức “di mệnh” của Nhân Tông đó:

4370.         Thông điệp minh triết của Từ Bi.

4371.         Sinh là Ký, tử là Quy:

4372.         Một thân cát bụi, có chi hợm mình?

 

4373.         Như đã nói: văn minh Đại Việt

4374.         Qua hai triều minh triết: Thánh, Nhân…

4375.         Quả là tiến bộ vô song,

4376.         Và tiến bộ nhất là phần tâm linh…

 

4377.         Qua thái độ rất xinh rất đẹp

4378.         Của hai vì vua tuyệt vời kia!

4379.         Trong Tu, lại cả trong Tề;

4380.         Trong Trị này, lại Bình kia vuông tròn!

 

4381.         Triều vua Lý Nhân Tông như thế:

4382.         Năm sáu (56) năm, ngự trị vương quyền,

4383.         Đã đem tài đức vô biên,

4384.         Góp công gầy dựng mối giềng Việt Nam.

 

4385.         Đã cơ bản sửa sang nông nghiệp;

4386.         Lại giúp công, thương nghiệp hình thành.

4387.         Võ công một thuở lừng danh,

4388.         Lại văn nghiệp cũng long lanh sơn hà!   

 

 

4389.         Năm sáu (56) năm, quả là thượng thọ!

4390.         Một đời vua, từ thuở còn thơ…

4391.         Tuổi lên bảy, tuổi chơi đùa,

4392.         Vậy mà Số đã khéo lùa lên ngai!

 

4393.         Trên “cương vị không hai dưới thế”,

4394.         Nơi tập trung nghiệp dĩ đa đoan…

4395.         Những điều ân oán thế gian,

4396.         Những thiên hạ sự ngổn ngang trăm chiều!

 

4397.         Những ghét ghét yêu yêu loạn xạ,

4398.         Những chân chân giả giả lung tung.

4399.         Thị phi, phi thị chập chùng…

4400.         Hầm chông, vạt nhọn, hãi hùng xiết bao!

 

4401.         Thế mà giữa lao xao thế sự,

4402.         Giữa lao xao chính sự dường kia,

4403.         Lý Nhân Tông, bậc tu mi,

4404.         Vẫn an trụ giữa bồ đề diệu tâm!

 

4405.         Để sen nở trong đầm vẫn sạch,

4406.         Vẫn tỏa hương hiển hách vạn đời;

4407.         Vẫn làm thơ, vẫn làm người;

4408.         Vẫn thênh thang một nụ cười tiêu dao. 

 

4409.         Vẫn để lại cho bao thế hệ,

4410.         Một tấm gương sáng để đời soi.

4411.         Năm sáu (56) năm thực tuyệt vời:

4412.         Một bài thơ của nụ cười vô ưu.

 

4413.         Cả một đời xiết bao ưu điểm,

4414.         Duy chỉ còn một vết đen thôi:

4415.         Là khi vừa mới lên ngôi…

4416.         Ấy năm bảy tuổi, tuổi chơi tuổi đùa…

 

 

4417.         Tóm lại tuổi ngây thơ thiểu trí,

4418.         Nên trót nghe lời mẹ ruột là

4419.         Ỷ Lan (thì cũng đàn bà!)

4420.         Xúi đem hoàng hậu là bà Thượng Dương,

 

4421.         Cùng với bảy hai nàng cung nữ,

4422.         Nhốt lãnh cung, rồi bỏ đói luôn!

4423.         (Cũng vì cái tội ghen tuông

4424.         Ghen tuông, vốn dĩ là xương thịt người!)

 

4425.         Ỷ Lan vốn là người nữ kiệt,

4426.         Là tấm gương sáng đẹp quần thoa.

4427.         Tựu trung trong cõi người ta,

4428.         Dễ đâu tìm được người qua được người.    

 

4429.         Ấy là vết nhơ đời ấy vậy:

4430.         Hai mẹ con vĩ đại Lý triều…

4431.         Con thì đáng bậc anh hào,

4432.         Mẹ thì đáng bậc má đào anh thư.

 

4433.         Chuộc nô tỳ, giảm sưu giảm thuế;

4434.         Cấm giết trâu bò để lợi nông.

4435.         Làm bao điều lợi cho dân…

4436.         Nữ nhi như thế, nam nhân dễ bằng?

 

 

4437.         Lại xây dựng hàng trăm chùa Phật,

4438.         Lại tham gia huyền mật khế kinh.

4439.         Những lời kệ rất cao minh…

4440.         Mở ra thế giới huyền linh Phật đà.

 

4441.         “Sắc thị không, không tức sắc;

4442.         “Không thị sắc, sắc tức không.

4443.         “Sắc không quân bất quản,

4444.         “Phương đắc thế chân tông.”

 

4445.         Ỷ Lan mất vào năm Đinh Dậu,

4446.         Một một mười bảy (1117). Dấu tâm linh

4447.         Vẫn còn lưu giữa lời kinh,

4448.         Cũng như trang sử đẹp tình quê hương.     

 

4449.         Người Việt vốn biết ơn biết nghĩa

4450.         Những anh tài quốc sĩ xưa nay.

4451.         Ở bên những bậc râu mày,

4452.         Còn bao cân quắc như vầy: Ỷ Lan…

 

4453.         Nên khắp chốn nhân gian: Hà Nội,

4454.         Gia Lâm… đều sớm tối đèn nhang,

4455.         Thờ trang long nữ quê hương,

4456.         Trong bao Phật tự, thánh đường Tây, Đông.

 

4457.         Trở lại chuyện Nhân Tông nhà Lý,

4458.         Mặc dù công đức kể trăm mươi.

4459.         Vẫn còn một khiếm khuyết đời,

4460.         Là không con để nối ngôi cửu trùng.

 

4461.         Được cái, sẵn tâm trung hữu tuệ,

4462.         Nên dẫu không con đẻ nối dòng…

4463.         Quân vương chẳng quá bận lòng,

4464.         Bèn lập cháu ruột làm Đông cung – và,

 

4465.         Khi vua mất, cháu là Dương Hoán

4466.         Lên nối ngôi tiếp quản Lý triều.

4467.         Cũng nhờ, như thể cánh diều

4468.         Đã no gió, cứ một chiều tung bay…   

 

4469.         Đại Việt, dưới triều này, vẫn giữ

4470.         Nét phong quang của thuở tiên hiền.

4471.         Lý Thần Tông, dẫu thiếu niên

4472.         (Mới mười ba tuổi đã lên ngai vàng)

 

 

4473.         Nhưng, nhờ cả bá quan văn vũ,

4474.         Đã sẵn điều quy củ thanh liêm,

4475.         Khiến cho quốc sự bình yên,

4476.         Võ công văn nghiệp khá nên lẫy lừng.

 

4477.         Về phương Bắc, cũng không tai biến:

4478.         Với Tống triều, chẳng chuyện đao binh.

4479.         Về phương Nam: dẫu Chiêm Thành,

4480.         Với Chân Lạp có rắp ranh xâm loàn.

 

4481.         Nhưng, nhờ sẵn lắm trang quốc sĩ,

4482.         Giúp giang sơn triều Lý Thần Tông,

4483.         Vượt qua bao trận cuồng phong,

4484.         Để cho non biển Lạc Hồng thêm xinh.

 

4485.         Lại, nhờ có “ngụ binh” chính sách

4486.         Khiến nông, binh không tách làm đôi;

4487.         Mà hợp nhất làm một thôi:

4488.         Cứ làm lính sáu tháng, rồi làm nông.   

 

4489.         Cứ như thế mà luân phiên mãi,

4490.         Sáu tháng nông, xong lại làm binh.

4491.         Nhờ như vậy mà nhân sinh

4492.         Đã giàu lại mạnh, đã xinh lại dòn.

 

4493.         Tiếc một nỗi Thần Tông yểu mệnh:

4494.         Mỗi mười năm triều chánh, rồi băng!

4495.         Thần Tông để lại gì chăng?

4496.         Một thiên thần thoại huyền năng lạ đời!

 

4497.         Chuyện kể: Thần Tông thời đại Lý,

4498.         Mắc bệnh chi kinh dị lạ lùng:

4499.         Tự nhiên người biến thành hùm,

4500.         Lông vằn, nanh nhọn, thét gầm kinh thiên.

 

 

4501.         Trước tình cảnh oan khiên như thế,

4502.         Triều đình đành “phá lệ… tam cương”…

4503.         Dựng ngay một chiếc cũi vàng

4504.         Nhốt vua vào, để tìm phương trị lành!

 

4505.         Bấy giờ giữa đồng xanh có trẻ

4506.         Mục đồng kia thỏ thẻ cất lời:

4507.         “Nước có Lý Thần Tông

4508.         Triều đình muôn việc thông

4509.         Muốn chữa bịnh thiên hạ   

4510.         Cầu được Nguyễn Minh Không”

4511.         Triều đình như cởi tấc lòng

4512.         Bèn sai tìm Nguyễn Minh Không tức thời.    

 

4513.         Thiền sư mới gặp người sứ giả,

4514.         Đã cười rằng: “Giáng hạ hôm nay

4515.         Hẳn là về chuyện hùm đây?”

4516.         Sứ ngơ ngác: “Sao ngài hay chuyện rồi?”

 

4517.         Sư lại mỉm nụ cười vô ngã,

4518.         Rằng: “Ừ ta biết đã từ lâu:

4519.         Hai mươi năm, chứ ít đâu!”

4520.         Đoạn, vào cung, dụng phép mầu chữa vua!

 

4521.         Một trăm mũi kim vừa chấm dứt,

4522.         Bệnh nhân bèn rụng tuốt lông, nanh.

4523.         Thế là gương vỡ lại lành,

4524.         Thần Tông trở lại tinh anh phận người…

 

4525.         Chuyện lại kể rằng người vương giả

4526.         Lý Thần Tông nay – quả hậu thân

4527.         Của Từ Đạo Hạnh (thiền tông),

4528.         Trước khi thác đã nguyện lòng đầu thai

 

 

 

4529.         Làm một “mụn con trai” khôi vĩ

4530.         Để nối dòng họ Lý làm vua…

4531.         Lúc lâm chung, đã dặn dò

4532.         Nguyễn Minh Không, chú học trò truyền nhân,    

 

4533.         Rằng: “Khi Lý Thần Tông vướng bệnh,

4534.         Con hãy vì bá tánh ra tay

4535.         Cứu vua – hậu kiếp thầy đây…”

4536.         Minh Không do đó, sớm hay sự tình.

 

4537.         Kể lại chuyện chính tình thuở ấy:

4538.         Trừ Bắc phương tạm bãi binh đao;

4539.         Nam phương: giặc chẳng yên nào…

4540.         Nhất là Chân Lạp: càng cao hận thù!

 

4541.         Thuở ấy, có vị vua nước ấy:

4542.         Suyraya nuôi đại hùng tâm,

4543.         Đã từng dựng đại tòng lâm,

4544.         Là AngKo Wat – kỳ công tuyệt vời!

 

4545.         Ngoài kiến trúc rạng ngời vũ trụ,

4546.         Một kỳ quan cẩm tú vô song,

4547.         Suyraya còn nuôi lòng

4548.         Dựng một đại đế quốc trong đất trời!

 

4549.         Cũng vì thế nên nơi “chịu trận”

4550.         Cho niềm tham vọng tận trời xanh

4551.         Đương nhiên là nước Chiêm Thành,

4552.         Và nước Đại Việt giáp ranh sơn hà.   

 

4553.         Cũng vì thế nước ta thuở ấy –

4554.         Thời Thần Tông – chịu bấy gian nan!

4555.         May nhờ thái úy họ Dương

4556.         Xua tan Chân Lạp, dẹp tan Chiêm Thành.

 

 

4557.         Quân Chân Lạp tiến hành nhiều trận

4558.         Đánh vào ta, suốt những bao năm.

4559.         Thoạt đầu các cuộc xâm lăng,

4560.         Là do hai nước hợp đồng liên minh.

 

4561.         Sau, bởi sự không thành, nên họ

4562.         Nghi ngờ nhau, rồi trở tráo nhau.

4563.         Và sau đó chẳng bao lâu,

4564.         Suyraya lại chĩa vào Chiêm bang

 

4565.         Và chiếm lấy Đồ Bàn kinh địa,

4566.         Lập ngay nền thống trị vào năm.

4567.         Một ngàn một trăm bốn lăm (1145).

4568.         Để, sau đó, suốt bốn năm tranh hùng,

 

4569.         Chiêm quốc đuổi được quân Chân Lạp,

4570.         Giành lại nền độc lập thiêng liêng.

4571.         Và, do tham vọng cuồng điên,

4572.         Sau khi bại trận từ Chiêm quốc về,   

 

4573.         Suyraya chẳng hề dừng bước,

4574.         Lại đem quân sang cướp nước mình.

4575.         Gây bao họa lớn tày đình,

4576.         Cho hai dân tộc vốn tình anh em.

 

4577.         Và cuộc chiến cứ lên cứ xuống,

4578.         Như nước triều khi xuống khi lên.

4579.         Cũng vì lực lượng đôi bên:

4580.         Một bên thì dưới thì trên một lòng,

 

4581.         Một bên thì hùng hùng hổ hổ,

4582.         Quyết năng năng nổ nổ tranh cường…

4583.         Quyết hàng, quyết phục đối phương…

4584.         Để bành để trướng biên cương nước mình.

 

 

4585.         Cho xứng chữ nhất sinh hào kiệt,

4586.         Để oanh oanh liệt liệt muôn đời.

4587.         Cũng vì hai chữ “thằng tôi”,

4588.         Khiến cho máu chảy xương phơi bao miền!

 

4589.         Cuộc tranh chiến triền miên như thế

4590.         Tận giữa lòng thế kỷ mười hai…

4591.         Mãi sang Một một năm mươi (1150),

4592.         Mới được kết thúc dưới trời Hương sơn.   

 

4593.         Là nơi Chân Lạp dồn quân đến

4594.         Quyết một lòng lấn chiếm, xâm lăng…

4595.         Trận tiền, Chân Lạp dẫu hăng,

4596.         Nhưng do ba điểm rất căng. Một là

 

4597.         Về thiên thời nghe ra bất thuận,

4598.         Vì tiết trời giữa trận giao tranh

4599.         Kéo dài hạn hán, khô hanh…

4600.         Khiến quân giặc ngả bệnh – thành ra thua!

 

4601.         Hai là về nước cờ địa lợi…

4602.         Thời: Vụ Quay là cõi nước ta

4603.         Xưa rày nổi tiếng thiêng ma,

4604.         Lại thêm độc nước – thật là khó chơi!

 

4605.         Ba là nhân hòa: thời thiên hạ

4606.         Của cả ba nước quả đều không

4607.         Ham gì cuộc chiến bông lông

4608.         Cho xương núi, cho máu sông. Ích gì?

 

4609.         Cái rốt cuộc nó thì như thế:

4610.         Quân xâm lăng tự để mình thua.

4611.         Để rồi mấy vạn xương khô

4612.         Của quân Chân Lạp xây mồ viễn chinh.   

 

 

 

4613.         Ấy, cách nói theo “hình nhi thượng”

4614.         Thiên, Địa, Nhân ba tướng – tam tài…

4615.         Thời, Lợi, Hòa khéo hòa hài,

4616.         Mọi nỗ lực ắt an bài thành công.

 

4617.         Song, ấy chỉ mới trong lý luận,

4618.         Hiện thực thì gây cấn hơn nhiều.

4619.         Vì chưng thuở ấy Lý triều

4620.         Phải đối đầu với hiểm nghèo vô song.

 

4621.         Bởi Chân Lạp vốn không phải kém:

4622.         Cái thuở đem quân chiếm nước mình,

4623.         Ngoài hàng vạn những hùng binh,

4624.         Ngoài hàng ngàn chiến thuyền đình đám ra,

 

4625.         Họ còn đúng nghĩa là đế quốc,

4626.         Với đất đai lớn gấp mười ta.

4627.         Lại nhiều tham vọng hơn, và

4628.         Lại còn quân số gấp đôi, ba mình…

 

4629.         Lại còn giỏi việc trường chinh nữa…

4630.         Tóm lại, Sức và Lửa đều hơn.

4631.         Xem như lực lượng chiến trường,

4632.         Rõ ràng ta kém đối phương rất nhiều.   

 

4633.         Duy chỉ có một điều… vâng, phải…

4634.         Một điều thôi… vĩ đại vô song…

4635.         Là bên ta có Tấm Lòng:

4636.         Quân, dân cảm cái đức nhân Lý triều.

 

4637.         Và, với lòng con yêu cha mẹ,

4638.         Quân dân ta chẳng kể hiểm nguy,

4639.         Vẫn dùng mãnh lực từ bi,

4640.         Vẫn dùng tâm nguyện hộ trì quân vương…

 

 

4641.         Mà đứng vững, thi gan với giặc,

4642.         Chẳng cho cường địch dập vùi ta.

4643.         Muôn đời kịch bản vẫn là:

4644.         Muốn xâm lược, ắt phải ra tay liền.

 

4645.         Đòn phủ đầu nói lên tất cả…

4646.         Thắng hay thua dường đã tính xong.

4647.         Ví như cuộc chiến lòng vòng,

4648.         Xem như xâm lược hết mong quay về!

 

4649.         Thực chất chiến trường kia nó thế:

4650.         Quân ta cầm cự để mà… hơn.

4651.         Địch tiên hạ thủ vi cường…

4652.         Ta, cầm cự, hồi mã thương tung đòn.    

 

4653.         Trong lịch sử chiến trường thuở ấy,

4654.         Sử thường quy các đại chiến công:

4655.         Việc Nam triều phá Châu Ung,

4656.         Cũng như phá Tống, cầm chân Bắc triều…

 

4657.         Mà quên mất cái điều vĩ đại

4658.         Của quân ta chống lại cường xâm

4659.         Của Chân Lạp – đại cuồng phong…

4660.         Giữ an xã tắc Tiên Long vạn đời.

 

4661.         Một chiến thắng tuyệt vời như thế,

4662.         Sao sử xanh có thể đành quên?

4663.         Và, như để nhớ, cũng nên

4664.         Nhớ ai công trận ở trên sa trường.

 

4665.         Ngoài người lính dâng xương hiến máu,

4666.         Cho nước non yêu dấu tồn sinh,

4667.         Thì còn những bậc hùng anh,

4668.         Lục thao tam lược xứng danh tướng tài.

 

 

4669.         Cầm vận mệnh ở ngoài chiến địa,

4670.         Vạch đường mưu nước kế chi li;

4671.         Lại thêm tấc dạ trung nghì,

4672.         Trên vì vua, dưới lại vì ba quân.    

 

4673.         Nhờ ở những quân nhân như thế,

4674.         Đã hiến dâng tận tụy sức mình,

4675.         Mà chung cuộc mới quang vinh:

4676.         Giang sơn Đại Việt quyết sinh vạn đời.

 

4677.         Trong số những con người như thế

4678.         Vào các triều vua Lý Thần Tông,

4679.         (Và sau đó: Lý Anh Tông)

4680.         Có tên những vị anh hùng sử xanh.

 

4681.         Ấy là Lý Công Bình thái úy,

4682.         Thái úy Dương Văn Nhĩ… lại thêm

4683.         Tướng Thanh Hóa Nguyễn Hà Viêm…

4684.         Bao nhiêu tướng lĩnh rất nên anh hào.

 

4685.         Có điều, trước công lao như thế

4686.         Của biết bao chiến sĩ hi sinh,

4687.         Thì… thái độ của triều đình

4688.         Dường như có chỗ chưa minh, chưa thành.

 

4689.         Ví dụ chuyện tướng Bình thắng trận,

4690.         Đuổi quân thù xâm lấn non sông:

4691.         Lẽ ra vua Lý Thần Tông

4692.         Phải bày trọng lễ ngay trong triều đình    

 

4693.         Để chính thức tôn vinh trận thắng,

4694.         Và tinh thần dũng cảm ba quân;

4695.         Thì vua lại chỉ dời chân

4696.         Đến các chùa Phật mà dâng lễ thành.

 

 

4697.         Để cảm tạ anh linh chư Phật,

4698.         Đã giúp mình giữ đất tròn vuông.

4699.         Bỏ qua các lẽ đạo Thường:

4700.         Công: thưởng, tội: phạt, kỷ cương sơn hà!

 

4701.         Công đã chẳng thưởng – mà với tội,

4702.         Lý Thần Tông cũng rối mù lên:

4703.         Một đời ngự trị mười niên,

4704.         Thần Tông đã đảo đã điên lắm điều.

 

4705.         Thời Lý ấy, rất nhiều thú lạ,

4706.         Đã được quan, dân cả nước này,

4707.         Săn tìm khắp chốn đó đây:

4708.         Hươu đen, hươu trắng, rùa bay, rùa bò…

 

4709.         Thôi thì đủ thứ trò dị thú,

4710.         Để thỏa lòng quân tử cầu kỳ.

4711.         Cho rằng các “thú linh” kia,

4712.         Là điềm lành để hộ trì quân vương!  

 

4713.         Mà quên chẳng nhớ ơn những kẻ,

4714.         Đã góp xương, máu, lệ, mồ hôi,

4715.         Để xây đắp, để tô bồi,

4716.         Cái ngai vàng để vua ngồi cho êm!

 

4717.         Chính vì nỗi cái giềng cái mối

4718.         Về cái công cái tội nhân sinh

4719.         Đã chẳng còn được phân minh

4720.         Nên chi chính sự, nhân tình nhiễu nhương.

 

4721.         Triều đình hóa hý trường du hí,

4722.         Một trận cười dâu bể đa đoan.

4723.         Biết bao những kẻ tay ngang,

4724.         Nhờ mày mò được “rắn vàng”, “ngựa đen”.

 

 

4725.         Là những thú rất nên quái gở,

4726.         Mà vua kia cứ ngỡ điềm lành,

4727.         Để rồi tặng thưởng lanh chanh,

4728.         Quan to chức lớn để dành phần ưu!

 

4729.         Còn những bậc công đầu thực sự,

4730.         Đem máu xương gìn giữ cơ đồ

4731.         Thì thiên tử lại làm ngơ…

4732.         Coi như mọi sự… ý đồ thần linh!  

 

4733.         Bởi cái lẽ công bình đã mất,

4734.         Nên mệnh trời cũng tất suy vong.

4735.         Từ đời vua Lý Thần Tông

4736.         Trở đi, cái lẽ hoại, không đã bày.

 

4737.         Trở lại chuyện ngày rày Đại Việt:

4738.         Lý Thần Tông, từ biệt dương gian,

4739.         Với mười năm ngự ngai vàng,

4740.         Chuyện công chuyện tội đôi hàng sử xanh.

 

4741.         Điều khẳng định là: Thành, Trụ, Hoại

4742.         Ấy là điều thực tại càn khôn.

4743.         Bốn vế Thành, Trụ, Hoại, Không

4744.         Là quy luật – chẳng chi hòng thoát ra!

 

4745.         Và triều Lý chẳng qua cũng thế,

4746.         Cũng hiện thân tứ đế vừa nêu.

4747.         Xem trong lịch sử Lý triều:

4748.         Khởi từ Thái Tổ lập nhiều công huân,

 

4749.         Rồi qua đến Thái Tông, rồi đến

4750.         Thánh Tông… từng thể hiện nguy nga…

4751.         Cứ từng bước một thăng hoa…

4752.         Rồi lên tận đỉnh, rồi tà tà dương.  

 

 

4753.         Qua Nhân Tông, đến Thần Tông; đến

4754.         Anh Tông là thể hiện hoại, không.

4755.         Một vòng xuân, hạ, thu, đông…

4756.         Lật xem trang sử Anh Tông Lý triều.

 

4757.         Trong bóng ngả về chiều họ Lý,

4758.         Lý Anh Tông kế vị ngôi trời…

4759.         Ngay trong mỗi việc này thôi,

4760.         Đã nghe có sự ngược xuôi bất toàn.

 

4761.         Vì trước đó, khi đang mạnh khỏe,

4762.         Thần Tông đà có ý truyền ngôi

4763.         Cho một trai lớn tuổi đời

4764.         Nhưng thuộc “dòng thứ” – con người thứ phi.

 

4765.         Nhưng, đến phút cuối thì việc biến:

4766.         Từ hậu cung có chuyện mưu mô

4767.         Để rồi rốt cuộc, chiếu vua

4768.         Tấn phong Thiên Tộ tuổi vừa lên ba.

 

4769.         Còn Thiên Lộc – nay làm vua hụt,

4770.         Mất ngôi “hoàng” đành tụt xuống “vương”.

4771.         Thế rồi, lệnh khắp chín phương:

4772.         Anh Tông nối nghiệp tiên vương, trị vì.    

 

4773.         Sở dĩ có thị phi như thế,

4774.         Cũng do Thần Tông nghĩ cảnh mình

4775.         Lên ngôi khi chửa trưởng thành

4776.         Khiến cho lắm việc trị, hành chửa thông.

 

4777.         Nên mới có ý dùng “con thứ”,

4778.         Lớn tuổi hơn để giữ mối giềng.

4779.         Ai ngờ mưu sự chẳng nên,

4780.         Vì chưng có sự đảo điên mưu đồ.

 

 

4781.         Khiến rốt cuộc, ngôi vua phải đổi:

4782.         Từ hoàng nhi trọng tuổi tinh khôn

4783.         (Ý chừng có thể đảm đương

4784.         Ngai vàng – nặng tựa Thái Sơn, ít gì!)

 

4785.         Chuyển về lại: hài nhi thái tử,

4786.         Miệng hãy còn hơi sữa ngu ngơ.

4787.         Cũng vì lẽ ấy, ngôi vua

4788.         Ngày thêm khánh kiệt cơ đồ bá vương!

 

4789.         Xét triều Lý cũng thường như thế:

4790.         Mấy đời vua còn trẻ lên ngôi,

4791.         Thân kia chưa trải chút đời,

4792.         Ngọc kia chưa giũa chưa mài. Lấy chi!    

 

4793.         Tài với phận một khi bất xứng,

4794.         Hỏi lấy chi thế vững lực bền?

4795.         Tài cao phận thấp còn hên,

4796.         Phận cao tài thấp thêm phiền não thân!

 

4797.         Gẫm chuyện Lý Anh Tông cũng thế:

4798.         Mới lên ba, trí tuệ chưa khai;

4799.         Lại thêm vắng bậc lương tài,

4800.         Lấy ai dũng sĩ, lấy ai mưu thần!

 

4801.         Trước mắt có cận thần triều cũ,

4802.         Ấy tham tri chính sự họ Từ.

4803.         Đã từng đóng góp công to:

4804.         Giúp Anh Tông được trao cho ngai rồng.

 

4805.         Nhưng thực chất Từ Văn Thịnh ấy

4806.         Lại là tên ô lại tham quan.

4807.         Vì tham một mớ bạc vàng,

4808.         Đã a tòng với ba nàng vợ vua

 

 

4809.         Mà chuyển lại ngôi cho thái tử,

4810.         Để Anh Tông có sự bây giờ.

4811.         Cho nên dẫu sự tình cờ,

4812.         Mà tương ngộ ấy gần như cơ trời!   

 

4813.         Anh Tông ấy vua đời thứ sáu

4814.         Của Lý triều – ngôi báu Thăng Long.

4815.         Là con thứ Lý Thần Tông;

4816.         Mẹ là hoàng hậu vốn dòng họ Lê.

 

4817.         Cứ tính theo tuổi thì Thiên Lộc

4818.         Nhiều tuồi hơn nên được làm anh.

4819.         Tuy nhiên, theo lệ triều đình

4820.         Thì con đích mới chính danh kế vì!

 

4821.         Vì thế, cuối cùng thì Thiên Tộ

4822.         Được Tham tri chính sự dọn đường

4823.         Đưa lên kế vị ngai vàng,

4824.         Mở ra trang sử lỡ làng: Anh Tông.

 

4825.         Và bởi lẽ vua không đủ lớn,

4826.         Để nắm quyền tối thượng trong tay,

4827.         Cho nên cứ kịch bản này:

4828.         Có quan nhiếp chính ngày rày thay vua!

 

4829.         Và nhiếp chính bấy giờ đích thị

4830.         Là đại quan thái úy đầu triều:

4831.         Ấy là tên Đỗ Hùng Kiêu,

4832.         Ngoại hình đẹp, lại tài khiêu vũ dòn.   

 

4833.         Kể từ thuở còn non – tám tuổi,

4834.         Đã được vào đại nội hầu vua.

4835.         Qua năm mười sáu đương tơ,

4836.         Khiến cô hoàng hậu những ngơ ngẩn lòng!

 

4837.         Rồi một cuộc tư thông lang chạ

4838.         Đã diễn ra giữa gã cung nhân

4839.         Và bà hoàng hậu đương xuân

4840.         Hơi “hư một chút” giữa tâm Lý triều.

 

4841.         Sau đó, được “người yêu” ám trợ,

4842.         Họ Đỗ ta hạnh ngộ rồng mây;

4843.         Cứ như diều gặp gió bay,

4844.         Đánh Nam dẹp Bắc khéo dày công huân.

 

4845.         Rồi tới lúc Thần Tông thất lộc,

4846.         Họ Đỗ ta vượt mốc vinh hoa:

4847.         Nghiễm nhiên là đại thần gia,

4848.         Ra vào cung cấm như là nhà riêng!

 

4849.         Vả, Lê hậu đã quyền nhiếp chính,

4850.         Họ Đỗ ta cũng dính quyền to.

4851.         Lạ gì những đứa thất phu,

4852.         Những anh con hát nửa mù nửa đui.    

 

4853.         Một khi được lên ngôi sang cả,

4854.         Hẳn nhiên càng mục hạ vô nhân.

4855.         Coi khinh các bậc trung thần,

4856.         Nghĩ mình là cái trung tâm đất trời!

 

4857.         Sự dẫn đến nhiều người công phẫn,

4858.         Bèn đồng mưu một trận tiến công.

4859.         Bắt ngay “quan lớn ưu nhân”,

4860.         Giam nơi Cụ Thánh, những mong gia hình!

 

4861.         Chỉ huy sứ điện tiền Vũ Đái,

4862.         Nhận được vàng từ thái hậu Lê,

4863.         Bèn không giết kẻ gian đi.

4864.         (Để trừ hậu hoạn một khi tha người).

 

 

 

4865.         Rồi thái hậu dùng lời ngon ngọt

4866.         Xin Anh Tông: (con ruột ấy mà!)

4867.         “Một lầm hai lỡ xin tha

4868.         Lấy đức báo oán ấy là Phật môn!”

 

4869.         Để sau đó xá luôn tội nghịch,

4870.         Mỗi phải làm công ích tá điền.

4871.         Rồi thì lấy cớ phước duyên,

4872.         Lại thêm phước chủng, phước điền linh tinh…  

 

 

4873.         Lê thái hậu mượn tình mượn cảnh,

4874.         Mượn hết cơ hội thánh hội thần.

4875.         Nay thì xá tội vong nhân,

4876.         Mai thì xá tội can nhân… mọi đường!

 

4877.         Để lấy cớ tha luôn họ Đỗ,

4878.         Tha xong rồi lại dỗ lại dành

4879.         Cho Anh Tông nghĩ lại tình,

4880.         Mà sớm phục chức triều đình cho ai!

 

4881.         Cứ như thế, theo bài tàm thực:

4882.         Họ Đỗ kia phục chức mấy hồi.

4883.         Một khi chức được phục rồi,

4884.         Đỗ bèn tập họp lũ người chân tay.

 

4885.         Thành lập một đội ngay triều nội:

4886.         Phụng Vệ Đô – tên gọi đội này.

4887.         Thế là, như hổ thêm vây,

4888.         Hộ Đỗ lấn lướt tự rày quân vương.

 

4889.         Và cái việc bất lương trước nhất,

4890.         Là Đỗ cho quân bắt bọn người

4891.         Trước đây đã bắt mình, rồi

4892.         Đem hầu hết, chặt đầu nơi pháp trường!     

 

4893.         Còn những người nhẹ hơn, hoặc giả

4894.         Quyền thế hơn, thì gã đem đày.

4895.         Khiến cho cả đám người này,

4896.         Một phen tan tác như mây giữa trời!

 

4897.         Ngoài việc triệt những người đối nghịch,

4898.         Đã từng phen định giết gã ta,

4899.         Đỗ còn lẳng lặng lân la

4900.         Lựa cơ hội triệt những nhà thân vương!

 

4901.         Cụ thể: Kiến Hải Vương đô đốc

4902.         Lý Dương Côn – tên thật của người

4903.         Đã từng được các bề tôi

4904.         Bá quan văn vũ một thời suy tôn

 

4905.         Lên ngôi báu lúc Thần Tông mất.

4906.         Nhưng, do vì thực lực bấy giờ

4907.         Nằm trong tay đám đầu cơ:

4908.         Họ Lê, họ Đỗ – nắm cờ trong tay!

 

4909.         Nên kiến nghị dẫu hay dẫu phải,

4910.         Cũng bị ngăn chận lại kíp thời.

4911.         Rồi khi Thiên Tộ lên ngôi

4912.         Và Lê và Đỗ lại ngồi hai bên!    

 

4913.         Cũng vì thế cho nên Lý tộc

4914.         Ngày mỗi thêm xuống dốc. Và riêng

4915.         Hải quân Đô đốc hiện tiền:

4916.         Kiến Hải Vương đã xuống thuyền, ra khơi

 

4917.         Cùng gia quyến về nơi xa xứ:

4918.         Đất Cao Ly: nương tựa quê người.

4919.         Nhẫn nay, được mấy mươi đời.

4920.         Cao Ly: quốc tịch; lòng: người Việt Nam!

 

 

4921.         Ôi, càng nghĩ dạ càng thương cảm:

4922.         Chín trăm năm phiêu lãng xứ người…

4923.         Vẫn hằng nhớ nước khôn nguôi,

4924.         Vẫn hằng ôm ấp đất trời Thăng Long.

 

4925.         Trở lại chuyện Anh Tông thời ấy…

4926.         Họ Đỗ như thế đấy: lộng quyền,

4927.         Khiến cho triều chính ngửa nghiêng,

4928.         Trăm quan nhắm mắt cho yên phận mình!

 

4929.         Bấy giờ trong triều đình có vị

4930.         Tả Ty Nguyễn Quốc Dĩ vốn là

4931.         Một tay uyên bác nho gia

4932.         Được giao làm sứ Việt qua Tống triều.   

 

4933.         Thấy phương Bắc có điều biện pháp

4934.         Giúp triều đình theo sát lòng dân

4935.         Ấy là đặt một hòm đồng

4936.         Cho dân gởi gắm tiếng lòng lên vua!

 

4937.         Bèn cứ việc thực hư tâu lại;

4938.         Và, vua nghe cũng phải, bèn “y”.

4939.         Ai hay họa đến bất kỳ:

4940.         Một tuần, thư đã một khi đầy hòm!

 

4941.         Trong những bức thư dồn dập nọ,

4942.         Có một thư còn tố “Đỗ gia

4943.         Đang mưu phản, thí vua”. Và

4944.         “Đỗ gia” biết việc, đồ là Tả Ty…

 

4945.         Bèn buộc tội, đày đi Quang Hóa…

4946.         Và tới khi vua hạ chiếu truyền

4947.         Cho đương sự được phục quyền,

4948.         Thì họ Đỗ lại sai đem “rượu mừng”.

 

 

4949.         Với lời nhắn hãy dùng rượu quý

4950.         Để “triệt tiêu chướng khí nhất sinh”!

4951.         Tả Ty hiểu rõ ý tình,

4952.         Bèn dùng rượu kết liễu mình cho xong!   

 

4953.         Ấy cái kẻ gian hùng như thế,

4954.         Mà lại thành ra đệ nhất nhân.

4955.         Hỏi sao vận nước thời dân

4956.         Mỗi ngày chẳng giảm sắc xuân ít nhiều!

 

4957.         Cuối cùng, là gã yêu nhân nọ

4958.         Xuất thân từ tộc họ cầm ca,

4959.         Một chàng con hát trăng hoa,

4960.         Trời cho cái vẻ mặn mà xinh trai.

 

4961.         Long vân lại một hai gặp hội,

4962.         Được vào trong cung nội, để rồi

4963.         Được Lê hoàng hậu bén hơi…

4964.         Để rồi… để rồi… để rồi… vân vân…

 

4965.         Ai biết được cái vần cái điệu

4966.         Của tình yêu lăng líu líu lăng

4967.         Cuối cùng nó đã “mần răng”…

4968.         Chỉ hay chừng ấy gió trăng, cũng là…

 

4969.         Suốt hai chục năm mà “nhiếp chính”,

4970.         Khuynh đảo luôn Lý tính đương triều.

4971.         Một phen như thể cánh diều

4972.         Đùa mây giỡn gió một lèo tung tăng.   

 

4973.         Cuối cùng mới chịu nằm xuống nghỉ:

4974.         Hai mươi năm tức vị tình quân;

4975.         Bốn mươi ba tuổi từ trần;

4976.         Để Lê thái hậu bâng khuâng một mình!

 

 

4977.         Dẫu cái sự cái tình nó thế,

4978.         Những điều hay điều tệ khó phân…

4979.         Chỉ hay một khi từ trần,

4980.         Còn được triều Lý truy phong dài dài…

 

4981.         Bảy bốn (74) chữ đẹp ơi là đẹp!

4982.         Những chữ gì ưu việt nhân gian…

4983.         Nào là nghĩa khí trung cang,

4984.         Nào là văn võ song toàn… vân vân…

 

4985.         Bảy bốn chữ siêu thần vượt thánh,

4986.         Tập trung toàn tuyệt đỉnh mỹ từ !

4987.         Nhan như ngọc! mỹ miều thư…

4988.         Than ôi! Cái thực cái hư khó tường…

 

4989.         Đỗ Anh Vũ! Ví hồn ngươi có…

4990.         Ví hồn ngươi nghe rõ lời phong…

4991.         Hỏi hồn ngươi có sướng không?

4992.         Hỏi hồn ngươi có thẹn không? Khó tường!    

 

4993.         Gẫm quy luật vô thường nó thế:

4994.         Thành trụ hoại không để… cuộc đời.

4995.         Tám đời vua Lý đầy vơi,

4996.         Sáu đời vua đã qua rồi. Còn hai!

 

4997.         Nay xét lại sử “đời thứ sáu”,

4998.         Hãy vẫn còn đôi “dấu ấn son”:

4999.         Ấy là vào lúc Anh Tông

5000.         Đã bắt đầu trưởng thành trong tuổi đời.

 

5001.         Không còn bé để người qua mặt,

5002.         Vừa đủ khôn để bắt đầu ngoan.

5003.         Nhất là khi gã tôi gian

5004.         Đỗ Anh Vũ đã “chuyển sang từ trần”.

 

 

5005.         Trong nửa cuối đời quân vương ấy,

5006.         Đã làm nên được mấy điều hay.

5007.         Và điều hay nhất xưa nay,

5008.         Là đi khắp chốn đó đây biên thùy.

 

5009.         Để quan sát một khi tận mắt,

5010.         Sinh hoạt dân từ Bắc chí Nam.

5011.         Rồi ghi chép lại kỹ càng

5012.         Biên cương đất nước để làm đồ thư.   

 

5013.         Ấy quyển “Phiên giới đồ Đại Việt”,

5014.         Một công trình tâm huyết hiếm hoi.

5015.         Tiếc thay vật đổi sao dời…

5016.         Đồ thư đã mất biết nơi đâu tìm?

 

5017.         Nhắc đến chuyện công lênh triều Lý

5018.         Vào cuối đời tức vị Anh Tông,

5019.         Sao quên được lão công thần

5020.         Tô Hiến Thành, bậc chí trung, chí thành!

 

5021.         Tấm gương sáng sử xanh Đại Việt,

5022.         Suốt một đời liêm khiết trung trinh;

5023.         Đã dâng trọn vẹn đời mình,

5024.         Cho tổ quốc được phồn vinh một thời!

 

5025.         Có một chuyện để đời là chuyện

5026.         Khi Tô gia phụ chính ngôi vua

5027.         (Vì chưng vua mới còn thơ),

5028.         Thì bà thái hậu bấy giờ đã đem

 

5029.         Cả một mâm vàng lên hối lộ,

5030.         Cầu con mình được trở về ngôi.

5031.         (Lý Long Xưởng đã một thời

5032.         Từng được chỉ định nối ngôi phụ hoàng.    

 

 

5033.         Ngặt một nỗi anh chàng bất tiếu,

5034.         Dám cả gan dan díu phi tần;

5035.         Cũng ví cái tội loạn luân,

5036.         Anh Tông mới truất ngôi rồng một khi.

 

5037.         Và ngôi ấy chuyển về Long Trát,

5038.         Với một lời ủy thác Tô gia…)

5039.         Và Tô gia quả thực là

5040.         Bậc quân tử chẳng ai qua trên đời.

 

5041.         Đã từ chối vàng thoi bạc nén,

5042.         Giữ vuông tròn nhất phiến đan tâm.

5043.         Lại khi thái hậu ân cần,

5044.         Xin người tiến cử thân nhân của bà.

 

5045.         Võ Tán Đường ấy là tên gã,

5046.         Kẻ đã từng hầu hạ Tô gia

5047.         Trong cơn bịnh tật tuổi già:

5048.         Nào là bưng thuốc, nào là dọn cơm.

 

5049.         Nhưng Tô tử đã cương quyết chối,

5050.         Rằng: “Nếu cần người giỏi hầu cơm

5051.         Thì xin cử Võ Tán Đường,

5052.         Còn nếu cần bậc cột rường quốc dân   

 

5053.         Thì xin tiến cử Trần Trung Tá!”

5054.         Ôi! Một lời đáng giá thiên kim!

5055.         Công tâm xứng bậc tiên hiền,

5056.         Noi gương dụng mộc, đẹp niềm dụng nhân.

 

5057.         Công đức của Tô thần đã trội,

5058.         Hạnh đức càng thêm trổi mười mươi.

5059.         Phò vua, giúp nước một đời,

5060.         Khiến cho triều Lý lại ngời sử xanh.

 

 

5061.         Chỉ tiếc nỗi tâm thành bậc nhất,

5062.         Nhưng thọ kỳ lại bất tòng tâm:

5063.         Vào thời vua Lý Cao Tông

5064.         Vừa lên bảy tuổi, thì ông lìa đời…

 

5065.         Để ấu chúa trên ngôi chưa vững…

5066.         Lại, lời ông khuyến dụng nhân tài,

5067.         Thái hậu cũng bỏ ngoài tai:

5068.         Thay vì chọn bậc cân đai anh hùng

 

5069.         Mà cụ thể là Trần Trung Tá,

5070.         Thì lại dùng tên Đỗ An Di.

5071.         Vốn là một gã ngu si

5072.         Lấy chi giúp nước, lấy gì phò vua.  

 

5073.         Nước thiếu bậc đương cơ lương đống,

5074.         Nên một thời nước những long đong.

5075.         Cũng may đến phút cuối cùng,

5076.         Thái hậu đổi ý bèn dùng Kính Tu.

 

5077.         Là một bậc chân nho hào kiệt

5078.         Để, trong thì giữ việc đế sư,

5079.         Ngoài thì truyền bá kinh thư,

5080.         Cho tứ dân hiểu đạo tu, nghĩa tề.

 

5081.         Vì lẽ đó, kinh kỳ bớt loạn,

5082.         Ngoài biên cương cũng tạm bình an.

5083.         Cao Tông đặng giữ ngai vàng,

5084.         Phận cao, đức lại dở dang, khôn bằng!

 

5085.         Năm Tám chín (1189) tung tăng đây đó…

5086.         Đi đến đâu, nghe có thần linh

5087.         Thì bèn cho dựng miếu đình,

5088.         Rắp tâm mua chuộc u minh hộ trì.

 

5089.         Rồi, như lậm cơn mê kiến trúc,

5090.         Lại sai quan hùng hục dựng xây…

5091.         Hết điện nọ đến cung này,

5092.         Càng nguy nga chúa, càng đày đọa tôi!   

 

5093.         Bữa nọ, đang giữa thời xây cất

5094.         Gác Kỳ Thiên, bỗng chốc từ đâu

5095.         Có đàn chim khách rủ nhau

5096.         Đến xây tổ trên mái lầu gác kia!

 

5097.         Chu Đường Long, một bề tôi tốt

5098.         Bèn tâu vua xin bớt xa hoa.

5099.         Vả đàn chim khách kia là

5100.         Cái điềm báo vận nước mà đổi ngôi!

 

5101.         Song vua chẳng nghe lời nói phải,

5102.         Cứ một đường chơi cái trò vua:

5103.         Trăm đài nghìn các se sua,

5104.         Mặc dân hạn hán mất mùa đói meo!

 

5105.         Vua càng dựng bao nhiêu cung điện,

5106.         Dân càng vương tai biến bấy nhiêu.

5107.         Bốn phương loạn lạc tiêu điều…

5108.         Lòng dân như ngọn sóng triều cao dâng.

 

5109.         Người xưa nói lòng dân như nước:

5110.         Nhờ nước mà thuyền được tung hê;

5111.         Nhưng mà, cũng chính nước kia

5112.         Một phen sẽ lật thuyền đi, khi thuyền…  

 

5113.         Cũng như thế, chính quyền một nước

5114.         Một khi quên mình được có quyền

5115.         Là nhờ dân nước mà nên,

5116.         Một khi “trở chứng”, vội quên gốc nguồn…

 

 

 

5117.         Thì dân ắt tìm phương tự cứu:

5118.         Lật chính quyền vô hậu kia đi…

5119.         Từ chân lý nọ mà suy

5120.         Ắt hình dung được nông kia, nỗi này.

 

5121.         Lý Cao Tông ngày rày bất nghĩa,

5122.         Chẳng nghĩ dân đồng thể với mình.

5123.         Mải lo mê muội thần linh,

5124.         Để quên cốt nhục nhân sinh đồng bào.

 

5125.         Vì lẽ đó mà bao cuộc biến

5126.         Đã diễn ra rung chuyển đất trời.

5127.         Thoạt tiên, Thanh Hóa là nơi

5128.         Có Ngô Công Lý nhất thời đứng lên.

 

5129.         Rồi tiếp đó là tên Đinh Khả,

5130.         Tự xưng miêu duệ của tiên hoàng.

5131.         Tiếp theo, vua nước Chiêm Bang

5132.         Xua quân cướp phá Nghệ An sa đà.   

 

5133.         Đầu thế kỷ mười ba dương lịch,

5134.         Khởi đầu nhiều thử thách tai ương.

5135.         Hai người ở Đại Hoàng Giang:

5136.         Bảo Lương với lại Phí Lang. Nhân vì

 

5137.         Làm đơn tố Đàm Di Mông nọ

5138.         Là một tên trâu chó tham quan,

5139.         Để rồi chịu trận đòn oan…

5140.         Sát nhân diệt khẩu: thế gian sự thường!

 

5141.         Bảo và Phí bèn nương thế loạn,

5142.         Nắm tay nhau làm phản bạn chơi.

5143.         Lòng dân oán hận ngút trời,

5144.         Lại thêm cái nỗi cùng ơi là cùng.

 

 

5145.         Nên ví phải vẫy vùng một chút,

5146.         Họa mà cùng có đột biến thông !

5147.         Thế là, giáo mác, tầm vông…

5148.         Thế là một trận cuồng phong tung hoành.

 

5149.         Được hung tín, triều đình vội phái

5150.         Lệnh Hinh làm nguyên soái ra quân.

5151.         Những mong một ngón phất trần…

5152.         Thế là quét sạch đám dân ngợm, người.   

 

5153.         Nào ngờ đụng trận rồi mới hiểu:

5154.         Rằng mèo nào cắn mỉu nào đây?

5155.         Quân triều chưa kịp ra tay,

5156.         Đã bị dân-giặc tung ngay một đòn!

 

5157.         Cướp một lúc cả luôn hai mạng:

5158.         Nguyên soái cùng phó tướng chỉ huy.

5159.         Loạn này chưa dẹp xong, thì

5160.         Lại thêm loạn khác ba bề, bốn bên!

 

5161.         Loạn trong nước triền miên chưa dứt,

5162.         Lại Tống triều cũng ngấp nghé sang.

5163.         Này là bài học nhân gian:

5164.         Đạo suy, ắt dễ mắc nàn ngoại xâm!

 

5165.         Nước cũng tựa nhân thân, muốn khỏe,

5166.         Muốn thọ, khang, ninh để vĩnh tồn;

5167.         Thì cần giữ vững đạo Thường:

5168.         Nhân nghĩa lễ trí tín luôn mới thành.

 

5169.         Nền tri túc thanh tâm thiểu dục,

5170.         Nó giúp ta đạt đức trường sanh;

5171.         Giúp ta lư hỏa thuần thanh;

5172.         Dồi dào nội lực, xứng danh nhân hiền.    

 

5173.         Đạt chữ tu, ắt nên tề trị;

5174.         Đẹp vai trò vương đế quang vinh.

5175.         Ấy là đạo lý nhân sinh:

5176.         Một khi thực hiện, ắt minh đức này.

 

5177.         Trở lại chuyện sử rày triều Lý:

5178.         Đời Cao Tông, vận kể như suy.

5179.         Bấy giờ ở Hồng Châu kia,

5180.         Lại thêm Đoàn Thượng một khi dấy loàn.

 

5181.         Có loạn, ắt có chinh an mãi…

5182.         Thế là triều đình lại ra quân:

5183.         Bốn tướng Đàm, Phạm, Bảo, Trần,

5184.         Góp quân bốn đạo, tấn công họ Đoàn.

 

5185.         Trước quân lực Tràng An quá mạnh,

5186.         Đoàn Thượng bèn nghĩ mánh… vờ thua.

5187.         Đem tiền đút lót Phạm Du,

5188.         Là quan Thượng Phẩm bấy giờ trong kinh.

5189.         (Chức kia Phụng Ngự triều đình)

5190.         Lại xin giao hết quân mình cho Du…

 

5191.         Du được lợi, còn từ sao được…

5192.         Bèn tâu vua, xin bớt tội cho.

5193.         (Cuộc liên minh giữa Thượng – Du

5194.         Bắt đầu từ đó – tù mù trắng đen)…    

 

5195.         Bấy giờ ở khắp miền xứ Nghệ:

5196.         Dân mất mùa, củi quế gạo châu.

5197.         Bốn phương loạn lạc cơ cầu,

5198.         Phạm Du nhân đó bèn tâu vua rằng:

 

5199.         “Xin cho được tập trung trai tráng

5200.         Để tự phòng tự quản mới nên”.

5201.         Anh Tông đầu óc như nêm

5202.         Ù ù cạc cạc, gật liền một khi.    

 

5203.         Phạm Du bèn mượn uy chiếu chỉ

5204.         Tập trung phường ba bị chín quai

5205.         Ngăn sông bít chợ trong ngoài,

5206.         Rõ ràng ý muốn giở bài đồ vương.

 

5207.         Cảm được cái “bất tường chi triệu”,

5208.         Anh Tông bèn xuống chiếu, sai quan

5209.         Phạm Bỉnh Di sớm lên đàng

5210.         Tiễu trừ họ Phạm, vỗ an dân tình.

 

5211.         Phạm Du thấy tình hình bất lợi

5212.         (Vì quân triều thập bội đông hơn),

5213.         Bèn “tam thập lục” chi phương,

5214.         Rút về Cổ Miệt, náu nương họ Đoàn.

 

5215.         Rồi hợp bích lại, tràn quân tới,

5216.         Đánh Bỉnh Di một buổi tan hoang.

5217.         Bỉnh Di thất trận hổ hang,

5218.         Bèn về gom lính tràn lan, để rồi

 

5219.         Với chiến thuật biển người, lại mở

5220.         Trận tiến công vào ổ Phạm Du.

5221.         Đuổi Du một chạy tít mù,

5222.         Đốt gia sản kẻ nghịch thù tiêu tan!   

 

5223.         Lại thừa thắng, đánh sang Đoàn Thượng,

5224.         Dẹp loạn quân, loạn tướng tan tành.

5225.         Phạm Du, vốn rất tinh ranh,

5226.         Vội sai người lẻn về kinh, dâng vàng

 

5227.         Hối lộ đám tham quan ô lại,

5228.         Tâu lên vua rằng tại Bỉnh Di

5229.         Tham công, thiểu đức, vô nghì...

5230.         Đoạn xin ân huệ được về chầu vua…

 

5231.         Cao Tông vốn ngu ngơ phải trái,

5232.         Mảng nghe lời ô lại tham quan,

5233.         Bèn ra cái lệnh trái ngang

5234.         Triệu ngay cả giặc lẫn quan về triều!

 

5235.         Để phân rõ cái điều sai đúng (?)

5236.         (Vua với quan, nghĩ cũng nực cười!)

5237.         Phạm Du láu cá lắm thôi!

5238.         Chuồn ngay về trước, liệu lời thanh minh!

 

5239.         Phạm Bỉnh Di, ngay tình, chầu trễ…

5240.         Kẻ đến sau là kẻ thiệt thòi.

5241.         Vua nghe lời kẻ trước rồi,

5242.         Kẻ sau có nói mười lời cũng… thua!  

 

5243.         Thế là vị vua khờ bắt lỗi

5244.         Giam Bỉnh Di về tội… có công!

5245.         Thương thay một kẻ công thần

5246.         Vì vua loạn thị nên… công dã tràng!

 

5247.         Bấy giờ có một trang thượng võ

5248.         Vốn là gia tướng của Bỉnh Di

5249.         (Tên là Quách Bốc); một khi

5250.         Nghe tin chủ tướng cấp kỳ chịu oan.

 

5251.         Bèn đem lính phá tan cửa ngục,

5252.         Định cứu người. Nhân lúc nhá nhem,

5253.         Phạm Du giở ngón tranh tiên

5254.         Ra tay trước giết chết liền Bỉnh Di!

 

5255.         Rồi dẫn vua tức thì trốn chạy…

5256.         Quách Bốc bèn nhân đấy suy tôn

5257.         Hoàng tử Thẩm lên ngôi vương

5258.         Còn vua thì đếnTam Nông, nương nhờ

 

 

5259.         Nhà Hà Vạn, đương cơ thủ lĩnh…

5260.         Nghĩ mà thương cho cánh hoàng gia:

5261.         Mạnh cha thì chạy đường cha,

5262.         Mạnh con thì chạy sa đà đường con.   

 

5263.         Thái tử Sảm, trong “cơn hồng thủy”,

5264.         Cùng mẹ là Đàm thị nguyên phi

5265.         Chạy về Thái Ấp một khi,

5266.         Nương nhà Trần Lý chỉ huy Thái Bình.

 

5267.         Chuyện đời thế: sự sinh sinh sự,

5268.         Lại nợ duyên, duyên nợ vân vân…

5269.         Thái tử Sảm buổi phong trần

5270.         Thấy con Trần Lý là Trần Thị Dung

 

5271.         Có nhan sắc, thì “trong như đã”…

5272.         Trần Lý thừa cơ, thuận gả ngay.

5273.         Thế là rồng đó mây đây!

5274.         (Có điều chưa tỏ ai mây ai rồng?)

 

5275.         Thế rồi, Trần Lý, ông già vợ

5276.         Bèn được phong Minh Tự (chức to!).

5277.         Và cậu vợ: Tô Trung Từ:

5278.         Điện Tiền Chỉ Huy sứ: dư uy quyền.

 

5279.         Thế là họ Trần bèn chiêu tập,

5280.         Quân binh rồi hộc tốc ra quân,

5281.         Đưa chàng Sảm tới Lý nhân,

5282.         Lập làm vua: hiệu xưng rằng: Thắng Vương.   

 

5283.         Nghe “tin dữ”, Cao Tông phát tác,

5284.         Bèn sai Du liên lạc họ Đoàn,

5285.         Định làm một “cuộc chinh an”…

5286.         Nào ngờ Du để trễ tràng việc quân.

 

 

5287.         Thừa cơ hội, loạn dân Nguyễn Nậu

5288.         Bắt gặp Du bôn tẩu giữa đường

5289.         (Vì chưng hám sắc mê hương)

5290.         Bèn vung đao chặt đầu phường bất nhân!

 

5291.         Trở lại chuyện gã Trần “Minh Tự”:

5292.         Sau khi thành bố vợ Thắng Vương

5293.         Thì bèn chuẩn bị binh lương,

5294.         Rồi xua quân tới hiện trường Thăng Long

 

5295.         Dẹp Quách Bốc, tranh phong một trận…

5296.         Gặp thời xui, bèn tận số ngay!

5297.         Thế là một giấc rồng mây…

5298.         Chưa chi đã vội tan ngay mộng vàng!

 

5299.         Dẹp xong loạn, anh chàng cậu vợ

5300.         Tô Trung Từ - rỡ rỡ công huân!

5301.         Bèn võng lọng rước Cao Tông

5302.         Về cung, ngự lại ngai rồng bỏ hoang.  

 

5303.         Phạm Du chết, Tô càng thêm mạnh,

5304.         Nên Cao Tông chịu dính Trung Từ.

5305.         Một triều thực thực hư hư…

5306.         Phi phi thị thị, chẳng “như” tí nào!

 

5307.         Trở về cung chẳng bao nhiêu buổi,

5308.         Cao Tông băng vào tuổi hướng dương.

5309.         Ba mươi tám tuổi đế vương,

5310.         Chưa qua bất hoặc, dễ tường lý như!

 

5311.         Thái tử Sảm nối cơ nghiệp Lý,

5312.         Lấy hiệu vua là Lý Huệ Tông.

5313.         Ngọn đèn đã cạn dầu chong,

5314.         Nghe như Lý thị dứt long mạch rồi!

 

 

5315.         Nay thử gẫm chuyện đời nhà Lý:

5316.         Triều đương kim ấy Lý Cao Tông.

5317.         Lên ngôi từ thuở bế bồng,

5318.         Vốn tiên thiên đã vốn không ra gì!

 

5319.         Ấy bởi lẽ “tinh suy lực kiệt”,

5320.         Hoang phí nhiều ắt kiệt chân nguyên.

5321.         Xét từ triều Lý nguyên niên:

5322.         Khai sơn, Lý Thái Tổ nên công trình.   

 

5323.         Vốn là một ảnh hình tri túc:

5324.         Nếp nông thiền thiểu dục thanh tâm.

5325.         Tạo thành nội lực thậm thâm…

5326.         Cái nội lực từ tu thân mà thành.

 

5327.         Thoắt một cái, suối thành ra biển,

5328.         Cá thành rồng, hiển hiện uy linh.

5329.         Tu, rồi tề, rồi trị, bình…

5330.         Một tu thành tựu, tiến trình ắt nên!

 

5331.         Muốn cơ nghiệp vững bền, ắt phải

5332.         Chăm cái tu nội tại mới là.

5333.         Muốn tu, phải chớ lân la…

5334.         Sát, đạo, dâm, vọng, tửu… mà chớ vương!

 

5335.         Khốn một nỗi môi trường vương đế

5336.         Ẩn nguy cơ của thế, của tình.

5337.         Thân làm vương đế hiển vinh,

5338.         Dễ vương vào cái bẫy kinh khiếp này!

 

5339.         Bẫy ngũ dục thày lay uốn éo:

5340.         Tài, sắc, danh, thực… khéo trêu ngươi!

5341.         Sắc thời mơn mởn đào tươi,

5342.         Hương thời ngồn ngộn thơm trời ơi thơm!  

 

 

5343.         Bao cám dỗ chờn vờn trước mặt,

5344.         Hỏi mấy ai dạ sắt gan đồng?

5345.         Một khi chân bước vô tròng:

5346.         Tinh hao, lực kiệt, dễ hòng thoát ra!

 

5347.         Vì lẽ đó sinh ra cớ sự:

5348.         Các đời vua tuần tự mà… thua.

5349.         Hoang dâm vô độ chẳng chừa,

5350.         Sinh con bất tiếu, dễ như được mình!

 

5351.         Do bởi cái sự tình như thế:

5352.         Mỗi đời vua – dù Lý, dù Lê…

5353.         Mỗi đời cứ mỗi suy đi,

5354.         Chẳng còn bản lĩnh trị vì. Đúng không?

 

5355.         Cứ hãy lấy Cao Tông mà nghiệm:

5356.         Một ông vua “lắm chuyện ruồi bâu”.

5357.         Lương tri phân biệt ở đâu?

5358.         Rõ ai phải trái, ngõ hầu công minh.

 

 

5359.         Như cái gã súc sinh họ Phạm,

5360.         Đã bày ra chán vạn trò gian;

5361.         Thế mà vua vẫn nể nang:

5362.         Nghe lời sàm tấu, giết oan công thần!

 

5363.         Vua như thế, bất công như thế,

5364.         Hỏi còn làm vương đế được chăng?

5365.         Một khi tâm nọ hết bằng:

5366.         Lấy gì nhân thế được thăng bằng nào?

 

5367.         Trở lại chuyện Lý Cao Tông nọ:

5368.         Tuổi đời vua mỗi có bấy nhiêu.

5369.         Ba tám (38) tuổi, lấy chi nhiều?

5370.         Chưa qua bất hoặc, mãi nghèo tuệ tâm.    

 

5371.         Cao Tông mất để phần di sản

5372.         Rối bòng bong, kỷ loạn cương ly.

5373.         Ví mà còn lại chút chi,

5374.         Gọi là dấu ấn trên bia mộ này:

 

5375.         Chắc phải nhắc đến rày hai vị,

5376.         Đại trung thần quốc sĩ lừng danh.

5377.         Một, tên là Tô Hiến Thành:

5378.         Tấm gương liêm, chính, trung, thành… cổ kim!

 

5379.         Đã nhận di mệnh tiên hoàng, để

5380.         Hộ trì cho đế vị Cao Tông.

5381.         Trước sau, sau trước một lòng:

5382.         Ngàn vàng chẳng đổi được tâm đá vàng!

 

5383.         (Chỉ tiếc nỗi thời gian không đủ:

5384.         Nỗi tử sinh kinh cụ kiếp người.

5385.         Tô gia vĩnh biệt cuộc đời,

5386.         Để Cao Tông bảy tuổi ngồi trên ngai.)

 

5387.         Và quốc sĩ thứ hai thời ấy

5388.         Là Lý Kính Tu vậy – đế sư:

5389.         Trong thì dạy học cho vua,

5390.         Ngoài thì giảng đạo thánh cho nhân quần.  

 

5391.         Ấy là đạo ngũ luân nó giúp

5392.         Cho con người mẫu mực tương giao:

5393.         Nhân sinh phải sống thế nào?

5394.         Vua ra sao, tôi ra sao, mới là…

 

5395.         Cũng như thế: làm cha thì phải…

5396.         Và làm con thì phải… vân vân…

5397.         Con người mà giữ ngũ luân,

5398.         Ắt là đất nước Vạn Xuân vĩnh cường.

 

 

5399.         Cũng bởi cái mối giường nó thế:

5400.         Gián tiếp cho ngôi đế Cao Tông;

5401.         Nên dù thái hậu rắp tâm

5402.         Muốn thay ngôi báu, cũng không dễ gì!

 

5403.         Chỉ tiếc nỗi vua kia bất khả…

5404.         Cái tiên thiên nó đã kém phần…

5405.         Đã bất túc tinh khí thần,

5406.         Lấy gì làm bậc anh quân bây giờ?

 

5407.         Nên dẫu Đỗ Kính Tu năng nổ

5408.         Đem hết tâm “trì chúa hữu hoài”

5409.         Từ sao Hôm đến sao Mai…

5410.         Cũng khôn cứu được cái ngôi tự trầm!    

 

5411.         Nhận di mệnh Cao Tông ủy thác,

5412.         Đỗ Kính Tu liều thác một phen.

5413.         Triệt tên thái úy lộng quyền:

5414.         Tô Trung Từ – rắp giữ yên sơn hà.

 

5415.         Tiếc một nỗi người mà có tính,

5416.         Cũng chẳng bằng trời tính – bởi chưng

5417.         Huệ Tông vốn kẻ ngu đần,

5418.         Lấy đâu bản lĩnh anh quân mà hòng?

 

5419.         Mưu sự hỏng, Tô Trung Từ nọ

5420.         Bèn xuống tay giết Đỗ Kính Tu,

5421.         Một người bản lĩnh có dư:

5422.         Đủ trung, đủ hiếu, đủ từ, đủ bi!

 

5423.         Bậc lương đống một khi đã chết,

5424.         Huệ Tông đành chịu “hết thần thông”.

5425.         Thế là giữa thế suy vong,

5426.         Đành cam để lão Tô Trung lộng quyền!

 

 

5427.         Có một chuyện cũng nên nhắc tới,

5428.         Là chuyện tên cơ hội thái sư

5429.         (Họ Tô, tên gọi Trung Từ

5430.         Em vợ Trần Lý). Sử xưa ghi rành:   

 

5431.         Sau khi một bước thành quan lớn,

5432.         Họ Tô càng táo tợn nghinh ngang…

5433.         Ngày thì khinh rẻ trăm quan,

5434.         Đêm thì lang chạ với nàng… con vua!

 

5435.         Và đêm ấy, gã Tô thái úy,

5436.         Lại mò đi hú hí yêu đương

5437.         Với nàng “công chúa dễ thương”

5438.         Tên là Thiên Cực – vợ quan nội hầu!

 

5439.         Đi đêm mãi dễ đâu chẳng có

5440.         Ngày gặp ma? Đêm nọ gã Tô

5441.         Mò sang Thiên Cực, “nô đùa”…

5442.         Bị ông phò mã dập cho tiêu đời!

 

5443.         Trần Tự Khánh, ấy người anh vợ

5444.         Của vua và cháu của Trung Từ,

5445.         Bèn đem binh tới kinh đô,

5446.         Lo cho hậu sự họ Tô linh đình.

 

 

5447.         Bấy giờ, giữa tình hình rối rắm,

5448.         Đoàn Thượng bèn tâu nhắn, dèm pha…

5449.         Rằng: “Trần Tự Khánh chẳng qua

5450.         Muốn giành ngôi báu…” Thế là Huệ Tông     

 

5451.         Nghe sàm tấu, đùng đùng nổi đóa,

5452.         Bèn lệnh ngay cho gã tấu sàm

5453.         Đem binh về chốn Tràng An…

5454.         Được lời, Đoàn Thượng vội vàng tiến binh.

 

5455.         Nhưng khốn nỗi, sự tình chẳng dễ:

5456.         Đoàn Thượng kia cũng kẻ thừa cơ,

5457.         Từng phen mượn gió phất cờ,

5458.         Miếng chung đỉnh cũng từng mơ xí phần!

 

5459.         Nay lại được dự phần vương bá,

5460.         Ắt càng sanh sứa dạ đồ vương

5461.         Thế rồi một trận tranh phuông,

5462.         Và Trần Tự Khánh dẹp luôn họ Đoàn!

 

5463.         Sau chiến thắng, Khánh càng thêm mạnh;

5464.         Huệ Tông càng mỏng mảnh quyền uy.

5465.         Trước tình trước cảnh đồi suy,

5466.         Thái hậu bèn tính nước kỳ “hợp tung”:

 

5467.         Cho người hẹn các vùng tướng lãnh,

5468.         Cùng ra quân tiến đánh họ Trần

5469.         Trận này do chính Huệ Tông

5470.         Phất cờ lệnh, tự cầm quân, tưng bừng!    

 

5471.         Nào ngờ, cuộc tranh hùng chưa diễn:

5472.         Quân Khánh vừa cất tiếng xung phong,

5473.         Quân triều đã rối bòng bong:

5474.         Mạnh ai nấy chạy, não lòng cần vương!

 

5475.         Và khắp các chiến trường còn lại,

5476.         Quân triều đình đều mải mê thua.

5477.         Bấy giờ, thất thế, nhà vua

5478.         Chạy lên Châu Lạng, nương nhờ họ Vương.

 

5479.         (Là phò mã, chồng nàng Thiên Cực)

5480.         Đại thắng xong, lập tức họ Trần.

5481.         Đem thư lên rước – Huệ Tông…

5482.         Nhưng vua lại chẳng có lòng về theo!

 

 

5483.         Tự Khánh bèn dùng chiêu “đổi chỗ”:

5484.         Kiếm mụn trai khác của tiên vương

5485.         Tôn làm vua, hiệu Nguyên Vương

5486.         Ý cho thiên hạ mười phương quy về.

 

5487.         Nhưng miếng đỉnh chung thì khó cưỡng:

5488.         Bấy giờ trong các tướng họ Trần,

5489.         Có tên Nguyễn Nộn bất tùng,

5490.         Phản lại Tự Khánh, quyết lòng ganh đua.    

 

 

5491.         Từ ấy, một cuộc cờ Tam Quốc,

5492.         Đã diễn ra trên đất nước mình.

5493.         Phía bắc: Nguyễn Nộn hoành hành;

5494.         Phía Đông: Đoàn Thượng; phía Nam: họ Trần!

 

 

5495.         Sau nhiều trận thư hùng quyết đấu,

5496.         Trải bao phen sông máu núi xương,

5497.         Cuối cùng, cục diện tam phương

5498.         Cũng chấm dứt với phần hơn: họ Trần!

 

5499.         Sở dĩ thế, một phần là tại

5500.         Cánh họ Trần có cái “chính danh”.

5501.         Rằng: mình có chiến có tranh

5502.         Cũng vì họ Lý. Nhờ danh nghĩa này

 

5503.         Mà Tự Khánh được rày chính nghĩa,

5504.         Giúp tạo nên cái thế cái thời;

5505.         Một phần cũng bởi cái tài:

5506.         Ấy là bản lĩnh của người cầm quân.

 

5507.         Chung cục lại, họ Trần đã thắng,

5508.         Và trải bao “muối mặn gừng cay”,

5509.         Huệ Tông trở lại cầm tay

5510.         Trần Thị Dung để từ nay hòa hài!    

 

5511.         Dung lại được trả ngôi hoàng hậu

5512.         (Sau mấy phen vân cẩu hoàng lương…

5513.         Mẹ chồng ghét ghét thương thương…

5514.         Nên ngôi hoàng hậu cũng thường bấp bênh…)

 

5515.         Và cùng với chức danh hoàng hậu,

5516.         Là những gì trọng hậu hoàng ân.

5517.         Lạ gì nhất thế, nhì thân:

5518.         Họ Trần, cứ thế, “lên chân” mỗi ngày…

 

5519.         Trần Tự Khánh chức rày Thái úy,

5520.         Lại Trần Thừa, Nội thị chức danh.

5521.         Đôi bên, văn vũ, tung hoành…

5522.         Bao Vương bá, bấy Công khanh: họ Trần!

 

5523.         Luật nó thế: người thăng, kẻ giáng…

5524.         Họ Trần càng mạnh đảng giàu phe,

5525.         Thì “chính đề” họ Lý kia

5526.         Ngày càng lực giảm thần suy, mỏi mòn!

 

5527.         Đau hơn nữa là đường tử tức:

5528.         Lý Huệ Tông thiểu lực vô năng,

5529.         Tâm tình câu được câu chăng…

5530.         Sinh con: hai gái – gẫm bằng vô sinh!    

 

5531.         Vào thời điểm tháng ba Đinh Sửu (1217),

5532.         Trước nỗi mình vô hậu đau thương,

5533.         Huệ Tông phát chứng bệnh cuồng:

5534.         Cắm cờ lên tóc, buồn buồn hát chơi

5535.         (“Ta đây là tướng nhà trời,

5536.         Hôm nay giáng thế cho người sợ oai!”)

 

 

 

 

5537.         Mải múa hát lai rai suốt buổi…

5538.         Múa hát xong, mệt đuối, lại dừng.

5539.         Sẵn ngự tửu nốc vài chung,

5540.         Rồi lăn ra ngủ giấc khùng giấc điên!  

 

5541.         Việc triều chính tất nhiên từ đó

5542.         Lọt gọn vào tay của họ Trần.

5543.         Chẳng bao lâu Khánh từ trần,

5544.         Thì Trần Thừa lại thế chân đăng đường!

 

5545.         Bên cạnh đó là Trần Thủ Độ:

5546.         Vốn là em họ của Khánh, Thừa.

5547.         Một tay trí dũng mưu mô…

5548.         Cũng nhân dịp, được nắm cờ tung tăng!

 

5549.         Bấy giờ, bệnh vua ngày càng nặng,

5550.         Thủ Độ bèn sắp sẵn mưu gian:

5551.         Ép vua nhường lại ngai vàng

5552.         Cho nàng công chúa ngàn vàng Phật Kim!

 

5553.         Lại ép mặc áo thiền, cạo tóc,

5554.         Làm nhà sư, tu học Thiền Tông:

5555.         (Huệ Tông tu học Thiền Tông:

5556.         Dẫu không phát tuệ cũng không hại gì!)

 

5557.         Sử chép lại một khi “câu chuyện”:

5558.         Một ngày kia, Độ đến thăm vua.

5559.         Thấy vua nhổ cỏ sân chùa,

5560.         Bèn rằng: “Nhổ cỏ, chớ chừa rễ sâu”!   

 

5561.         Vua nghe nói, những đau tấc dạ,

5562.         Bèn đáp: “Vâng, ta đã hiểu rồi!”

5563.         Và, trước khi giã biệt đời,

5564.         Vua còn để lại một lời oán than!

 

 

5565.         Rằng: “Ngươi đã cướp giang san trẫm

5566.         Còn ép nhau tự tận thế này!

5567.         Thực là tàn nhẫn lắm thay!

5568.         Nguyền cho con cháu sau này lũ ngươi…”

 

5569.         Sử đã chép những lời như thế:

5570.         Có hay không? Khó thể phân rành!

5571.         Chỉ hay: ở hiền gặp lành;

5572.         Ở ác gặp dữ… rành rành chẳng sai!

 

5573.         Huệ Tông thọ ba mươi ba tuổi

5574.         (Phận vua sao chết vội thế này?)

5575.         Làm vua mười bốn (14) năm chầy:

5576.         Những vơi hoan lạc, những đầy khổ đau!

 

5577.         Ai nói đời vua giàu hạnh phúc?

5578.         Như Huệ Tông: sống nhục thác buồn!

5579.         Chữ rằng phúc họa vô môn:

5580.         Đời cha ăn mặn, đời con bây giờ…    

 

5581.         Theo Đại Việt Toàn Thư sử ký

5582.         Thì trong tên hoàng đế Huệ Tông

5583.         Đã mang tiền định não lòng:

5584.         Tên vua là Sảm; mà trong chữ này

 

5585.         Có chữ Nhật – là ngày, trên chữ

5586.         Sơn – là non: núi chở tà dương…

5587.         Cái tên định mệnh lạ thường!

5588.         Nói lên: nhà Lý tuyệt đường từ đây!

 

5589.         Sau cái buổi vua rày tự tử,

5590.         Thái sư Trần Thủ Độ bèn cho

5591.         Nhà chùa thiêu xác nhà vua.

5592.         Liệm vào hũ cốt bên chùa Phổ Quang.

 

 

5593.         Sau cái chết thảm thương vua trước,

5594.         Thủ Độ liền đi bước thứ hai:

5595.         Chọn trong họ một chú trai

5596.         Tên là Trần Cảnh, con người bào huynh.

 

5597.         Lên tám tuổi – khéo xinh trai nhỉ!

5598.         Vào cung làm nội thị hầu vua.

5599.         Cảnh hơn Hoàng một tuổi cơ!

5600.         Trai tám gái bảy, khéo vừa vặn thay!   

 

5601.         Chiêu Hoàng thấy chú trai ngộ nghĩnh,

5602.         Thoắt đem lòng gió vịnh trăng ngâm.

5603.         Lạ gì cái chốn cung xuân,

5604.         Cao lương mỹ vị nó hâm con người.

 

5605.         Lại áo tốt quần tươi rực rỡ,

5606.         Lại bướm bay hoa nở tưng bừng.

5607.         Lòng kia những chẳng đặng đừng,

5608.         Cứ chi thập lục này cùng thập tam.

 

5609.         Việc phải đến lý đương nhiên đến,

5610.         Thế là ngôi Lý chuyển ngay ra

5611.         Ngôi Trần – ấy bởi người ta

5612.         Lấy chồng thì phải sang qua cho chồng!

 

5613.         Trần Thủ Độ dẫu thân kém chữ,

5614.         Nhưng xem ra trí lự hơn người…

5615.         Một phen vận dụng lý đời

5616.         Vào lý chính trị: tuyệt vời khéo khôn!

 

5617.         Một chiếu chỉ mở đường chính nghĩa…

5618.         Chiếu nói rằng: “Theo lý càn khôn,

5619.         Ngôi trời phải có đảm đương,

5620.         Như ngôi nhà Lý cửu trường bấy nay…   

 

 

5621.         Chỉ tiếc nỗi vua rày vướng bệnh,

5622.         Khôn đảm đương đế mệnh chu toàn.

5623.         Thiếu trai nối dõi tông đường,

5624.         Trẫm phận gái khó đảm đương sơn hà.

 

5625.         Khiến trong nước can qua khó dẹp,

5626.         Ngoài biên cương Đại Việt khó an:

5627.         Bấy lâu rầu rĩ tâm can,

5628.         Những mong tìm được bạn vàng tri âm…”

 

5629.         Lời chiếu chỉ nói vân vân thế…

5630.         Tắt một lời, ý để nhường ngôi.

5631.         Thế là một thoáng giây thôi,

5632.         Hai trăm năm Lý chuyển ngôi sang Trần!

 

5633.         Trước thế sự chuyển vần như thế,

5634.         Hỏi những người tri lý có hay?

5635.         Chuyện đời, quy luật xưa nay:

5636.         Bản thân, bản lãnh cầm tày vị, ngôi.

 

5637.         Như phận lớn, ắt tài phải lớn.

5638.         (Tài cao, do đức vượng – ai ơi!)

5639.         Tài kia đức nọ hơn đời:

5640.         Ấy là bản lãnh của người trượng phu!   

 

5641.         Như tài kém, mặc dù đức lớn:

5642.         Ắt phận kia sớm muộn cũng tiêu.

5643.         Dù vây dù cánh bao nhiêu,

5644.         Cũng khôn níu được cánh diều đứt dây!

 

5645.         Vả, lịch sử xưa nay nó thế:

5646.         Miếng đỉnh chung ai dễ nhường ai.

5647.         Ngôi kia còn ngự hùng tài:

5648.         Như miếng rắn, dại chi ai cắn vào?

 

 

5649.         Nhưng một khi ngôi cao chín bệ

5650.         Bị hôn quân chễm chệ ngồi lên.

5651.         Ắt là (quy luật tự nhiên!)

5652.         Ngay lập tức, có kẻ liền lăm le.

 

5653.         Ngôi trời đó, há chia ai sẵn:

5654.         Hễ như ai có đặng thời cơ.

5655.         Lại thêm bản lĩnh có thừa,

5656.         Ắt là có thể có cơ hội vàng.

 

5657.         Xét lịch sử cả ngàn trường hợp,

5658.         Thảy đều y như một, thế thôi!

5659.         Mới hay cái gọi mệnh trời:

5660.         Cội nguồn cũng ở lòng người mà ra!  

 

5661.         Trở lại chuyện nước ta thời ấy…

5662.         Ngôi trời từ Lý ấy truyền qua

5663.         Trần kia… thật dễ như là

5664.         Người ta trao một cành hoa cho người!

 

5665.         Chiêu Hoàng đế nhường ngôi cửu ngũ

5666.         Cho Trần lang quân tử; nhường xong

5667.         Trở thành hoàng hậu chánh cung

5668.         Của Trần Cảnh – tức Thái Tông đương triều!

 

5669.         Khổ một nỗi, ấp yêu cho lắm,

5670.         Nhưng mối duyên đằm thắm vô sinh.

5671.         Mười hai năm nặng ân tình,

5672.         Khôn sinh đặng một đinh nam tử nào!

 

5673.         Vua, há có thể sao vô tự?

5674.         Thế nên Trần Thủ Độ quân sư

5675.         Bèn dùng áp lực bắt vua

5676.         Cưới vợ Trần Liễu bấy giờ mang thai!

 

 

5677.         Trần Liễu chính là người cốt nhục,

5678.         Là anh em ruột của nhà vua!

5679.         Còn vợ của Trần Liễu ư?

5680.         Lại là chị ruột vợ vua bây giờ!   

 

5681.         Nghĩ Thủ Độ mưu đồ khéo tột,

5682.         Rõ là tay mưu lược cổ kim.

5683.         Một bàn cờ thế dựng nên:

5684.         Đã nên kín kẽ, lại thêm an toàn!

 

5685.         Bấy giờ xét thấy nàng Chiêu Thánh,

5686.         Chẳng sinh con để gánh tông đường.

5687.         Nên, tiên hạ thủ vi cường:

5688.         Thái sư Thủ Độ bèn nương uy quyền

 

5689.         Của gia trưởng mà tuyên ý chỉ,

5690.         Buộc Thái Tông phải phế vợ mình!

5691.         (Bắt vào cái lỗi vô sinh)

5692.         Và phải cưới… chị dâu mình, và phong

 

5693.         Lên ngôi vị chánh cung hoàng hậu!

5694.         Thay Chiêu nương yêu dấu đã từng

5695.         Bao năm mặn muối cay gừng…

5696.         Thái Tông, trước lệnh của ông chú gàn

 

5697.         Bèn nổi giận, bỏ ngang ngôi báu…

5698.         Lên Phù Vân, nương náu cửa Thiền…

5699.         Tỏ lòng đối kháng. (Tuy nhiên,

5700.         Sau khi nghe tỏ “lợi quyền quốc gia”…    

 

5701.         Thánh Tông cũng đành sa giọt lệ

5702.         Mà tuân theo ý chỉ sư thừa.)

5703.         Thế là từ ấy nhà vua,

5704.         Cam tâm bỏ vợ, lại vơ vợ người!

 

 

5705.         Mà cũng chẳng là ai khác lạ

5706.         Là chị dâu mình (đã mang thai);

5707.         Lại là chị ruột của “ai”:

5708.         Thuận Thiên, chị ruột của người vợ xưa!

 

5709.         Thế mới biết “cõi cơ đồ” đó,

5710.         Hay “cõi mưu đồ” nọ, quả nhiên

5711.         Là cõi trăm đảo nghìn điên,

5712.         Trăm gian nghìn ác, trăm phiền nghìn ưu!

 

5713.         Trong cõi đó, tình đâu hơn lý,

5714.         Và tâm đâu hơn trí – nhất là

5715.         Cái trí bạc ác tinh ma…

5716.         Cái thế gian trí – mạt na thức này!

 

5717.         Chuyện tình cảm vẫn rày chưa dứt…

5718.         Trần Thái Tông, sau bước đầu tiên

5719.         Đang tâm phế bỏ vợ hiền…

5720.         Một thời gian, lại còn đem gả nàng   

 

5721.         Cho một vị triều quan tên gọi

5722.         Là Lê Tần (giở giói lắm thay!)

5723.         Để rồi, với vị chồng này

5724.         Sinh một gái, lại “một trai nối dòng”.

 

5725.         Rồi bà mất vào năm bảy tám (1278)

5726.         Mộ chôn nơi rừng Báng – là nơi

5727.         Không nằm chung một cơ ngơi

5728.         Với Đền Vua Lý – là nơi phụng thờ

 

5729.         Tất cả tám đời vua nhà Lý

5730.         (Thái Tổ truyền tới Lý Huệ Tông);

5731.         Lý do là bởi “nhân dân”

5732.         Cho Chiêu Thánh là tội nhân Lý triều!

 

 

5733.         (Bởi do bà mà triều Lý mất!)

5734.         Sự tình này có thật thế không?

5735.         Vì chưng, chút phận má hồng,

5736.         Lấy chi chống lại gai chông của đời?

 

5737.         Huống nữa lúc lên ngôi cửu ngũ,

5738.         Chiêu Hoàng đang ở độ tuổi thơ.

5739.         Mới lên bảy – ngủ còn mơ…

5740.         Hái hoa bắt bướm, cợt đùa hài nhi!    

 

5741.         Thử hỏi lấy sức chi chống lại

5742.         Những mưu mô tai quái của đời?

5743.         Cho nên, ví có lỗi, thời

5744.         Ấy là cái lỗi “cõi người ta” kia!

 

5745.         Là cái cõi rất chi gian ác,

5746.         Cõi rất chi lên thác xuống ghềnh,

5747.         Cõi rất chi cạn nhân tình,

5748.         Chỉ còn mỗi cái “thú tình” yêu ma!

 

5749.         Song, được mỗi cái là “quần chúng”,

5750.         Lại có cái nhìn “chẳng giống ai”.

5751.         Nên dù các bậc “cân đai”,

5752.         Cứ cho Chiêu Thánh là sai là lầm,

 

5753.         Là tội đồ tổ tông nhà Lý,

5754.         Và truất quyền được ké vinh quang.

5755.         Thì quần chúng, vốn dung khoan,

5756.         Lại hơn nữa, vốn khách quan vô cùng!

 

5757.         Vẫn cứ đem tấm lòng lân mẫn

5758.         Mà thương người bạc phận hồng nhan.

5759.         Để rồi tự lập đền am,

5760.         Gọi là “Long miếu”, khói hương phụng thờ!    

 

 

5761.         Sao Thái Tông lại “thờ ơ” thế?

5762.         Lại ra tuồng bất nghĩa vong ân?

5763.         Đã buông người vợ quý nhân,

5764.         Lại còn ép bậu ôm cầm thuyền ai?

 

5765.         Nhưng: có thức đêm dài mới biết;

5766.         Không thức, sao thấu hết lòng đêm?

5767.         Thuở nay những bậc quan quyền,

5768.         Nhất là những bậc ngồi trên ngai vàng

 

5769.         Có bao giờ sỗ sàng đem vợ

5770.         Dù cho là vợ bỏ, vợ hư

5771.         Gán cho kẻ dưới bao giờ…

5772.         Vậy, sao lại có chuyện vô lý này?

 

5773.         Vô lý, bởi chuyện này không hợp

5774.         Với nhân tâm, dù trước, dù sau.

5775.         Lòng ghen ai khác ai đâu?

5776.         Việc chi đem mối tình đầu mà… chia!

 

5777.         Họa vì một lẽ chi sâu kín,

5778.         Một ý chi thể hiện từ tâm,

5779.         Ý chi “chi mỹ thành nhân”

5780.         Ý chi lấy nghĩa báo ân, gọi là…   

 

5781.         Bia miệng khắc lời ca dao nọ:

5782.         Hỏi Thái Tông sao nỡ đành hanh?

5783.         “Trách người quân tử bạc tình

5784.         Chơi hoa rồi lại bẻ cành bán rao…”

 

5785.         Ôi! “Con cá sông Hào”! Ai biết

5786.         Tâm sự kia tròn khuyết ai hay!

5787.         U minh cõi thế gian này

5788.         Lấy chi biết được biển đầy sông vơi!

 

 

5789.         Trở lại chuyện thời Trần khởi nghiệp,

5790.         Bậc anh hùng hào kiệt khai sơn,

5791.         Là Trần Thủ Độ cầm cương

5792.         Bốn mươi năm cõi chính trường Thăng Long!

 

5793.         Theo gia phả họ Trần, thủy tổ

5794.         Tên Quốc Kinh, đến ở Thái Bình

5795.         Lập gia thất để rồi sinh

5796.         Một trai Trần Hấp, độc đinh nối dòng.

 

5797.         Trần Hấp có hai con nối dõi…

5798.         Trần Lý: anh, kế tới Hoằng Nghi.

5799.         Về Trần Lý, có song nhi:

5800.         Trần Thừa, Tự Khánh tên đề sử ta.   

 

5801.         Hoằng Nghi có những ba quý tử:

5802.         Trai út là Thủ Độ lừng danh.

5803.         Tính trời vốn sẵn thông minh,

5804.         Học tuy ít, nhưng lại hành rất hay!

 

5805.         Tài thao lược sánh tày Tôn Tử,

5806.         Kém cạnh gì trí lự Khổng Minh.

5807.         Bắt đầu tham dự chiến chinh,

5808.         Từ loạn Quách Bốc, tướng tinh đã ngời!

 

5809.         Với tư cách của người em họ,

5810.         Trần Thừa và Trần Tự Khánh nên

5811.         Thủ Độ thuận thế vươn lên,

5812.         Lập bao công trận chinh yên lẫy lừng!

 

5813.         Đến năm hai tư (1224), Trần Thủ Độ

5814.         Được phong chỉ huy sứ điện tiền.

5815.         Trong tay nắm sẵn binh quyền,

5816.         Bèn lên kế hoạch rất nên thâm trầm:

 

 

5817.         Trước là ép Huệ Tông thoái vị,

5818.         Để nhường ngôi cho “bé” Phật Kim.

5819.         Là cô thứ nữ dịu hiền,

5820.         Mới lên bảy tuổi, đùn lên ngai vàng.   

 

5821.         Lấy đế hiệu Chiêu Hoàng tôn quý…

5822.         Lên ngai vàng, du hí bướm hoa.

5823.         Rồi tuần tự “…úm ba la”:

5824.         Đưa cậu Trần Cảnh tới mà “làm quen”.

 

5825.         Để sau rốt, se duyên cầm sắt…

5826.         Mà lên làm vua tắt một khi.

5827.         Lập ra Trần nghiệp uy nghi:

5828.         Thái Tông Trần Cảnh trị vì giang sơn!

 

5829.         Non bốn chục năm trường, Thủ Độ

5830.         Đem tấc lòng gắn bó Trần gia.

5831.         Một vai gánh vác sơn hà:

5832.         Mưu thần, chước quỷ, vun xa quén gần!

 

5833.         Miễn sao giữ nghiệp Trần cho vững…

5834.         Quả xứng tôi lương đống nước nhà.

5835.         Vì chưng, ngoài nghiệp Trần ra,

5836.         Tựu trung, cả nghiệp quốc gia trị bình!

 

5837.         Trở lại chuyện triều đình nội bộ…

5838.         Rõ một tay Thủ Độ an bài:

5839.         Từ tuồng thoái vị, nhường ngai,

5840.         (Một lần nhường, dẫn đến hai lần nhường .)   

 

5841.         Cho đến các tấn tuồng tiếp diễn:

5842.         Chẳng hạn như hoán chuyển thê nhi…

5843.         (Chuyện này đã nói trên kia)

5844.         Rồi qua chuyện “tận sát vì phòng thân”.

 

 

5845.         Sử chép: ngày… tháng… nhân ngày giỗ

5846.         Các vị tiên vương của Lý triều,

5847.         Thái sư bèn hạ độc chiêu:

5848.         Giăng bẫy giết sạch bấy nhiêu họ hàng…

 

5849.         Số còn lại trong làng tông thất,

5850.         Của Lý triều nhất nhất từ đây

5851.         Phải từ bỏ họ mình ngay,

5852.         Đổi sang họ khác, họa may sống còn!

 

5853.         Sở dĩ có chủ trương như thế,

5854.         Chẳng qua vì “phòng vệ” đấy thôi!

5855.         Muốn cho Trần nghiệp sống đời,

5856.         Tất phải “bứng rễ Lý” thời mới xong!

 

5857.         Đời chính trị lẫn công lẫn tội…

5858.         Dễ có ai không lỗi không lầm?

5859.         Sử kia xét tội xét công…

5860.         Xét Trần Thủ Độ… cân phân chính, tà.  

 

5861.         Công cũng lắm, tội mà chẳng ít…

5862.         Xét đức Nhân: quả khuyết tâm lành.

5863.         Nhưng, như xét tới đức Thành,

5864.         Lại Trí, lại Dũng: nhân sanh ai bì!

 

5865.         Lòng son sắt chẳng gì lay chuyển:

5866.         Bốn mươi năm một nguyện khuôn phù…

5867.         Chí công, hai chữ vô tư:

5868.         Tinh trung báo quốc, đức dư ba đời!

 

5869.         Sao quên được “một lời muôn thuở”:

5870.         “Đầu thần còn trên cổ thần đây

5871.         Thì xin giữ vững dạ này…”

5872.         Đức tin ấy, gẫm xưa nay chưa từng!

 

 

5873.         Trở lại chuyện cái công cái tội…

5874.         Thủ Độ gây bao nỗi thương tâm…

5875.         Ngoài họ Lý, mỗi họ Trần

5876.         Gánh bao oan nghiệt khó câm được lời!

 

5877.         Mà người khổ nhất đời thuở ấy

5878.         Chính là Trần Cảnh vậy – đương kim

5879.         Thái Tông, hoàng đế Nam thiên:

5880.         Buộc phải bỏ vợ, “tục huyền” chị dâu!   

 

5881.         Sao có chuyện “ruồi bâu” như thế?

5882.         Chỉ mỗi vì người chị dâu kia

5883.         Đã mang bầu – và thai nhi

5884.         Chắc là trai – để kế vì mai sau!

 

5885.         Thái Tông vốn người giàu tình nghĩa,

5886.         Chẳng cam đành truất phế cố nhân.

5887.         Mối tình kháng lệ bao năm;

5888.         Lại thêm người ấy vốn ân nhân mình!

 

 

5889.         Đã vì một chữ tình, thoái vị

5890.         Nhường ngai vàng cao quý cho nhau!

5891.         Cho nên quyết liệt đương đầu:

5892.         Bỏ ngôi vua, một bước vào chùa tu!

 

5893.         Khiến Thủ Độ bấy giờ đã phải

5894.         Tốn bao công vô ngại biện tài…

5895.         Thuyết minh đạo lý “con trời”:

5896.         Bậc thiên tử phải vì đời, “tự cung”…

 

5897.         Khiến sau rốt Thái Tông phải thuận

5898.         Làm cái điều “bổn phận phải làm”:

5899.         Bỏ người hiền nội tao khang,

5900.         Cưới cô chị vợ – cũng nàng chị dâu!   

 

5901.         Nhưng hậu quả phải đâu chừng ấy:

5902.         Bởi người đau gấp mấy lần vua,

5903.         Phải nói là Trần Liễu cơ!

5904.         Bị ông chú ruột thái sư đương triều

 

5905.         Làm cho mất vợ yêu, người vợ

5906.         Đang bụng mang dạ chửa – nghĩa là

5907.         Đang cưu mang cái gọi là

5908.         Lửa hương gìn giữ đạo nhà mai sau!

 

5909.         Trước sự thể điên đầu như vậy

5910.         Trần Liễu liền nổi dậy, ra quân…

5911.         Một phen liều chết, diệt thân:

5912.         Trả thù cướp vợ, nợ nần oan gia!

 

5913.         Khổ một nỗi, chẳng qua Trần Liễu

5914.         Giận vì người “chơi kiểu bất nhân”:

5915.         Thay chồng đổi vợ vô luân…

5916.         Cho nên giận quá có phần mất khôn…

 

5917.         Mới nổi dậy đánh luôn một trận,

5918.         Miễn sao cho hả giận thì thôi!

5919.         Việc quân há phải việc chơi?

5920.         Cho nên kết liễu trận, thời Liễu… thua!    

 

5921.         Bấy giờ trước thế cờ tất bại:

5922.         Liễu, ban khuya, tìm tới Thái Tông…

5923.         Xin “Em”, “Vua”… mở rộng lòng…

5924.         Chẳng may, Thủ Độ được thông tin, bèn

 

5925.         Rút kiếm, toan chém “tên nghịch tặc”…

5926.         Nhưng Thái Tông – đúng bậc minh quân!

5927.         Vội xông tới trước, lấy thân

5928.         Che cho Trần Liễu – mười phân vẹn mười!

 

 

5929.         Thủ Độ muốn đâm người cháu ruột

5930.         Của mình, và anh ruột của vua,

5931.         Nhưng không được. Biết sao giờ?

5932.         Thôi đành trở kiếm giết bừa loạn quân!

 

5933.         Thế là cả toán quân Trần Liễu,

5934.         Bỗng khi không chết yểu giữa đường!

5935.         Cũng vì chủ tướng làm ngang,

5936.         Mà quân thủ hạ chết oan một bầy!

 

5937.         Thái Tông cảm thương rày cảnh ngộ

5938.         Của bào huynh mất vợ mất con…

5939.         Nỗi đau nỗi hận tày non…

5940.         Bèn tìm mọi cách đỡ đòn cho anh! 

 

5941.         Sau khi cứu anh mình khỏi thác,

5942.         Bởi lưỡi gươm chấp pháp chú mình.

5943.         Thái Tông, nhân hậu, chí tình,

5944.         Còn cho cắt đất An Sinh tặng người!

 

5945.         Nhưng, dẫu được tha rồi, lại được

5946.         Chia đất và phong tước vương gia.

5947.         Trước khi thác, Liễu vương gia

5948.         Còn gọi Quốc Tuấn đến mà dặn riêng…

 

5949.         Rằng: “Con nhớ đừng quên mối hận

5950.         Hãy triệt phường tán tận lương tâm

5951.         Cho cha ở dưới suối vàng…”

5952.         Có điều, Quốc Tuấn, đúng trang đại hùng

 

5953.         Lại quyết lấy việc chung làm trọng…

5954.         Còn việc riêng – mối hận gia đình…

5955.         Dù sao cũng chuyện “vi khinh”…

5956.         Nên không nghe lệnh cha mình bảo ban!

 

 

5957.         Mà một mực chu toàn việc nước,

5958.         Giúp ngôi vua cho được vững vàng.

5959.         Lẽ vì: đế vị có an,

5960.         Thì trăm họ mới có đàng cậy trông!   610

 

5961.         Vì một tấm lòng trung hãn thế:

5962.         Vì việc chung chẳng nghĩ thù riêng…

5963.         Vì lòng trung ấy cho nên,

5964.         Nước ta mới dựng kỷ nguyên đại hùng

 

5965.         Do chiến thắng Nguyên Mông vạn thắng…

5966.         (Vó ngựa quân Thành Hãn tới đâu

5967.         Thì nơi ấy hóa đầu lâu…

5968.         Hóa bình địa cả địa cầu đấy thôi!)

Thành Cát Tư Hãn

 

5969.         Vì sao nước ta thời Hưng Đạo

5970.         Thắng Nguyên Mông đại náo toàn cầu?

5971.         Gẫm ra nào có gì đâu:

5972.         Chỉ vì Đại Việt có bầu trung tâm!

 

5973.         Ấy là tấm lòng Trung – chính giữa…

5974.         Chẳng tư tà như lũ tiểu nhân…

5975.         Xem lợi quyền của cá nhân

5976.         Trên quyền lợi của quốc dân đồng bào!

 

5977.         Vì cái tấm lòng cao cả ấy

5978.         (Nhất thiết duy tâm tạo ấy mà!)

5979.         Nó làm nguyên ủy sâu xa

5980.         Nó làm nền tảng rất là căn cơ…  

 

5981.         Để khiến nước có thừa nội lực,

5982.         Để khiến dân dư sức báo đền.

5983.         Để quê hương của rồng tiên

5984.         Trở mình gang thép, vững bền nghìn thu!

 

5985.         Trở lại chuyện Thái sư Thủ Độ:

5986.         Bốn mươi năm bảo hộ sơn hà.

5987.         Lập bao công trận nước nhà…

5988.         Chỉ riêng đối với Trần gia họ hàng

 

5989.         Là gây lắm điều ngang chuyện trái,

5990.         Khiến anh em sống mái tương tranh.

5991.         Lại thêm chính sách chẳng lành

5992.         Buộc: người Trần tộc phải “dành cho nhau”…

 

5993.         Là: gái phải làm dâu trong họ,

5994.         Nghĩa là làm vợ của Trần gia.

5995.         Quẩn quanh trai gái trong nhà…

5996.         Quẩn quanh huyết thống, thăng hoa dễ gì?

 

5997.         Ấy nguyên ủy của suy vi vậy!

5998.         Nội lực mòn, hỏi lấy sức đâu?

5999.         Nghiệp Trần chẳng đặng dài lâu,

6000.         Suy ra nguyên ủy cũng âu tự mình!    

 

6001.         Từ chính sách gia đình huyết thống,

6002.         Những mài mòn sức sống Trần gia.

6003.         Trần triều còn phát huy ra:

6004.         Bế môn tỏa cảng nước ta… từng làng!

 

6005.         Ấy chính sách mỗi làng khép kín…

6006.         Lũy tre xanh khép tiếng kín lời…

6007.         Loanh quanh giữa họ hàng thôi…

6008.         Ấy là biện pháp tuyệt vời bảo an.

 

6009.         Khiến trong nước tuyệt đàng qua lại,

6010.         Để chẳng còn tồn tại nguy cơ

6011.         Đối phương mượn gió phất cờ…

6012.         Không mối loạn, ắt ngôi vua vững bền!

 

 

6013.         Biện pháp dẫu rất nên khéo léo,

6014.         Nhưng kế bên điều khéo điều hay

6015.         Vẫn còn một khuyết điểm này:

6016.         Làm cho dân nước mỗi ngày: xa nhau…

 

6017.         Mà, muốn nước được giàu được mạnh;

6018.         Mà, muốn dân nên thánh nên hiền…

6019.         Thì cần nhất “sự giao liên”:

6020.         Có giao liên mới tạo nền văn minh…    

 

6021.         Nay dân cứ thu mình như thế,

6022.         Hỏi lấy gì trí tuệ thăng hoa?

6023.         Tự bao đời đất nước ta

6024.         Ru mình trong lũy la ngà tầm vông…

 

6025.         Trở lại chuyện Thái Tông Trần Cảnh:

6026.         Một đời vua phản ảnh minh quân.

6027.         Một lòng nhân hậu thương dân,

6028.         Một lòng hiếu đễ: “tay chân như là”…

 

6029.         Niềm chung thủy thiết tha gắn bó

6030.         Với Chiêu Hoàng thuở nọ nhường ngôi…

6031.         Không làm vua nữa thì thôi,

6032.         Có đâu đi cướp vợ người anh em…

 

6033.         Lương tri đã từng phen bày tỏ

6034.         – Dẫu cuối cùng khôn bỏ phận mình –

6035.         Lại từng tỏ đức bình sinh:

6036.         Một phen lên núi, tự tình Như Lai…

 

6037.         Thái Tông ở ngôi trời tất cả

6038.         Ba hai (32) năm… tấc dạ hiền lương;

6039.         Lại thêm mười chín (19) năm trường

6040.         Trên ngôi vị Thái Thượng Hoàng chăm vua!   

 

 

6041.         Lấy Phật đạo làm cơ trị nước,

6042.         Lấy chân tâm làm chước độ sinh.

6043.         Sáu mươi năm: một khối tình;

6044.         Sáu mươi tuổi: một hành trình vị tha!

 

6045.         Bồ tát hạnh nở hoa trí dũng,

6046.         Đại bi tâm vận dụng đại thừa…

6047.         Diên Hồng một gọi nghìn thưa…

6048.         Cỗ xe lớn chở đủ vừa nước non!

 

6049.         Sáu mươi tuổi vuông tròn mật hạnh…

6050.         Để nghìn sau một nhánh vô ưu: 

6051.         Chiến công vang dội địa cầu…

6052.         Lại từ những kẻ cầm đầu vô danh!

 

6053.         Họ Trần vốn gốc Mân Phúc Kiến;

6054.         Dựa vào nghề sông biển mưu sinh.

6055.         Khởi đầu là Trần Quốc Kinh,

6056.         Nhập cư vào xã An Sinh – Đông Triều.

 

6057.         Nghề chài lưới lần theo sông nước:

6058.         Cứ theo dòng, từng bước linh đinh…

6059.         Cuối cùng, trụ lại Thái Bình;

6060.         Sinh con là Hấp, độc đinh nối dòng.

 

6061.         Tới Trần Hấp thì “đông” hơn thế:

6062.         Với hai trai Trần Lý, Hoằng Nghi.

6063.         Lý càng phấn phát gia huy:

6064.         Hai trai, một gái… nhất thì vinh hoa.

 

6065.         Anh Trần Thừa, em là Tự Khánh;

6066.         Gái rốt lòng ngôn hạnh công dung.

6067.         Cũng tên là Trần Thị Dung…

6068.         Ấy ngôi hoàng hậu vương cung Lý triều.

 

 

6069.         Hoằng Nghi càng có chiều “dương thịnh”:

6070.         Sinh ba trai tuyệt đỉnh giỏi giang.

6071.         Từ An Quốc đến An Khang…

6072.         Út là Thủ Độ, một trang siêu quần. 

 

6073.         Điều đặc biệt là Trần gia đã

6074.         Ảnh hưởng theo nghề cá nghề tôm,

6075.         Nên dùng cá đặt tên con…

6076.         Ví dụ như : Lý, Liễu, Dung hoặc Thừa…

 

6077.         Ví dụ: Lý – là từ chữ Chép ;

6078.         Thừa – cá Dừa và Liễu – cá Leo ;

6079.         Mãi sau gây dựng Trần triều,

6080.         Bấy giờ “ngư” mới thuận chiều, hóa “long”.

 

6081.         Trong lịch sử oai hùng Đại Việt,

6082.         Trần triều là oanh liệt lắm thay.

6083.         Mà khởi đầu của triều này,

6084.         Lại do chính những bàn tay ngư tiều.

 

6085.         Nghĩa là những người nghèo, lao động…

6086.         Những người từ cuộc sống bình dân…

6087.         Đổ mồ hôi để nuôi thân,

6088.         Được trui rèn bởi chính thân phận mình.

 

6089.         Từ trường học nhân sinh thực tiễn,

6090.         Lương tri kia nhận diện cuộc đời.

6091.         Nghe đúng tiếng khóc câu cười,

6092.         Thấy đúng nước mắt mồ hôi nghĩa gì ? 

 

6093.         Và nhờ đó đức bi trí dũng

6094.         Được thăng hoa – vận dụng tuyệt vời.

6095.         Khiến cho bản lĩnh con người

6096.         Được long lanh giữa mặt trời mặt trăng.

 

 

6097.         Qua sự chứng minh bằng thực tiễn,

6098.         Một đời Trần thể hiện lý chân :

6099.         Một là từ cõi người dân,

6100.         Một khi gặp hội long vân tót vời…

 

6101.         Cá có thể “đổi đời” mấy chốc,

6102.         Để thành rồng, vượt mốc anh hoa !

6103.         Hai là trong cõi người ta:

6104.         “Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”!

 

6105.         Như Trần Cảnh vốn người nhân nghĩa,

6106.         Sẵn thương người như thể thương thân,

6107.         Nên dù trải bấy gian truân,

6108.         Vẫn yên vị đấng minh quân bất phàm.

 

6109.         Dù trải bấy phen vàng thử lửa,

6110.         Nẻo kinh quyền một dở hai dang.

6111.         Vẫn sắt đá mãi bền gan,

6112.         Xuất kia xử nọ đôi đàng thong dong.  

 

6113.         Cuộc đời của Thái Tông là một

6114.         Thiên bi hùng kịch tót vời thay!

6115.         Gẫm ra trên thế gian này

6116.         Chẳng ai “kỳ ngộ” cho tày Thái Tông!

 

6117.         Một là chẳng có ông hoàng đế

6118.         Nào, từ trong thân thế ngư dân,

6119.         Lại vừa lên “tám tuổi xuân”

6120.         Trong vai nội thị tiểu đồng hầu vua,   

 

6121.         Mà lại được “tiểu thư hoàng đế”

6122.         Thuận mắt và lại… “để cho thương”.

6123.         Rồi đi đến cuộc thành hôn,

6124.         Rồi được cô vợ “nhường luôn ngai vàng”!

 

 

6125.         Lại chẳng có ông hoàng đế trẻ

6126.         Bị người ta rẽ thúy chia uyên:

6127.         Bắt mình bỏ cô vợ hiền,

6128.         Để cưới cô chị vợ - phiền phức thay!

 

6129.         Là cô chị vợ này lại cũng

6130.         Là chị đâu mình! Luống trớ trêu!

6131.         Cõi thiên hạ sự lắm điều

6132.         Cũng vì cái bụng tham, kiêu vô lường!

 

6133.         Trần Thủ Độ quá thương, quá chấp…

6134.         Mãi muốn cho gia tộc phồn vinh…

6135.         Thiên thu trường trị nhân sinh,

6136.         Nên khi thấy cháu ruột mình (Thái Tông)

 

6137.         Ngồi ngự mãi ngai rồng mà chẳng

6138.         Có mụn trai nào đặng nối ngôi,

6139.         Bèn bày ra chước lạ đời:

6140.         Ép cháu bỏ vợ, cưới người chị dâu! 

 

6141.         Người chị đã mang bầu ba tháng…

6142.         Để đợi chừng nguyệt mãn hoa khai…

6143.         Ắt là sự đã an bài:

6144.         Trời cho kim thượng có trai nối dòng!

 

6145.         Mưu kế thực vô cùng thiện xảo:

6146.         Trò chơi kia dẫu tráo nhân thân,

6147.         Nhưng trong giả, có phần chân:

6148.         Dù con anh, cũng có phần con em!

 

6149.         Cũng huyết thống bào huynh, bào đệ…

6150.         Rõ “đại dồng, tiểu dị” đấy thôi!

6151.         Một mưu mô quá tuyệt vời!

6152.         Có điều nó khiến bao người xót xa!

 

 

6153.         Lại còn nỗi tan nhà nát cửa,

6154.         Lại còn điều phạm chữ nhân luân:

6155.         Anh em như thể tay chân…

6156.         Vợ chồng như thể… nhân luân vạn đời!

 

6157.         Cũng bởi nỗi lòng người chấp ngã,

6158.         Khiến sinh bao tai họa đoạn trường.

6159.         Chi hay vô ngã vô thường,

6160.         Nó là bản thể càn khôn đất trời!    

 

6161.         Vì chấp ngã nên người nhân thế

6162.         Tìm trăm phương nghìn kế hại nhau.

6163.         Để dành hai chữ “công đầu”,

6164.         “Cha truyền con nối” mới âu thỏa lòng!

 

6165.         Ngôi “thiên tử cửu trùng”, vốn dĩ

6166.         Là chỗ dành cho kẻ tài ba,

6167.         Đủ tài sức gánh sơn hà,

6168.         Đáp ứng nguyện vọng thiết tha cộng đồng!

 

6169.         Nào phải chỗ để “ông” độc chiếm,

6170.         Bằng các trò hư huyễn nhân danh.

6171.         Rằng đây ngọc lá vàng cành,

6172.         Rằng đây đất trổ trời sanh… khác phàm!

 

6173.         Hoặc rằng đây “nội hàm chân lý”…

6174.         Một mình ta chính nghĩa mình ta…

6175.         Ngoài ta, tuốt tuột tà ma…

6176.         Cái tinh thần nọ rõ là độc tôn!

 

6177.         Trở lại chuyện Thái Tông Trần Cảnh:

6178.         Vốn con nhà bá tánh đó thôi!

6179.         Nhưng nhờ thời vận đãi người,

6180.         Lại nhờ bản chất tuyệt vời nhân văn…    

 

 

6181.         Sẵn cái nết ăn năn tri chỉ…

6182.         Sẵn cái niềm khắc kỷ vị tha…

6183.         Và điều quan trọng nhất là:

6184.         Sẵn bi trí dũng nguy nga tâm đài!

 

6185.         Trên cương vị “ngôi trời” Đại Việt,

6186.         Thái Tông Trần Cảnh biết làm vua.

6187.         Xung phong song bước ngọn cờ,

6188.         Chống Nguyên Mông, giữ cõi bờ Lạc Long!

 

6189.         Ai chẳng biết Nguyên Mông thuở nọ

6190.         Dẫm địa cầu dưới vó ngựa kia!

6191.         Từ châu Á đến Âu, Phi,

6192.         Thảy đều sụp đổ một khi tan tành!

 

6193.         Như cái nước “đàn anh số một”

6194.         Từng bao phen trấn lột lân bang;

6195.         Coi mình là đấng cao sang…

6196.         Những dân tộc khác, coi ngang tôi đòi…

 

6197.         Dùng những chữ nặng mùi khinh thị

6198.         Để gọi người lân lý chung quanh

6199.         Phiên, Hồ, Mán, Rợ… linh tinh…

6200.         Chẳng qua để tự cho mình độc tôn!   

 

6201.         Ấy là nước Bắc Phương Hoa Hạ,

6202.         Từng có nền văn hóa văn minh

6203.         Rõ là đệ nhất hành tinh…

6204.         Thế nhưng, dưới vó trường chinh ngựa thần

 

6205.         Của Mông Cổ, đạo quân bách thắng…

6206.         Với mũi tên vượt hẳn độ dài;

6207.         Với quân kỵ mã tuyệt vời:

6208.         Bảy ngày trên ngựa chẳng rời khỏi yên!

 

 

6209.         Trước sức mạnh siêu nhiên như thế;

6210.         Cõi Trung Nguyên há dễ đương đầu?

6211.         Nên quân Mông Cổ tới đâu,

6212.         Trung Nguyên như rắn mất đầu, đành thua!

 

6213.         Ấy đại đế cuộc cờ nó thế…

6214.         Thuở nhà Trần thay Lý đảm đương

6215.         Ngai vàng Đại Việt quân vương…

6216.         Mặc nhiên “hữu trách” cả giang sơn này.

 

6217.         Trước thực trạng hiển bày như thế:

6218.         Quân nhà Trần “hạ bệ” Nguyên Mông,

6219.         Vốn là sức mạnh vô song,

6220.         Đế quốc vô địch từ Đông sang Đoài…   

 

6221.         Một câu hỏi “để đời” bao thuở,

6222.         Rằng: vì đâu có sự cố kia:

6223.         “Nực cười châu chấu đá xe

6224.         Tưởng rằng chấu ngã, ai dè xe nghiêng”!

 

6225.         Quân Mông Cổ nhãn tiền như vậy;

6226.         Vô địch như đã thấy, chưa từng

6227.         Lùi chân trước một địch quân…

6228.         Từ Âu sang Á, từ Đông sang Đoài…

 

6229.         Sao có thể một, hai, ba lượt…

6230.         Chịu “chào thua” trước một đối phương

6231.         Chỉ bằng cái tép cái tôm,

6232.         Sánh cùng Mông Cổ, hiện đương là rồng?

 

6233.         Như vậy xét bên trong tất có

6234.         Một nguyên nhân gì đó, khiến cho

6235.         Bé mà thắng được địch to;

6236.         Yếu mà thắng được địch, dù mạnh hơn!

 

 

6237.         Trước hãy xét “kỷ cương” thời ấy:

6238.         Từ nhà Trần lãnh lấy ngôi vua…

6239.         Thì, nhờ Thủ Độ thái sư,

6240.         Đã làm cho nước bấy giờ đặng yên.   

 

6241.         Chữ “an cư” nối liền “lạc nghiệp”…

6242.         Từ Trần triều khởi nghiệp quân vương,

6243.         Nhờ tài thao lược đảm đương:

6244.         Dẹp yên giặc giã, bốn phương thịnh bình!

 

6245.         Trên nền tảng an ninh chính trị,

6246.         Tứ dân lo tu chí làm ăn.

6247.         Dân ta sẵn nếp chuyên cần,

6248.         Lại thêm nếp thiện mỹ chân trong lòng…

 

6249.         Nên sẵn tiết trời trong bể lặng,

6250.         Trường kinh doanh cùng gắng đua bơi…

6251.         Ngoài đồng thơm hạt lúa tươi,

6252.         Trong chùa thơm khói hương nơi Phật đài!

 

6253.         Dẫu trong nước có vài thảm kịch,

6254.         Nhưng ấy là sự tích cung vua.

6255.         Còn như giữa chốn dân cư,

6256.         Thì muôn dân, hưởng đạo Từ, ấm no.

 

6257.         Chính vì cái nếp “cho ra” ấy:

6258.         Vua cho ra vua vậy; và tôi

6259.         Cũng ra tôi vậy – tuyệt vời

6260.         Khiến cho khăng khít nụ cười tín tâm!   

 

6261.         Trong trạng thái tinh thần như thế,

6262.         Vua và tôi khác thể cha con.

6263.         Còn trời, còn nước, còn non…

6264.         Thì dân Lạc Việt phải tròn vuông thôi!

 

 

6265.         Một gương mặt chói ngời Việt sử,

6266.         Ấy là Trần Thủ Độ thái sư.

6267.         Một đời trung nghĩa có dư,

6268.         Một thân trí dũng có thừa – vô song!

 

6269.         Sao quên được tấm lòng vị quốc

6270.         Của con người đệ nhất nam nhi…

6271.         Tâu cùng bệ hạ một khi:

6272.         “Xin chặt đầu thần đi, rồi hàng!”

 

6273.         Ôi! câu nói can tràng một thuở…

6274.         Nghìn thu còn vọng giữa non sông.

6275.         Nước nhà còn phiến đan tâm,

6276.         Thì muôn cát lỡ bụi lầm, chẳng nao!

 

6277.         Cái yếu tố anh hào cá thể,

6278.         Nhất là trong vai vế thái sư,

6279.         Góp phần trong lẽ binh thư…

6280.         Quyết định thắng lợi “rõ như ý trời!”  

 

6281.         Vào cuối năm Một hai năm bảy (1257),

6282.         Sau một thời vùng vẫy Bắc phương,

6283.         Chiếm tròn Đại Lý (Vân Nam),

6284.         Mông Cổ lại thuận bước đường Nam chinh…

 

6285.         Đem ba vạn hùng binh lang sói,

6286.         Vượt qua đường biên giới, tràn sang.

6287.         Thế như biển dậy trùng dương…

6288.         Một cơn hồng thủy ngập tràn Thăng Long!

 

6289.         Với chiến sách “vườn không nhà trống”,

6290.         Quân dân Trần khéo chống xâm lăng.

6291.         Bởi, dù chiếm đặng Trường An;

6292.         Nhưng, tìm đâu đặng lương ăn bây giờ?

 

 

6293.         Sau một tháng nằm trơ mõm đói,

6294.         Cả một bầy lang sói Nguyên Mông

6295.         Thảy đều rụng lá, rời lông…

6296.         Thừa cơ hội đó, quân Trần phản công!

 

6297.         Mở một trận kháng Mông xôm tụ,

6298.         Đuổi quân Nguyên lủ khủ chạy dài.

6299.         Đông Bộ Đầu, nhớ chăng ai?   

6300.         Ngàn thu, còn tiếng trúc mai tự tình! 

 

6301.         Quân Mông Cổ dẫu binh pháp giỏi,

6302.         Cũng chịu thua… cái đói của mình;

6303.         Nên đành tự động lui binh…

6304.         Ta: “bất chiến tự nhiên thành”… rõ hay!

 

6305.         Khỏi cần nói điều này: khi giặc

6306.         Rút chân ra khỏi đất Long Thành,

6307.         Trả kinh đô lại cho mình…

6308.         Thì ta, nương thế, tận tình tiễn đưa…

 

6309.         Quét một trận khiến cho Thát Đát,

6310.         Ba vạn quân tan tác bụi bờ.

6311.         Địa danh Quy Hóa ngày xưa

6312.         Đến bây giờ vẫn đẹp tờ sử xanh.

 

6313.         Năm Một ngàn hai trăm bảy chín (1279),

6314.         Quân Mông đà trọn chiếm Trung Nguyên.

6315.         Hốt Tất Liệt dựng nhà Nguyên,

6316.         Muôn dân Hoa Hạ một phen cúi đầu!

 

6317.         Một dân tộc hàng đầu văn hóa,

6318.         Với cầm kỳ thi họa lừng danh;

6319.         Một vốn kiến thức tinh anh:

6320.         Thần tiên thánh phật xinh “tranh họa đồ”.   

 

 

6321.         Lại còn những binh thư, lý dịch…

6322.         Tập trung bao minh triết nhân sinh…

6323.         Từ thực tiễn đến tâm linh,

6324.         Tạo nên cái rốn văn minh địa cầu.

 

6325.         Một đất nước hàng đầu như thế,

6326.         Mà trước đoàn quân kỵ Hung nô

6327.         Dâng lên như sóng vỡ bờ…

6328.         Chỉ còn một nước: xin thua lẹ làng!

 

6329.         Trước chiến thắng vô vàn vĩ đại,

6330.         Nguyên Mông càng nhớ lại… thù xưa.

6331.         Bèn sai ngay gã Toa Đô

6332.         Chiếu thư mượn đất, giả vờ đánh Chiêm…

 

6333.         Trải nhiều cuộc kinh quyền thương lượng,

6334.         Qua Một hai tám bốn (1284), bấy giờ

6335.         Nhà Nguyên bèn phái Toa Đô

6336.         Đi đường biển, khởi hành từ Quảng Châu…

 

6337.         Trước đánh Chiêm Thành rồi sau đó

6338.         Hợp cùng quân hoàng tử Thoát Hoan –

6339.         Theo đường bộ Quảng Tây sang…

6340.         Xiết gọng kìm, quyết đánh tan quân Trần!   

 

6341.         Đây là cuộc tấn công xâm lược

6342.         Lớn nhất trong các cuộc tấn công.

6343.         Ầm ầm nửa triệu Nguyên quân:

6344.         Một chiêu áp đảo tinh thần đối phương!

 

6345.         Cái kịch bản thông thường nó thế:

6346.         Hễ kẻ kia định kế xâm lăng,

6347.         Thì luôn cậy sức hung hăng

6348.         Sao cho “sấm dậy đất bằng”, mới thôi!

 

 

6349.         Muốn thắng lợi phải chơi nước trước:

6350.         Lấy thịt đè người… chước khéo thay!

6351.         Hận thù chất chứa lâu nay,

6352.         Quyết nương vào một trận này, rửa xong!

 

6353.         Cuối Tám bốn (1284) Nguyên Mông khai chiến:

6354.         Đôi gọng kềm, tiến chiếm Thăng Long.

6355.         Và ta: lấy ít thắng đông:

6356.         Một chiêu “vườn trống nhà không” lại dùng…

 

6357.         Cho quân địch mặc lòng nhí nhố,

6358.         Cậy binh hùng diệu võ dương oai…

6359.         Địch tiến, ta cứ lui hoài,

6360.         Bảo toàn lực lượng, chờ ngày phản công!   

 

6361.         Giằng co một mùa đông năm ấy;

6362.         Qua cuối xuân, mãi tới đầu hè

6363.         Giữa hai chiến sách, một thì:

6364.         Đánh mau, đánh mạnh; một: trì hoãn chơi!

 

6365.         Giặc đánh mạnh, ta thời tránh né:

6366.         Bởi thời gian ở phía quân ta.

6367.         Giặc càng hung hãn, tinh ma…

6368.         Càng gây tội ác, càng sa lỗi lầm.

 

6369.         Lùng sục mãi mà không gặp “địch”…

6370.         Mỗi ngày qua, tờ lịch dần rơi…

6371.         Mỗi ngày, lương thực càng vơi,

6372.         Lại thêm dịch bệnh khiến người mạng vong…

 

6373.         Cuối mùa hè Tám lăm (1285), Đại Việt

6374.         Bèn nhất tề quyết liệt phản công.

6375.         Ôi cơn hồng thủy mênh mông,

6376.         Cơn hồng thủy của tấm lòng Việt Nam!

 

 

6377.         Trước nỗi nhục nhà tan nước mất,

6378.         Trước cơn đau cốt nhục chia lìa;

6379.         Biến đau thương biển trời kia

6380.         Thành sức mạnh để nhất tề xông lên!    

 

6381.         Đánh, không chỉ bằng tên bằng đạn,

6382.         Mà cả bằng can đảm tâm linh;

6383.         Cả bằng một dạ hy sinh:

6384.         Báo đền Đất Nước cho mình tứ ân…

 

6385.         Khi đánh với tinh thần như thế,

6386.         Ắt quân Trần không thể không hơn.

6387.         Hào hùng chiến thắng Chương Dương…

6388.         Hàm Tử, Tây Kết… bốn phương diệt thù!

 

6389.         Chém tướng giặc Toa Đô tại trận,

6390.         Đuổi Thoát Hoan chạy tận biên thùy.

6391.         Ngàn đời trang sử hùng thi:

6392.         Thắng quân Nguyên, kẻ chưa hề thua ai!

 

6393.         Cuộc chiến thắng lần hai khẳng định

6394.         Chân lý này (lấp lánh sao trăng)…

6395.         Chân lý này: chống xâm lăng

6396.         Dù cho trăm khó ngàn khăn thế nào…

 

6397.         Nhưng khi có “cái đầu” sáng suốt,

6398.         Biết tính toan nước bước đường đi;

6399.         Biết nương theo lẽ thuận tùy,

6400.         Lấy mềm chống rắn một khi tót vời!    

 

6401.         Những kinh nghiệm một đời cứu nước

6402.         Từng được ghi “yếu lược binh thư”…

6403.         Trần Hưng Đạo, bậc tôn sư…

6404.         Tấm gương trí dũng, chí từ chí bi.

 

 

6405.         Ngoài “cái đầu” cực kỳ sáng suốt,

6406.         Kháng chiến còn cần một trái tim.

6407.         Để vừa chở trọn niềm tin,

6408.         Lại vừa chở trọn vẹn niềm thương yêu.

 

6409.         Niềm tin ở nhiễu điều phủ lấy

6410.         Giá gương – niềm tin cậy vua tôi:

6411.         Tam cương rạng rỡ mặt người:

6412.         Quân sư phụ ấy – trò, tôi, con… này…

 

6413.         Cao tin tưởng, tất dày thương mến…

6414.         Đã thương thì dâng hiến, hy sinh…

6415.         Đánh cho vỡ mật cuồng chinh,

6416.         Để gìn giữ lấy quê mình thương yêu.

 

6417.         Cuộc kháng chiến tuyệt chiêu thần thánh

6418.         Lần thứ hai càng khẳng định thêm:

6419.         Trong tình dân tộc tương liên,

6420.         Quân ta có thế thắng Nguyên dễ dàng! 

 

6421.         Cũng lẽ đó, mà sang Tám bảy (1287)

6422.         Tức hai năm sau vậy; khi Nguyên

6423.         Đeo niềm thù hận triền miên,

6424.         Lại cử binh đánh ta thêm một lần.

 

6425.         Thì nguyên soái là Trần Hưng Đạo

6426.         Được tin, cười, và bảo: “Yên tâm!

6427.         Hai lần ta thắng ngoại xâm,

6428.         Chính do ta có con tâm Đại Hùng!

 

6429.         Nay, dẫu chúng cuồng ngông đến mấy,

6430.         Rốt cũng thua như vậy. Chờ coi!”

6431.         Thế rồi, vẫn một chiêu thôi:

6432.         Lấy trường chống đoản (dật thời đãi lao)…

 

 

6433.         Để rốt cuộc ca dao lại thắng:

6434.         Chấu đá xe nằm thẳng cẳng ra!

6435.         Cả bầy tướng giặc kiêu sa

6436.         Nào là Phan Tiếp, nào là Mã Nhi…

 

6437.         Thảy đều bị một khi bắt sống…

6438.         Mỗi Thoát Hoan được sổng ra ngoài.

6439.         Ba phen chiến bại rạc rài,

6440.         Đạo quân bách thắng luống chai mặt mày!   

 

6441.         Nhưng, cái lẽ xưa rày nó thế:

6442.         Kẻ chưa bao giờ bị thua đau,

6443.         Dễ gì nuốt nổi cái đau

6444.         Của cuộc thua trận trước sau ba lần!

 

6445.         Vì lẽ đó, Nguyên quân Tất Liệt

6446.         Dẫu ba phen cáu tiết vì… thua.

6447.         Vẫn không từ bỏ mưu mô,

6448.         Vẫn nuôi lấy mãi ý đồ xâm lăng.

 

6449.         Mãi cho tới đầu năm Chín bốn (1294),

6450.         Sau nhiều năm chỉnh đốn canh tân,

6451.         Nhà Nguyên sửa soạn xuất quân,

6452.         Thì Tất Liệt lại bất thần tử vong.

 

6453.         Và cháu nội, Thành Tông kế vị,

6454.         Lại chẳng ham nối chí ông mình.

6455.         (Chắc vì đã nhiễm “văn minh”

6456.         Nên chi chỉ muốn tận tình “rong chơi”…)

 

6457.         Mãi từ bấy giờ, người hai nước

6458.         Mới được vui chút phước thanh bình.

6459.         Vì bao nhiêu cuộc chiến chinh,

6460.         Vẫn đều do “thống trị tình” gây nên.   

 

 

6461.         Bên cạnh nạn nhà Nguyên xâm lược,

6462.         Lại cũng còn lắm cuộc binh đao.

6463.         Hết Chiêm Thành, đến Ai Lao…

6464.         Khiến quê ta hứng chịu bao tai nàn!

 

6465.         May nhờ thế Trần đang sức trẻ,

6466.         Chưa sa đà cái tệ đa dâm.

6467.         Lại nhờ Phật pháp thậm thâm,

6468.         Giúp vua giữ vẹn tinh thần thiền na.

 

6469.         Ấy tinh thần vượt qua ngũ dục…

6470.         Khéo thanh tâm, tri túc kịp thời.

6471.         Tinh thần bồ tát thương đời…

6472.         Cư trần lạc đạo tuyệt vời Nam kinh!

 

6473.         Cả dân tộc nương tinh thần nọ

6474.         Mà vượt qua bể khổ binh đao.

6475.         Bình Chiêm Thành, thắng Ai Lao…

6476.         Một tâm vô úy nâng cao phận người.

 

6477.         Khi tâm đã tuyệt vời như thế,

6478.         Thì văn minh do tuệ mà nên

6479.         Cũng thăng hoa, dựng móng nền…

6480.         Võ công văn nghiệp càng thêm rạng ngời!   

 

6481.         Binh Thư Yếu Lược, lời châu ngọc…

6482.         Chở chuyên tròn cái học tư, tu.

6483.         Tư là nghĩ chín suy sâu,

6484.         Tu là thực nghiệm, dồi trau tuổi vàng!

 

6485.         Lời Tôn Tử dẫu mang diệu lý,

6486.         Nhưng xét về tiêu chí kinh qua

6487.         Thì sao sánh được Trần gia:

6488.         Chân kia từ Thực này mà kết tinh.

 

 

6489.         Bên cạnh những ảnh hình thạnh mậu

6490.         Nếp văn minh tiền – hậu thắng Nguyên,

6491.         Phô bao vẻ đẹp Rồng Tiên

6492.         Qua thi, nhạc, họa – qua đền, miếu, am…

 

6493.         Còn cả nếp “già lam như thử”

6494.         Hiện thân nơi Điều Ngự Giác Hoàng;

6495.         Tuệ Trung Thượng Sĩ phi phàm;

6496.         Xiển dương Hoạt Phật phương nam hiện tiền.

 

6497.         Cái hùng khí của thiền tâm ấy…

6498.         Của bi, trí, dũng vậy tót vời…

6499.         Của tứ đức rạng ngời ngời:

6500.         Thường lạc ngã tịnh đời đời như nhiên…  

 

6501.         Đất phương Nam từ phen có Phật

6502.         (Phật tánh thì thường trực trong tâm.

6503.         Đây là nói Phật quang lâm

6504.         Ngân nga vọng hải triều âm tiếng lời…)  

 

6505.         Đất phương Nam tự thời có Phật…

6506.         Đến đời Trần, hùng lực phát huy

6507.         Thành kinh, thành kệ, thành thi…

6508.         Thành thiền tông Việt trị vì Thăng Long.

 

6509.         Cái tự tại thiền phong Việt ấy,

6510.         Ta dễ dàng tìm thấy nơi đây.

6511.         Cư trần lạc đạo xinh thay…

6512.         “Như thị ngã chứng” hiển bày sao trăng.

 

6513.         Cái như thị ngã văn truyền thống:

6514.         Cá trong lừ mơ mộng khúc nôi…

6515.         Vũ môn ba cấp vượt chơi…

6516.         Trúc lâm, cá chép, quẫy đuôi hóa rồng.

 

 

6517.         Cái Phật tánh nằm trong tự thể,

6518.         Gặp thời cơ đúng nghĩa cơ duyên.

6519.         Bèn, như long nữ thăng thiên,

6520.         Nguy nga thị hiện khắp miền Long hoa. 

 

6521.         Để nhất thiết hóa ra hoạt phật

6522.         Ngay trong đời, trên đất phương Nam!

6523.         Từ trong tâm xuất thế gian:

6524.         Ba tạng kinh điển phô phang tiếng lời.  

 

6525.         Văn tự Bát Nhã ngời ánh Việt

6526.         Trong những lời thơ biếc ca dao,

6527.         Những lời kinh của trăng sao,

6528.         Những lời kệ của hoa đào gió đông.

 

6529.         Lại trong cả những vần binh pháp

6530.         Của Trần Hưng Đạo tạc vào tâm

6531.         Của từng chiến sĩ nhân dân…

6532.         (Vừa là dân, vừa là quân ấy mà!)

 

6533.         Nước ta thắng vì ta là một:

6534.         Vua và tôi là một. Cũng như

6535.         Cha con là một. Cũng như

6536.         Vợ chồng là một: nhất như đạo thiền!

 

6537.         Ai chẳng nhớ lời truyền thuyết nọ:

6538.         Trần Liễu từng nhắc nhủ con yêu…

6539.         Rằng: “Con hãy nhớ một điều:

6540.         Để cho cha được tiêu diêu suối vàng,    

 

 

6541.         Con phải cướp ngai vàng của kẻ

6542.         Đã làm điều bại lý thương luân…”

6543.         Thế mà! Giữ vẹn nhân luân

6544.         Lại xem nước nặng đồng cân hơn nhà.   

 

6545.         Quốc Tuấn đã gác lời cha dặn

6546.         Để lo cho muôn dặm sơn hà

6547.         (Vì chưng… ngôi báu về ta…

6548.         Muôn dân lấy Đức đâu mà cậy trông?

 

6549.         Nên nhớ vị trí Trần Hưng Đạo

6550.         Thuở bây giờ “khuynh đảo càn khôn”…

6551.         Ví như có dạ đồ vương,

6552.         Chỉ cần vung kiếm một đường là xong!

 

6553.         Mà như thế thì lòng thiên hạ

6554.         Sẽ tìm đâu Bóng Cả mà nương?

6555.         (Vì cho rằng Hưng Đạo Vương

6556.         Bất quá cũng chỉ là phường tiểu nhân…

 

6557.         Đã đặt chữ quân thần xuống dưới,

6558.         Chỉ khăng khăng bận mối tư cừu…

6559.         Người mà như thế, vi dầu

6560.         Ở trên ngôi cả cũng đâu ra gì!)  

 

6561.         Xét lịch sử một khi cặn kẽ,

6562.         Để tìm ra cái lẽ thành công

6563.         Của vua tôi thuở sơ Trần:

6564.         Mới hay thảy tự cái Tâm con người!  

 

6565.         Thứ nhất, ấy tâm người khai lộ:

6566.         Ấy tâm Trần Thủ Độ thái sư.

6567.         Một lòng son sắt khư khư,

6568.         Bốn mươi năm, một ưu tư: nước nhà!

 

6569.         Cái hùng khí chan hòa vũ trụ:

6570.         “Đầu thần còn trên cổ thần đây!...”

6571.         Cái hùng tâm vượt Đông Tây.

6572.         Giúp cho Đại Việt thắng rày Nguyên Mông.

 

 

6573.         Tiếp theo đó, tấm lòng nhân nghĩa

6574.         Của Thái Tông: hiếu, đễ, khoan, nhường.

6575.         Rồi, Trần Hưng Đạo đại vương:

6576.         Dẹp thù riêng, đặt quê hương lên đầu!

 

6577.         Hóa ra, cái lẽ sâu xa nhất

6578.         Quyết định bao đắc, thất trên đời

6579.         Chẳng là chi khác… ai ơi!

6580.         Là cái tâm của con người đấy thôi!  

 

6581.         Trước hết là tâm người lãnh đạo,

6582.         Rồi tới tâm đông đảo chúng nhân.

6583.         Một khi hợp nhất nhân dân,

6584.         Thì ta thách lũ cuồng xâm, sá gì!  

 

6585.         Cái kịch bản cực kỳ xương máu

6586.         Của vua tôi, chú cháu nhà Trần

6587.         Rõ là gay cấn vô ngần,

6588.         Khiến Hưng Đạo luống bao lần đắn đo.

 

6589.         Người quân tử ba lo bảy liệu,

6590.         Lắng lòng nghe lẽ khéo lời khôn…

6591.         Sử còn ghi lại: một hôm,

6592.         Vương đem sự thể nguồn cơn tỏ bày

 

6593.         Cùng hai kẻ chân tay gia tướng

6594.         Là Yết Kiêu, Dã Tượng – Hai người

6595.         Là trang hào kiệt trên đời,

6596.         Mỗi vì cảm phục kiểu người vương gia

 

6597.         Nên tìm đến, thiết tha phụng sự…

6598.         Hai người nghe tâm sự chủ nhân

6599.         Thì cùng tỏ dạ trung quân:

6600.         “Cúi xin chủ giữ nhân luân đạo thường   

 

 

6601.         “Như phú quý, còn ai hơn nữa?

6602.         Như quyền uy, còn chỗ nào qua?

6603.         Một vai gánh vác sơn hà…

6604.         Chí trung chí hiếu, ai qua đặng người?”  

 

6605.         Nghe lời kẻ bầy tôi trung nghĩa,

6606.         Đại Vương càng thấm thía tâm can.

6607.         Bèn đem hết dạ lo toan,

6608.         Giúp cho Đại Việt âu vàng nghìn thu!

 

6609.         Thế mới biết cuộc cờ mà thắng,

6610.         Ấy là do chánh đẳng tâm kia!

6611.         Tâm mà như ngọc lưu ly,

6612.         Thì non thì biển, việc chi chẳng thành!

 

6613.         Sử còn chép ghi rành những chuyện

6614.         Thể hiện tâm thành tín khiêm dung

6615.         Của trang đệ nhất anh hùng…

6616.         Đôi lời vắn tắt, tựu trung cũng vừa!

 

6617.         Trở lại chuyện “Binh Thư Yếu Lược”:

6618.         Quyển sách gom tròn một “túi khôn”

6619.         Của người chỉ đạo chiến trường –

6620.         Cái khôn kinh nghiệm máu xương kết thành. 

 

6621.         Quyển Binh Thư kết tinh trí tuệ

6622.         Vị tướng tài hùng vĩ Nam phương.

6623.         Trải hơn bao cuộc tang thương,

6624.         Đã trôi dạt mất về phương nào rồi!  

 

6625.         Chỉ còn lại ở hai nơi: Một,

6626.         Trong những lời “tóm lược công lênh”

6627.         Của người viết sử tôn vinh

6628.         Thiên tài quân sự hành tinh lẫy lừng!

 

 

6629.         Hai, là ở ngay trong hiện thực:

6630.         Từng đường đi nước bước Trần quân

6631.         Trong tròn ba cuộc kháng Mông…

6632.         Tự thân đã chở nội dung sách này!

 

6633.         Lấy ngắn để thắng dài: sách lược

6634.         Trong Binh Thư Yếu Lược tỏ bày…

6635.         Từng phen thực hiện nơi đây:

6636.         Bộ binh Việt (ngắn) chống kỵ binh (dài) Nguyên Mông!

 

6637.         Vó ngựa địch thẳng xông trường trận,

6638.         Phá bao thành quách những năm châu.

6639.         Nhưng qua trận địa “Giao Châu”:

6640.         Vườn không nhà trống, lấy đâu sở trường?   

 

6641.         Muốn xông tới, lấy cường thắng nhược…

6642.         Nhưng quân ta đã rút vào sâu…

6643.         Náu mình trong cõi đêm nâu,

6644.         Lấy ám tiễn để đương đầu minh thương.  

 

6645.         Cứ như thế: giặc trường ta đoản…

6646.         Giặc cương thì ta vạn lần nhu.

6647.         Thu hình bóng, đợi thời cơ…

6648.         Dưỡng uy súc nhuệ đợi giờ phản công!

 

6649.         Trăm trận đánh cùng đồng một lẽ:

6650.         Xâm lăng thì dầu khỏe, dầu hăng…

6651.         Mà bền sức được hay chăng?

6652.         Không bền sức đặng, ắt cầm bằng thua!

 

6653.         Ta mỗi tựa thời cơ để thắng…

6654.         Một chữ thời thù thắng bao nhiêu!

6655.         Dựa vào thời tiết bấy nhiêu,

6656.         Đủ giúp ta đốn ngã nhiều địch quân.

 

 

6657.         Lại còn nỗi lương ăn không đủ…

6658.         Lũ Nguyên Mông tự giũ sổ mình!

6659.         Trải tròn ba cuộc kháng chinh:

6660.         Trần triều mỗi lấy đoản binh thắng trường!  

 

6661.         Lấy nhu để thắng cương – lấy dật

6662.         Để thắng lao – lấy Phật thắng ma…

6663.         Lấy nhân nghĩa thắng gian tà…

6664.         Lấy trung kiên thắng can qua bạo tàn… 

 

6665.         Ôi những tấm gương vàng lương đống!

6666.         Tấm gương Trần Bình Trọng vinh quang…

6667.         “Thà rằng làm quỷ nước Nam…”

6668.         Đan tâm một phiến rỡ ràng nghìn thu!

 

6669.         Quyển Yếu Lược Binh Thư dẫu mất,

6670.         Nhưng những trang sử thật trong đời,

6671.         Vẫn như ghi lại từng lời…

6672.         Cái chân lý sáng muôn đời: tình yêu!

 

6673.         Tình yêu nước, tình yêu rộng lớn…

6674.         Tình yêu dân, cao thượng, vị tha…

6675.         Đặt lợi nước trên thù nhà,

6676.         Đặt xã tắc trên cái ta tầm thường!

 

6677.         Biểu hiện ở Đại Vương Hưng Đạo,

6678.         Sáng ngời nơi đông đảo nhân dân.

6679.         Quốc loạn mới biết trung thần…

6680.         Bài thơ Hội Nghị Diên Hồng! Nhớ chăng?  

 

6681.         Cả nước nhé! Đằng đằng đứng dậy!

6682.         Chỉ vì tình yêu đấy! thế thôi!

6683.         Yêu tổ quốc, yêu giống nòi…

6684.         Hàng hàng bô lão, lời lời sắt đanh!

 

 

6685.         Cả đất nước đồng thanh quyết chiến…

6686.         Chính tình yêu đã biến quê hương

6687.         Thành ra một khối kim cương,

6688.         Khiến quân xâm lược vô phương dập vùi!

 

6689.         Tình yêu biến những người tuổi trẻ,

6690.         Thành những trang dũng sĩ thiên thần.

6691.         “Phá cường địch, báo hoàng ân”…

6692.         Cờ đề sáu chữ quyết tâm tung hoành!

 

6693.         Một đất nước mà giành thắng lợi,

6694.         Ấy là nhờ gốc cội bên trong.

6695.         Một khi nội bộ một lòng:

6696.         Khác gì một khối tinh ròng kim cương,

 

6697.         Thì đất nước ấy luôn tất thắng,

6698.         Dẫu trải qua trăm đắng nghìn cay…

6699.         Trần triều tốt đẹp lắm thay,

6700.         Với Trần Hưng Đạo phô bày tấm gương.  

 

6701.         Sử ghi rõ tận tường thuở ấy:

6702.         Giữa Vương và Quang Khải thái sư.

6703.         Đôi bên bận chút hiềm thù

6704.         Bấy giờ, để thực hiện thư thánh hiền  

 

6705.         Hưng Đạo đã dùng Khiêm với Ái

6706.         Để khiến cho Quang Khải từ sau

6707.         Biến thành tri kỷ tâm giao,

6708.         Giúp cho Đại Việt thêm giàu keo sơn!

 

6709.         Đứng về mặt văn chương quân sự:

6710.         Ngoài quyển binh thư, thuở bấy giờ,

6711.         Lại còn một áng hùng thư:

6712.         Là Hịch Tướng Sĩ mạnh như sấm rền!

 

 

6713.         Đã khơi dậy hồn thiêng sông núi,

6714.         Khiến người người phấn khởi hi sinh.

6715.         Một nguyền “sống nhục chết vinh”:

6716.         Để cho Đại Việt quyết sinh, vạn đời!

 

6717.         Cộng cả lại, để rồi tổng kết:

6718.         Đủ thấy rằng Đại Việt thành công

6719.         Là do trên dưới một lòng…

6720.         Sắt son nội bộ, tinh ròng kim cương! 

 

6721.         Giở trang sử, nhớ ơn người trước…

6722.         Con cháu sao quên được tiên hiền?

6723.         Ba lần đại thắng quân Nguyên,

6724.         Tu kia, tề nọ giữ yên sơn hà.   

 

6725.         Trong công trận nước ta thời ấy,

6726.         Ngoài những người dân lấy máu xương,;’

6727.         Để đền ơn tổ Hùng Vương,

6728.         Thì còn bao bậc can trường nổi danh.

 

6729.         Ví dụ như tướng Trần Bình Trọng:

6730.         Khí anh hùng chấn động Nguyên Mông.

6731.         Lại còn bao bậc anh hùng:

6732.         Yết Kiêu, Dã Tượng… (đã trung lại thành)!

 

6733.         Bên Cao Mang, Đại Hành… dũng tướng…

6734.         Đã đầu quân dưới trướng đại vương…

6735.         Lại còn bao bậc thư hương:

6736.         (Hoặc kiêm văn võ): Sĩ Tường, Hán Siêu…

 

6737.         Trong nước có bao nhiêu hào kiệt,

6738.         Thảy như đều tụ hết về đây.

6739.         Vì sao? ấy bởi vòng tay

6740.         Của vì cha, của bậc thầy bao dung…

 

 

6741.         Dẫu có lắm anh hùng dưới trướng,

6742.         Nhưng vương đâu nỡ hưởng một mình.

6743.         Mà, bằng tấc dạ trung trinh,

6744.         Đã dâng lên hết cho minh quân dùng!  

 

6745.         Nhờ đấy mà thù chung được trả,

6746.         Mà công huân cao cả được thành.

6747.         Mà núi Nùng mãi còn xanh,

6748.         Mà sông Nhị mãi long lanh gương vàng.

 

6749.         Mà nước có nghìn trang thắng sử,

6750.         Để giống nòi còn lửa còn hương. 

6751.         Ngàn năm công đức Đại Vương,

6752.         Đền thiêng Kiếp Bạc, Hải Dương phụng thờ.

 

6753.         Nếu có một “vị vua” lớn nhất,

6754.         Ở trong lòng dân tộc xưa nay,    

6755.         Thì ấy là “vị vua” này:

6756.         Đại Vương Trần Hưng Đạo – hay: Thánh Trần!

 

6757.         Ngày Hưng Đạo từ trần, từ đó

6758.         Đã trở thành ngày giỗ dân ta.

6759.         Một ngày giỗ thậm nguy nga:

6760.         Muôn dân sĩ thứ, trẻ già dâng hương…

 

6761.         Tháng tám giỗ cha – thường gọi thế…

6762.         Sáu trăm năm, dâu bể bao lần…

6763.         Nhưng ngày giỗ đức Thánh Trần

6764.         Vẫn cử hành khắp xa gần nước non.  

 

6765.         Vì sao thế? Vì ơn của Thánh

6766.         Đã tạo ra sức mạnh phi thường

6767.         Kết thành trầm, dệt thành hương,

6768.         Mà không ai suốt mười phương sánh bằng.

 

 

6769.         Khi Hưng Đạo sắp thăng về Phật,

6770.         Còn dặn con cháu thật kỹ càng:

6771.         Không làm tang lễ rình rang,

6772.         Chẳng xây lăng mộ rỡ ràng nhiêu khê.

 

6773.         Chỉ thiêu xác rồi thì dùng hũ

6774.         Bỏ tro vào, chôn dấu một nơi.

6775.         Dặn con cháu phải kín lời,

6776.         Đừng cho thiên hạ biết nơi chôn mình.

 

6777.         Sở dĩ có sự tình như thế,

6778.         Vì đại vương vốn dĩ lo xa:

6779.         Nghĩ rằng trăm trận can qua,

6780.         Biết đâu chẳng có kẻ mà toan mưu 

 

6781.         Tìm hài cốt, báo cừu tiết hận

6782.         Hoặc tìm phương “triệt tận tinh hoa”.

6783.         Vậy mà… dù chẳng linh xa

6784.         Lại không linh cữu, cùng là linh tinh.   

 

6785.         Nhưng khắp nước, từ kinh đến vĩ,

6786.         Trải qua bao thế kỷ - tự ngày

6787.         Đại vương lìa bỏ đời này,

6788.         Hai mươi tháng tám (20-8)… heo may lạnh lùng…

 

6789.         Mà, khắp nước đều cùng một dạ

6790.         Đốt nén hương kính tạ ơn người.

6791.         Và, nơi nơi, khắp nơi nơi…

6792.         Quốc dân đã dựng bao mươi ngôi đền.

 

6793.         Để thờ vị cha hiền rất thánh:

6794.         Đức Thánh Trần, vạn hạnh, vạn năng.

6795.         Đã từng quét sạch xâm lăng,

6796.         Bằng Bi Trí Dũng – vâng, bằng trái tim!

 

 

6797.         Thế kỷ mười bốn – năm thứ nhất

6798.         Hưng Đạo Vương lìa khuất dương gian…

6799.         Nhưng, bên ngựa đá âu vàng,

6800.         Trong nhật nguyệt, người mãi đang trường tồn. 

 

6801.         Sử Đại Việt dẫu muôn ngàn vẻ,

6802.         Nhưng dường như chẳng vẻ nào hơn

6803.         Vẻ Trần Hưng Đạo Đại Vương:

6804.         Khiến cho Lã Vọng Bắc phương thẹn thùng! 

 

6805.         Bởi dẫu đó anh hùng phương Bắc,

6806.         Nhưng đây ngời tịch mặc phương Nam.

6807.         Một đời nhật nguyệt hòa chan,

6808.         Nhiếp Nho Phật Lão, điểm trang một người!

 

6809.         Gẫm lại lịch sử đời Hưng Đạo,

6810.         Như có điều “thiên tạo cơ duyên”.

6811.         Một nhà – một gốc – uyên nguyên…

6812.         Mà sao sinh được lắm hiền thánh thay! 

 

6813.         Như Thủ Độ đã rày xuất chúng,

6814.         Gồm một thân trí dũng hơn đời.

6815.         Xét trong lịch sử mọi thời:

6816.         Đông tây kim cổ, mấy người vượt hơn!

 

6817.         Trí tuệ ấy há non Tôn Tử,

6818.         Thao lược kia sánh cỡ Ngô gia.

6819.         Một tay tranh đoạt sơn hà,

6820.         Đôi vai gánh vác nước nhà Lạc Long!

 

6821.         Lại cũng từ một Trần gia nọ,

6822.         Từ cảnh đời cần khổ vươn lên.

6823.         Mà sinh chúa thánh tôi hiền…

6824.         Mà siêu việt nhất, đôi huynh đệ này:    

 

 

6825.         Người anh lớn, trí rày xuất thế:

6826.         Hiệu Tuệ Trung Thượng Sĩ lừng danh.

6827.         Như vầng minh nguyệt long lanh

6828.         Chiếu soi cảnh bụt, quê mình Trúc Lâm.

 

6829.         Kế đến Đức Thánh Trần (Hưng Đạo)

6830.         Khéo hiện thân lạc đạo cư trần.

6831.         Dẫu thân trong cõi chuyển vần,

6832.         Mà tâm tự tại giữa không tánh này.   

 

6833.         Lại xét lại mới hay tiểu sử:

6834.         Thuở còn thơ tao ngộ truân chuyên…

6835.         Lên năm, núp bóng cửa Thiền…

6836.         Nhờ ơn sư cụ trao duyên Phật đà.

 

6837.         Chùa Phật Quang, ấy là tên gọi

6838.         Của ngôi chùa nơi cõi Thăng Long.

6839.         Năm năm khoác nếp nâu sồng,

6840.         Lắng nghe tiếng gọi tánh không nhiệm mầu. 

 

6841.         Cơ duyên ấy rất sâu rất kín…

6842.         Giúp Đại Vương khổ luyện công phu

6843.         Để tròn tứ đức như như:

6844.         Một trung, hai hiếu, ba từ, bốn bi.  

 

6845.         Nhờ cụ bị một khi đầy đủ

6846.         Cái tinh thần xuất xử đòi phen,

6847.         Thế nên gặp lúc ngả nghiêng:

6848.         Ấy cơn quốc nạn, phải phiền tôi trung!

 

6849.         Hưng Đạo đã chẳng ngần chẳng ngại,

6850.         Ghé nghiêng vai trọng tải càn khôn.

6851.         Nối nguyền Thủ Độ sư môn:

6852.         Ra tay quét sạch lũ cuồng chinh Mông!

 

 

6853.         Trước khi thác, vua Trần có ghé

6854.         Hỏi người về quốc kế dài lâu:

6855.         Giữ bền xã tắc muôn sau…

6856.         Đại vương Hưng Đạo đã tâu vua rằng:

 

6857.         “Đối trước họa xâm lăng, nhất thiết

6858.         Phải giữ niềm đoàn kết quân – dân;

6859.         “Anh em như thể tay chân”:

6860.         Giữ tình hòa mục tương thân cho tròn…

 

6861.         Lại, giữa buổi nước non hữu sự,

6862.         Nhất thiết cần gom đủ tứ dân…

6863.         Quốc loạn ắt có trung thần,

6864.         Bốn phương trăm họ liều thân diệt thù”…

 

6865.         Những lời nói thiên thu vàng đá,

6866.         Sách cũ còn ghi cả, ví như:

6867.         Tự tri – đáng mặt sĩ phu;

6868.         Tự thắng – đáng bậc trượng phu… Nghĩa là:

 

6869.         Biết rõ mình mới là trí giả;

6870.         Tự thắng mình mới quả hùng nhân.

6871.         Lại như: cái kế khoan dân…

6872.         (Chẳng ham vắt kiệt sức dân để mà…)

 

6873.         Vua trong nước phải là cha mẹ,

6874.         Thương dân như con trẻ gia đình.

6875.         Khoan dân để tạo phúc lành,

6876.         Ấy là lập đức để dành nước non…

 

 

6877.         Một chữ khoan vuông tròn mọi lẽ…

6878.         Khoan sức dân: ấy kế sâu bền…

6879.         Để cho tổ quốc rồng tiên:

6880.         Ngoài thì thắng địch, trong yên nước nhà.

 

6881.         Cái sức mạnh của ta thời ấy

6882.         Là chữ tâm kia vậy, chữ tâm

6883.         Bao hàm bát nhã thậm thâm,

6884.         Với Bi Trí Dũng ngát trầm thơm hương.   

 

6885.         Giở Hịch Tướng Sĩ: chương tuyệt tác…

6886.         Lắng nghe lời ghi tạc sao trăng:

6887.         “Ta đây, ngày thì quên ăn

6888.         Đêm thì quên ngủ, ruột tằm ngổn ngang

 

6889.         Nghĩ nông nỗi nhà tan nước mất!

6890.         Giận nỗi chưa xẻ mật quân thù.

6891.         Thân này dù hóa xương khô…

6892.         Xác này dù lấp bên bờ cỏ hoang…”

 

6893.         Ôi! cả một can tràng vĩ đại:

6894.         Nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ”.

6895.         Tấm lòng trong suốt thiên thu,

6896.         Nên công nghiệp cũng thiên thu như là.

 

6897.         Trần Hưng Đạo chính là biểu tượng

6898.         Của tinh thần cao thượng vô song

6899.         Của con Lạc, của cháu Hồng…

6900.         Suốt trong lịch sử Tây Đông, riêng người

 

6901.         Là hiện thực tuyệt vời của Đạo:

6902.         Thân có tu, mới tạo được tề

6903.         Để vươn tới trị bình kia…

6904.         Trình tự ấy: vạn pháp quy tâm này!  

 

6905.         Khi tâm đã hiển bày tứ đức,

6906.         Mọi thất tình lục dục lắng vơi.

6907.         Thì Trung, thì Hiếu rạng ngời…

6908.         Thì Nhân, thì Nghĩa tuyệt vời nước mây.

 

 

6909.         Cũng từ phiến Tâm này mà Đạo

6910.         Hiện thân nơi nghìn tạo tác xinh…

6911.         Gọi là văn hóa, văn minh

6912.         Gọi là văn nghệ hiện sinh giữa đời.

 

6913.         Đời sơ Trần là đời cực đẹp

6914.         Với võ công, văn nghiệp song hành.

6915.         Võ thì vũ trụ lừng danh,

6916.         Với ba lần đánh tan tành Nguyên Mông.

 

6917.         Văn, thì tỏa vừng đông tự chủ,

6918.         Với tinh thần làm chủ chính mình.

6919.         Cái tinh thần cực quyết sinh…

6920.         Thơ văn nhạc họa tỏa xinh tự hào!

 

6921.         Thơ thì tuyệt đề cao dân tộc

6922.         Với phát minh Hàn Luật, Hàn Thuyên…

6923.         Tạo nên thơ phú rồng tiên,

6924.         Chở chuyên trọn vẹn nỗi niềm Việt Nam!  

 

6925.         Từ trong đó, đạo mang nét Việt…

6926.         Tam giao kia tập kết về đây

6927.         Để thành mối đạo riêng tây,

6928.         Phân phô mặt mũi xưa nay Lạc Hồng!

 

6929.         Chính vì cái tinh thần như thế

6930.         Mà, vượt qua đời Lý, văn chương

6931.         Đời Trần nở đóa thiên hương:

6932.         Với ngôi Việt bụt: Giác Hoàng nguy nga!

 

6933.         (Với ngôi Việt Thánh là Hưng Đạo)

6934.         Bởi Việt Nam là Đạo: sao không?

6935.         Sao Bụt Thánh ở Tây, Đông;

6936.         Sao Bụt Thánh chẳng giữa lòng Phương Nam?

 

 

6937.         Từ nhận thức hiên ngang như thế:

6938.         Văn học ta, thừa kế Lý triều,

6939.         Đã vươn lên ngọn hải triều,

6940.         Tung tăng vỗ cánh tiêu diêu chín tầng!

 

6941.         Vượt qua cái vòm nhân tạo của

6942.         Trung Hoa cùng Ấn Độ lân bang,

6943.         Để vào cõi thái vân gian,

6944.         Long lanh ngựa đá âu vàng thiên thu! 

 

6945.         Nho Phật Lão kể từ khi ấy,

6946.         Mang một sinh khí vậy tót vời!

6947.         Phật là phật của con người,

6948.         Nho là nho của cuộc đời nhân sinh.

 

6949.         Lão thì cũng chung tình tự ấy:

6950.         Thuận theo trời đất vậy, tồn sinh.

6951.         Nguy nga tam giáo nhất linh

6952.         Cũng từ trong trái tim mình, chứ đâu!

 

6953.         Một khi Đức đã giàu Đại Việt,

6954.         Thì võ công văn nghiệp tất thành.

6955.         Khoa thi mở hội linh đình…

6956.         Chữ Nôm lời Việt đẹp tình văn chương.

 

6957.         Trong những áng văn Nôm tuyệt tác,

6958.         Có những: Phi Sa Tập – Hàn Thuyên…

6959.         Chu Văn An, bậc tiên hiền…

6960.         Với “Quốc Ngữ Thi Tập” truyền quốc âm.

 

6961.         Lại Hồ Quý Ly… vần “Thi Nghĩa”…

6962.         Cũng tấc lòng yêu mẹ quê hương;

6963.         Tấc lòng chín kính mười thương…

6964.         Lại bài văn tế chữ Nôm nói về    

 

 

6965.         Nghĩa sĩ Nguyễn Biểu kia chống giặc,

6966.         Bị tên Trương Phụ bắt, hành hình.

6967.         Trượng phu coi cái chết vinh,

6968.         Hơn cái sống nhục: phiến trinh tâm này!

 

6969.         Bao nhiêu áng văn rày tuyệt tác,

6970.         Dùng chữ Nôm ghi tạc lòng son.

6971.         Long lanh quốc túy quốc hồn…

6972.         Lại, bên cạnh, những cảo thơm tót vời

 

6973.         Tuy dụng chữ của người Trung Quốc,

6974.         Nhưng lại mang nhận thức của mình.

6975.         “Khóa Hư Lục” thực ngời xinh…

6976.         “Đại Việt Sử Ký” tự tình nước non…

 

6977.         “Thiền Uyển Tập Anh” tròn ý Phật…

6978.         “Việt Điện U Linh Tập”… thần tiên…

6979.         Trong bao kinh sách thất truyền,

6980.         Hãy còn lưu lại đôi thiên tự tình…   

 

6981.         Thi nhạc họa ngời xinh đất nước,

6982.         Nói lên tinh thần “vượt chính mình”.

6983.         Nguy nga bước bước đăng trình

6984.         Của con cá chép hiển linh hóa rồng.    

 

6985.         Qua thời của Thái Tông đã nói,

6986.         Đến Thánh Tông càng chói lọi hơn.

6987.         Càng khẳng định tính kim cương

6988.         Của Phật tính giữa Việt thường Lạc Long.

 

6989.         Trần Thánh Tông họ Trần tên Hoảng,

6990.         Tuổi dương gian tròn trặn năm mươi.

6991.         Năm mười tám tuổi lên ngôi,

6992.         Chỉn chu quốc đạo hai mươi năm ròng.

 

 

6993.         Ba tám tuổi một lòng hướng Phật,

6994.         Bèn rời ngôi đệ nhất vương gia.

6995.         Lên non làm vị tăng già,

6996.         Nhường ngôi cho thái tử là Trần Khâm.

 

6997.         (Tức là hoàng đế Nhân Tông vậy)

6998.         Dẫu rời ngôi, làm thái thượng hoàng,

6999.         Nhưng: Phật độ, tức trần gian:

7000.         Vẫn từ cõi đạo, cưu mang cõi đời. 

 

7001.         Cụ thể: vẫn luôn rời Phật địa,

7002.         Về kinh đô, giúp kế thần dân.

7003.         Góp phần chống giặc ngoại xâm,

7004.         Đúng câu “lạc đạo cư trần” vẻ vang!   

 

7005.         Thời Thánh Tông đảm đang việc nước,

7006.         Là một thời dân được an vui.

7007.         Bởi lòng vua rất thương người,

7008.         Tâm hòa ái tỏa khắp trời Việt Nam.

 

7009.         Bởi hay chữ nên càng khuyến học,

7010.         Mở học đường, chăm sóc nho sinh…

7011.         Cũng nhờ chính sách văn minh,

7012.         Nước ta thuở ấy khéo sinh nhân tài.

 

7013.         Trong số ấy có người họ Mạc,

7014.         Tên Đỉnh Chi đáng bậc nhân tài.

7015.         Dù tướng mạo chẳng bằng ai,

7016.         Nhưng trí tuệ ấy dễ ai sánh tày.

 

7017.         Trong số người công dày đức cả,

7018.         Phải kể công người đã khổ công

7019.         Hoàn thành tác phẩm vô song:

7020.         Đại Việt Sử Ký – bên trong chép tường

 

 

7021.         Từ thời Triệu Vũ Vương khai quốc

7022.         Đến Lý Chiêu Hoàng – rất rạch ròi

7023.         (Lê Văn Hưu, ấy tên người

7024.         Dày công bỏ cả đời người trước thư).   

 

7025.         Các nho tài kể từ thời ấy

7026.         Mới được phong chức vậy, làm quan.

7027.         Giúp cho văn vật mở mang,

7028.         Võ công, văn nghiệp vẻ vang song hành.

 

7029.         Sau khi dứt chiến tranh, rỗi việc,

7030.         Thánh Tông “về cõi biếc”, làm thơ.

7031.         Những bài thơ đẹp năm xưa:

7032.         Ngàn thu còn thoảng hương mùa Thăng Long.

 

7033.         Năm Một hai chín không (1290) dương lịch,

7034.         Thánh Tông băng, để tích lại đời…

7035.         Cho ta thấy cả một thời

7036.         Con Hồng cháu Lạc rạng ngời hiếu trung.

 

7037.         Nối Thánh Tông, Nhân Tông kế vị…

7038.         Một lòng theo tôn chỉ ông, cha:

7039.         Trên vì nước, dưới vì nhà…

7040.         Phát huy Nho Phật Lão mà uyên nguyên.  

 

7041.         Vẫn nếp bụt nền tiên khôi vĩ,

7042.         Thể hiện chân thiện mỹ tót vời.

7043.         Ở ngôi mười lăm năm trời,

7044.         Lại làm Thái Thượng Hoàng mười lăm năm.  

 

7045.         Lập thiền phái Trúc Lâm Yên Tử,

7046.         Lấy hiệu là Điều Ngự Giác Hoàng;

7047.         Mở đời Phật ở Phương Nam,

7048.         Để từ nay có ưu đàm quê hương.

 

 

7049.         Từ bao thuở mãi nương theo bóng

7050.         Một vầng trăng huyễn vọng thiên nhai…

7051.         Một vầng trăng của tâm ai,

7052.         Bây giờ mới tỏ trăng nơi tâm mình!

 

7053.         Trăng tâm mình: chính mình là Phật!

7054.         Như thị ngã văn: thực mơ hồ…

7055.         Giác Hoàng Điều Ngự Trượng Phu:

7056.         Như thị ngã chứng như như hiện tiền.

 

7057.         Đương xứ tức chân: liền chứng Phật…

7058.         Cõi Niết Bàn diệu mật tâm ta.

7059.         Nam Mô Đức Phật Di Đà:

7060.         Đông Tây Nam Bắc cùng hòa một phương! 

 

7061.         Tao ngộ ấy tỏ tường chứng ngộ,

7062.         Niết Bàn kia hiển lộ trong tâm.

7063.         Niềm thơ vi diệu thậm thâm:

7064.         Bao thi phẩm kết nên trầm nên hương.   

 

7065.         Thử nghe thừ lời vàng tiếng ngọc:

7066.         “Cư trần lạc đạo thảy tùy duyên”

7067.         Đói: ăn no; mệt: ngủ liền…

7068.         Vô tâm đối cảnh: hỏi thiền mà chi?

 

7069.         Tâm đã chẳng bận gì theo cảnh:

7070.         Ấy là tâm Phật thánh, tâm thiền.

7071.         Sống theo mối đạo tự nhiên,

7072.         Đói ăn, mệt ngủ…: đạo huyền đấy thôi!

 

7073.         “Nguyệt vô sự chiếu nhân vô sự

7074.         Thúy hữu thu hàm thiên hữu thu”…

7075.         Ý thiền mầu nhiệm lắm ru:

7076.         Tâm vô sự chiếu người vô sự này!

 

 

7077.         Lại nước có thu nay khéo ngậm…

7078.         Cả trời thu lồng lộng mênh mang…

7079.         Tuyệt vời cái nghĩa tương quan…

7080.         Tương giao, tương ánh, lại càng tương duyên 

 

7081.         Trong thơ, có vị thiền thâm thúy;

7082.         Lại trong thiền, có ý vị thơ.

7083.         Thơ và thiền, trúc và tơ…

7084.         Ai phân biệt được trúc thơ, tơ thiền…   

 

7085.         Một trong những điều thiêng hy hữu

7086.         Là khắp trong vũ trụ càn khôn

7087.         Chưa từng có bậc quân vương,

7088.         Đồng thời là vị thi vương bao giờ!

 

7089.         Dẫu có những nhà vua thi sĩ,

7090.         Cũng có lưu cõi thế dòng thơ.

7091.         Nhưng nhiều lắm cũng “thơ vua”:

7092.         Không hay không dở… mỗi vừa vừa thôi!

 

7093.         Nhưng thơ đến tuyệt vời chất thánh,

7094.         Đẫm vị thiền lấp lánh trăng sao…

7095.         Thơ mà tuyệt tác tiêu tao,

7096.         Ý như tao ngộ niềm dao nỗi quỳnh…

 

7097.         Thì cả thế giới – hình như thế –

7098.         Họa chỉ riêng có “vị Trần Khâm”:

7099.         Vừa là hoàng đế (Nhân Tông),

7100.         Vừa là thi sĩ thiền tông tuyệt vời… 

 

7101.         Đã để lại những lời châu ngọc,

7102.         Chở chuyên tròn tầm vóc thiền tâm;

7103.         Những điều “đương xứ tức chân”,

7104.         Những điều “thực chứng” ngát trầm thơm hương…

 

 

7105.         Những điều đẹp như hồn vũ trụ;

7106.         Những điều xinh như nụ hoàng hoa;

7107.         Những điều vô lượng tâm ca…

7108.         Thường lạc ngã tịnh nõn nà như thơ.

 

7109.         Những điều rất tinh mơ chỉ có

7110.         Trong những con tim đỏ thuần nhiên;

7111.         Thường lạc ngã tịnh uyên nguyên,

7112.         Thể hiện nơi áng thơ thiền Nhân Tông.

 

7113.         Vần thơ đạo tức không tức sắc,

7114.         Chở chuyên tròn bản sắc như lai.

7115.         Đêm qua, sân trước, nhành mai…

7116.         Niềm lạc quan của tâm người vô tâm.

 

7117.         Sử đã chép nhiều chân như khách,

7118.         Trong cõi tòng lâm sạch não phiền;

7119.         Lại ghi nhiều bậc vua hiền,

7120.         Đã từng để dấu ấn riêng tót vời. 

 

7121.         Nhưng nếu có một “ngôi tam vị”:

7122.         Đế vương mà thi sĩ – thiền sư…

7123.         Vai nào cũng tuyệt vời như…

7124.         Hình như chỉ có một từ: Nhân Tông!     

 

7125.         Kinh Phật nói: cứ ba trăm kỷ,

7126.         Tức ba nghìn năm nhỉ – hành tinh,

7127.         Mới có một Phật giáng sinh

7128.         Để thiệu long thánh chủng xinh gương rằm.

 

7129.         Nhưng chưa tới ba nghìn năm ấy,

7130.         Phương Nam ta đã thấy Phật vàng.

7131.         Ấy là Điều Ngự Giác Hoàng,

7132.         Nhiếp thơ với đạo, thế gian với thiền.

 

 

7133.         Ba mà một: kỳ duyên hãn hữu…

7134.         Những vần thơ thành tựu chân tâm.

7135.         Những vần thơ hải triều âm,

7136.         Ngân nga vọng thiện mỹ chân ngàn đời.

 

7137.         “Thập mục mưu đồ”: Ôi! tuyệt tác!

7138.         Chú mục đồng reo hát lưng trâu…

7139.         Thằng Bờm xưa, nay ở đâu?

7140.         Thằng Bờm có cái sang giàu: quạt mo! 

 

7141.         (Hay là hạt bảo châu như ý?)

7142.         Cái quạt mo như thị sắc không…

7143.         Tâm kia vật nọ tương đồng…

7144.         Tương giao, tương ánh, tương thông… diệu kỳ! 

 

7145.         Với cái quạt “thuận tùy” như thế,

7146.         Thằng Bờm kia du hí tung tăng.

7147.         Phú ông muốn đổi gì chăng?

7148.         Ba bò với chín trâu… rằng cũng không!

 

7149.         Lợi danh chẳng bận lòng dung dị,

7150.         Một nắm xôi đủ để “cư trần”!

7151.         Thằng Bờm… hay chú mục đồng…

7152.         Trong chương “thập mục” thong dong “ngưu đồ”.

 

 

7153.         Một tuyệt tác công phu hậu thế…

7154.         Bảo rằng kinh, ừ nhỉ: thì kinh…

7155.         Chở tròn Phật pháp cao minh;

7156.         Bảo rằng thơ: lại quả tình là thơ!

 

7157.         Mười tứ tuyệt đẹp như… tứ tuyệt,

7158.         Vẽ nên mười “cảnh biếc long lanh”.

7159.         Thử nghe một bức thư tranh:

7160.         Vừa là thơ, vừa là kinh… tương đồng:

 

7161.         “Trước xóm sau thôn tựa khói lồng

7162.         Bóng chiều dường có lại dường không

7163.         Mục đồng sáo vẳng trâu về hết

7164.         Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng”  

 

7165.         Chân thiện mỹ khéo cùng sánh bước,

7166.         Quân – thi – thiền kết hợp tinh ba.

7167.         Rõ là một tấm gương nga:

7168.         Sáng soi trang sử quê ta một thời.

 

7169.         “Nhân” đã thế, “địa” thời cũng thế…

7170.         Năm địa danh còn để dấu thơm:

7171.         Này Tức Mặc, này Côn Sơn,

7172.         Kiếp Bạc, Yên Tử, Quỳnh Lâm… rạng ngời!

 

7173.         Tức Mặc, ấy là nơi phát tích

7174.         Của nhà Trần, toàn bích kỳ quan.

7175.         Thăng hoa thành phủ Thiên Trường,

7176.         Suốt hai thế kỷ sắc hương tô bồi.

 

7177.         Thánh Tông đã có lời ca ngợi:

7178.         “Trong mười hai cảnh giới thần tiên,

7179.         Thì niềm đẹp nhất Nam thiên,

7180.         Phải là phủ hạt nói trên: Thiên Trường!” 

 

7181.         Là nơi đã biểu dương một thuở

7182.         Nét xinh văn hiến của nước nhà.

7183.         Với bao lầu các nguy nga:

7184.         Cung Tường Quang, cung Tinh Hoa… bạt ngàn!  

 

7185.         Về dấu tích của làng Tức mặc,

7186.         Nay còn nguyên vẹn tháp Phổ Minh,

7187.         Nói lên sức sống tâm linh

7188.         Của dân tộc Việt rạng tinh khí thần!

 

 

7189.         Với chùa Phổ Minh gồm chín sáu

7190.         Chân cột bằng đá mẫu hoa sen.

7191.         (Những hoa sen mang nỗi niềm

7192.         Tinh thần dân tộc vươn lên từ bùn!)

 

7193.         Bên đôi rồng đá vươn sức sống,

7194.         Tỏa oai linh lồng lộng Nam thiên.

7195.         Cạnh chùa là hai ngôi đền:

7196.         Thiên Trường, Cổ Trạch linh thiêng phụng thờ…

 

7197.         Tất cả các triều vua Trần thị…

7198.         Và cuối cùng, một vị thánh nhân,

7199.         Gọi nôm là Đức Thánh Trần…

7200.         Một vị cha của muôn dân, vạn đời! 

 

7201.         Rồi đến Côn Sơn, nơi thắng địa…

7202.         Chốn cội nguồn gốc rễ thiền tông.

7203.         (Gọi là thiền phái Trúc Lâm)

7204.         Ba đền: Kiếp Bạc (thuộc vùng Hải Dương).   

 

7205.         Một quần thể khói hương hiếu kính,

7206.         Với hai ngôi chùa tịnh thiền tông.

7207.         Thờ chung các vị anh hùng,

7208.         Dày công đuổi giặc Nguyên Mông thuở nào.

 

7209.         Phạm Ngũ Lão, anh hào thiên cổ:

7210.         Bên đường, đan chiếc rổ càn khôn;

7211.         Yết Kiêu, Dã Tượng can trường…

7212.         Còn bao nhiêu bậc trung lương lặng thầm…

 

7213.         Thứ tư, ấy Quỳnh Lâm cổ sát…

7214.         Nơi thiền sư thượng Pháp hạ Loa

7215.         Dùng uy lực của thiền na

7216.         Dựng nên đình viện nguy nga chín tầng…

 

 

7217.         Để làm chốn trung tâm hoằng pháp,

7218.         Đào tạo người gánh vác Phật môn.

7219.         Bảo tàng kinh sách Thế Tôn,

7220.         Thiệu long thánh chủng tròn vuông vạn đời. 

 

7221.         Thứ năm, ấy là nơi Yên Tử:

7222.         Cả một quần thể cổ già lam.

7223.         Hiện thân thiền đạo phương Nam,

7224.         Với tầm cao núi trên ngàn thước non*.   

                   1068 thước tây

 

7225.         Hai mươi di tích tròn thể hiện…

7226.         Cái thường tâm bất biến như như.

7227.         Tuyệt vời nhất: tượng tổ sư

7228.         Giác Hoàng Điều Ngự đại từ đại bi.

 

7229.         Công đức ấy rất nên hi hữu…

7230.         Một cá nhân thành tựu “ba ngôi”:

7231.         Phật – vua – thi… vẹn vẻ mười,

7232.         Tỏa soi bảy thế kỷ ngời nước mây!

 

7233.         Mồng chín tháng giêng (9-1) ngày lễ hội,

7234.         Từ tháng Giêng suốt tới tháng Ba.

7235.         Lòng đời trăm thiết nghìn tha,

7236.         Hướng về Phật Việt một tòa vô ưu.

 

7237.         Khắp cả hành tinh cầu, thử hỏi

7238.         Lễ hội nào hơn hội lễ này?

7239.         Muôn dân nô nức đêm ngày…

7240.         Kéo về Yên Tử viếng rày tổ sư. 

 

7241.         Nam mô đức đại từ Điều Ngự,

7242.         Dẫu làm vua vẫn cứ làm… thơ.

7243.         Là thi sĩ, vẫn thiền sư;

7244.         Là thiền sư, vẫn nhất như đạo người!  

 

7245.         Vẫn giữ vẹn đạo người – đích thật,

7246.         Mới vuông tròn quả Phật như lai.

7247.         Trên đời dễ có mấy ai…

7248.         Trên tòa sen dễ mấy ai so tày!

 

7249.         Bên cạnh lễ hội này, quê mẹ

7250.         Còn một ngày hội lễ nguy nga:

7251.         Vào hai mươi tháng tám (20-8) ta,

7252.         Nơi đền Kiếp Bạc “giỗ cha” tưng bừng.

 

7253.         Giỗ cha, ấy giỗ Trần Hưng Đạo…

7254.         Quốc dân thương nên gọi bằng cha.

7255.         Ngôi đền Kiếp Bạc nguy nga,

7256.         Giữa một thung lũng gấm hoa sông Hồng.

 

7257.         Chung quanh có núi Rồng bao bọc…

7258.         Cõi sơn hà gấm vóc ngàn thu.

7259.         Nơi từ bảy thế kỷ xưa

7260.         Đã vừa là phủ đệ, vừa hành dinh. 

 

7261.         Mà vị “đại chiến binh” dân tộc

7262.         Đã bao năm đôn đốc quân binh

7263.         Đập tan lũ giặc cuồng chinh,

7264.         Bao phen hùng hổ quyết tình xâm lăng!  

 

7265.         Đền Kiếp Bạc, bảy trăm tuế nguyệt…

7266.         Một niềm hương khói Việt phong nhiêu.

7267.         Chiều chiều lại nhớ chiều chiều…

7268.         Nhớ vì nguyên soái kính yêu vạn đời!

 

7269.         Giỗ cha dẫu hai mươi tháng tám (20-8),

7270.         Nhưng từ tưng bừng sáng mùng mười,

7271.         Muôn dân từ khắp muôn nơi,

7272.         Đã nghe tiếng gọi của người cha yêu.

 

 

7273.         Mà lũ lượt vượt đèo vượt suối,

7274.         Rủ nhau về mở hội tâm linh.

7275.         Hội này hội Trung hội Trinh,

7276.         Hội này hội Nghĩa hội Tình Việt Nam.

 

7277.         Làm người, trước phải thương lấy nước,

7278.         Thương nước thì phải chuốc lấy dân.

7279.         Làm người phải giữ ngũ luân:

7280.         Ai mà thiếu một, mười phân thẹn thuồng. 

 

7281.         Tuần lễ hội trầm hương bát ngát,

7282.         Cái tinh thần Kiếp Bạc nguy nga.

7283.         Thắp soi cả giải ngân hà,

7284.         Cho trăng tháng tám ngân nga vạn đời.

 

7285.         Mười ngày hội sáng ngời tâm khảm,

7286.         Đẹp như mười nguyên đán ấy thôi!

7287.         Mặt trăng thắp sáng mặt trời,

7288.         Thuyền rồng kiệu phụng khắp nơi tưng bừng.

 

7289.         Hoành tráng thế! Tấm lòng dân tộc!

7290.         Hướng về Cha, về Đức Thánh Trần.

7291.         Hỏi đâu trong cõi hồng trần,

7292.         Có tâm hiếu kính bằng dân Việt mình?

 

7293.         Ngoài lễ hội rất trinh rất bạch,

7294.         Nói lên niềm hiển hách tâm linh;

7295.         Nhà Trần, trong buổi bình minh

7296.         Còn bao nét đẹp văn minh tót vời.

 

7297.         Về kiến trúc một thời vinh hiển,

7298.         Dù trải bao dâu biển trầm thăng,

7299.         Vẫn còn đôi dấu đền lăng,

7300.         Các vua Trần tỏ sao trăng Lạc Hồng. 

 

 

7301.         Lại những tháp kỳ công khắc tạc:

7302.         Tháp Phổ Minh, lại tháp Bình Sơn.

7303.         Chạm hình rồng phượng, chim muông…

7304.         Vẽ lên sức mạnh trường tồn Việt Nam.  

 

7305.         Những ngôi chùa lại càng tuyệt tác:

7306.         Chùa Bối Khê, Thái Lạc, Phổ Minh…

7307.         Chở tròn sức mạnh tâm linh,

7308.         Nói lên cái sức quyết sinh tự tồn.

 

7309.         Bên cạnh kiến trúc, còn điêu khắc:

7310.         Gốm Hoa Nâu: bản sắc đời Trần…

7311.         Chân đèn, chậu, thạp vân vân…

7312.         Bông sen, bông cúc, mười phân vẹn mười.

 

7313.         Bên phần thuật tuyệt vời gấm vóc,

7314.         Còn thêm phầm khoa học nhân văn:

7315.         Rạng ngời lịch pháp, thiên văn…

7316.         Đặng Lộ, Nguyên Đán… góp phần vẻ vang.

 

7317.         “Đại Việt Sử Ký Toàn Thư” chép:

7318.         Đặng Lộ lừng danh lịch pháp gia…

7319.         Đã dày công phát minh ra

7320.         Dụng cụ khí tượng tên là “lung linh”… 

 

7321.         Trần Nguyên Đán cũng tinh lịch pháp:

7322.         Đã soạn thành “Bách Thế Kỷ Thư”.

7323.         Ngoài ngành lịch pháp công phu,

7324.         Ngành y học cũng chỉn chu bội phần.   

 

7325.         Với bậc đại cao nhân thời ấy

7326.         Là Chu Văn An vậy – danh nho.

7327.         Tài đã lớn, chí càng to:

7328.         Đã từng sáng tác y thư tuyệt vời!

 

 

7329.         Sách vở của một thời siêu Việt

7330.         Kể nhan đề khó hết được tên

7331.         “Đại Việt Sử Lược” niên biên,

7332.         “An Nam Chí Lược”… khá nên công trình.

 

7333.         Lại bao bậc tài tình văn võ…

7334.         Trước tiên: Trần Thủ Độ danh sư.

7335.         Rỡ ràng hai chữ “bất hư”…

7336.         Lại Trần Hưng Đạo… đồng cư thánh phàm.

 

7337.         Nguyễn Thuyên với tên Hàn Thuyên nọ:

7338.         Dựng chữ Nôm thành chữ nước nhà.

7339.         Trần Nhân Tông, vị Phật đà…

7340.         Mỗi tên gọi, một tinh hoa bất phàm.   

 

7341.         Nhưng cái yếu tố “làm nên chuyện”,

7342.         Làm nên “nền văn hiến Việt Trần”,

7343.         Chính là yếu tố cộng đồng:

7344.         Nghĩa là cả nước góp công để thành.   

 

7345.         Như câu nói của Trần Hưng Đạo:

7346.         “Nếu không nhờ vào “sáu trụ xương”

7347.         Thì chim hồng hộc quê hương

7348.         Lấy gì cất cánh cao vươn chín tầng?”

 

7349.         Ý muốn nói: không dân trợ sức,

7350.         Không cộng đồng cật lực góp công,

7351.         Thì dù Thủ Độ, Nhân Tông…

7352.         Cũng khôn chiến thắng Nguyên Mông bạo tàn.

 

7353.         Thế mới biết Việt Nam lớn mạnh,

7354.         Ấy là nhờ bá tánh đồng tâm.

7355.         Hỡi ôi! chân lý thậm thâm!

7356.         Từ kim khẩu Đức Thánh Trần năm xưa!

 

 

7357.         Nếu có một nét thơ đẹp nhất

7358.         Của đời Trần – đẹp nhất xưa nay…

7359.         Phải chăng là nét thơ này:

7360.         Huyền Trân công chúa – đôi hài Việt Nam!    

 

7361.         Trong sự nghiệp âu vàng tượng đá,

7362.         Làm sao quên công cả Huyền Trân?

7363.         Một lòng vì nước vì dân…

7364.         Nữ nhi thế, quả xứng tầm trượng phu!   

 

7365.         Đã đành có lệnh vua sai bảo,

7366.         Nhưng, ví không thấm đạo từ bi,

7367.         Quên mình vì nước một khi,

7368.         Hạnh vô úy thí… lấy gì Huyền Trân?

 

7369.         Yêu thế! Bậc thánh quân vương phụ!

7370.         Hiến con cho hai chữ Lạc Hồng!

7371.         Mở đường Nam tiến mênh mông…

7372.         Hai châu Ô, Lý… tấc lòng mẹ cha!

 

7373.         Dũng như thế! Bi mà như thế!

7374.         Hỏi ai bằng trí tuệ Phật hoàng?

7375.         Một phen… chín khúc đoạn tràng…

7376.         Vì dân trăm họ, đành cam một mình!

 

7377.         Ví như chẳng quyết tình “quyết tử”,

7378.         Bỏ tình yêu cẩm tú Thăng Long,

7379.         Dấn thân vào cõi “Đàng Trong”…

7380.         Ma thiêng nước độc… long đong dặm ngàn…   

 

7381.         Thì ai cấm được nàng công chúa,

7382.         Chẳng khước từ lệnh của vua cha:

7383.         Đi làm vợ của người ta;

7384.         Để khi chồng thác, làm ma theo chồng?

 

 

7385.         Thế mới biết tấm lòng công chúa,

7386.         Là tấm lòng liệt nữ kim cương.

7387.         Nghìn thu vằng vặc tấm gương,

7388.         Hai châu Ô Lý, một nường Huyền Trân!

 

7389.         Dân tộc Việt, mười phân tình nghĩa…

7390.         Hễ có ai ơn huệ cho mình,

7391.         Thì luôn đắp tượng tô hình…

7392.         Nghìn năm hương khói tôn vinh phụng thờ!

 

7393.         Vì như thế nên “cô công chúa”

7394.         Biết quên mình, để nhớ quê hương,

7395.         Cam đem giá ngọc ngàn vàng

7396.         Đổi ngàn đặm đất phương Nam cho “mình”…

 

7397.         Đã được dân tôn vinh làm “mẫu”…

7398.         Thánh mẫu nghìn yêu dấu quê ta!

7399.         Hỏi ai trong cõi người ta,

7400.         Mà thánh mà mẫu hơn là Huyền Trân!   

 

7401.         Dân tộc Việt rất “gần” với Mẹ,

7402.         Ngoài mẹ sinh, mẹ đẻ ra mình.

7403.         Nghĩa là người mẹ hữu hình,

7404.         Lại còn người mẹ tâm linh, nhất là   

 

7405.         Những phụ nữ bao la tình nghĩa,

7406.         Như mẹ Ỷ Lan, mẹ Huyền Trân.

7407.         Hay “bà Trưng ở Châu Phong

7408.         Giận người tham bạo thù chồng chẳng quên”…

 

7409.         Nước với đạo dính liền làm một:

7410.         Những mẹ hiền vì nước vì dân

7411.         Được đời tưởng niệm hồng ân

7412.         Nghìn thu hương khói, xa gần kính yêu.

 

 

7413.         Trong các đợt cao triều dân tộc…

7414.         Có một triều đẹp nhất, ấy là

7415.         Ngọn triều Trần tộc nguy nga

7416.         Kết tinh vẹn vẻ tinh ba Việt thiền.

 

7417.         Ấy là đạo rất nên nhân bản:

7418.         “Xuất thế gian” – mà “bạn thế gian”.

7419.         Tâm thì vượt sắc thanh hương,

7420.         Thân thì vẫn giữ tam cương đạo người.      

 

7421.         Xuất mà nhập! tuyệt vời đến thế!

7422.         Dung tam thừa, nhị đế là đây!

7423.         Điển hình mặt mũi xưa nay:

7424.         Trần Nhân Tông khéo xanh mây chín tầng!  

 

7425.         Câu “dũng sĩ mưu thần nhược hải”

7426.         Lại “như vân” – thiên tải nhất thì…

7427.         Rỡ ràng pho sử hùng thi,

7428.         Ấn thiêng muôn khắc nghìn ghi Việt hồn!

 

7429.         Nước không hồn thì không nên nước;

7430.         Người không hồn, sao được làm người.

7431.         Hồn đây: tuệ lực tót vời,

7432.         Chiếu soi ta, tỏ mặt trời mặt trăng!

 

7433.         Hồn, ấy cái tâm hằng hữu vậy!

7434.         Tự hữu niềm tự tại chân như.     

7435.         Bất động chân như tướng? Ừ!

7436.         Vô di tự tại thân? Dư niết bàn!

 

7437.         Hai đỉnh điểm huy hoàng cao nhất…

7438.         Một đỉnh cao của đất nước – và

7439.         Một đỉnh cao của Phật đà…

7440.         Song song hội tụ quê ta Đại Hùng!    

 

 

7441.         Trong tác phẩm “Trúc Lâm Tông Chỉ”

7442.         Của họ Ngô*, danh sĩ một thời…

7443.         Có lời bình luận tuyệt vời:

7444.         “Sao Điều Ngự lại chọn nơi chốn này?”   

                   *Ngô Thời Nhậm

 

7445.         Nhật nguyệt ấy xưa rày mấy kẻ?

7446.         Ấy bởi vì ý chí Nhân Tông

7447.         Là nguyền bảo vệ non sông,

7448.         Cho nên mới chọn nơi công phu này!

 

7449.         Là địa điểm rất hay rất khéo,

7450.         Để mà quan mà chiếu bốn phương.    

7451.         Dè chừng động tĩnh biên cương,

7452.         Lường đo ám tiễn minh thương mọi bề!

 

7453.         Tâm sự ấy sao Khuê mới tỏ!

7454.         Rõ một lòng gắn bó quê hương!

7455.         Đi vào “cảnh giới kim cương”,

7456.         Vẫn không quên việc đảm đương sơn hà!

 

7457.         Tóm lại đời Trần là đỉnh điểm,

7458.         Và Nhân Tông thể hiện đỉnh cao.

7459.         Ấy nguồn ấy cội tự hào…

7460.         Để ngàn sau, suối rạt rào bể Đông… 

 

7461.         Trong những áng thơ Hùng để lại,

7462.         Những vần thơ trường tại tâm linh,

7463.         Những vần thơ tuyệt vời xinh,

7464.         Tuyệt vời thơ – những lời kinh rất người!

 

7465.         Có lẽ áng thơ trời bể nhất

7466.         Là áng thơ của bậc minh quân-

7467.         Thiền gia – tuyệt đại thi nhân:

7468.         Trần Nhân Tông vậy – đỉnh trầm thơm hương!

 

7469.         “Luật trời” nó thế: thường tiếp biến;

7470.         Thịnh, rồi suy, ấy chuyện thế gian.

7471.         Họa chăng trong cõi Niết Bàn,

7472.         Người ta mới đặng khinh an vạn đời!

 

7473.         Qua “một thoáng” mặt trời “đứng bóng”,

7474.         Trên đỉnh cao lồng lộng nguy nga…

7475.         Rồi thì – bắt buộc thế mà!

7476.         Mặt trời phải xế dần qua non đoài!

 

7477.         Cứ xem chuyện của đời vua tiếp:

7478.         Trần Anh Tông, ắt biết cơ duyên:

7479.         Từ “lọt lòng mẹ”… hoa niên,

7480.         Anh Tông đã được “nằm trên ngai vàng”   

 

7481.         Đã được ướp vô vàn phú quý,

7482.         “Sắc bất ba đào dị nịch nhân!”

7483.         Ngoài sắc kia dị nịch nhân,

7484.         Tửu kia, phiến nọ… dự phần kém chi!

 

7485.         Tài, sắc, danh, thực, thùy: ngũ dục

7486.         Chúng làm tiêu sinh lực con người!

7487.         Anh hùng, hào kiệt trên đời

7488.         “Đụng” phải ngũ dục, cũng thời tiêu vong!

 

7489.         Cứ đọc sử Anh Tông thì rõ:

7490.         “Quan gia” thường ham thú quỳnh tương.

7491.         Một hôm say tít cung thang,

7492.         Chẳng hay ngự giá thượng hoàng về thăm.

 

7493.         Thượng hoàng, tức Nhân Tông, giận dữ,

7494.         Bèn rời đô, về phủ Thiên Trường.

7495.         Lệnh cho văn vũ bá quan,

7496.         Sớm mai tới phủ liệu đường truất ngôi…

 

 

7497.         Sau một trận say vùi buổi tối,

7498.         Tỉnh, nghe ra biết tội tày trời,

7499.         Nhà vua tuổi trẻ ham chơi,

7500.         Chỉ còn một nước… cầu trời giúp cho!   

 

7501.         May nhờ “Bụt trao cho cơ hội”:

7502.         Gặp một người độ tuổi thiếu niên,

7503.         Đang ngồi đọc sách bên hiên…

7504.         Hỏi thăm mới biết trò tên Nhữ Hài!

 

7505.         (Người, giữa lúc sao mai còn tỏ,

7506.         Vẫn chuyên cần nấu sử sôi kinh…)

7507.         Bèn đem kể hết sự tình,

7508.         Ý cầu kế gã thư sinh họ Đoàn!

 

7509.         Nghe thấu đặng can tràng vua trẻ,

7510.         Nhữ Hài bèn nhặm lẹ ra tay…

7511.         Trổ tài phượng múa rồng bay,

7512.         Viết ngay tờ biểu dâng rày vua xem!

 

7513.         Anh Tông đọc rồi khen nức nở,

7514.         Nghĩ đây là phúc của hoàng thiên.

7515.         Bèn ra lệnh cấp dong thuyền,

7516.         Tới Thiên Trường phủ, trình lên thượng hoàng!

 

7517.         Nhờ tờ biểu muôn vàn châu ngọc,

7518.         (Nội dung: xin thề độc từ nay

7519.         Bỏ chè, bỏ rượu, bỏ say…)

7520.         Thượng hoàng tha tội ngày rày Anh Tông!    

 

7521.         Đoàn Nhữ Hài, mây rồng gặp hội,

7522.         Sớm được phong chức tới đại thần.

7523.         Một đời rỡ rỡ công huân,

7524.         Võ công văn nghiệp mười phân vẹn mười.

 

 

7525.         Về vua Anh Tông thời, từ ấy,

7526.         Bỏ hẳn chè rượu vậy. Tuy nhiên,

7527.         Thói nhà vua chúa từng quen

7528.         Xa hoa là một, hão huyền là hai…

 

7529.         Một là quá xa rời thực tiễn,

7530.         Chẳng mấy khi “động đến mồ hôi”.

7531.         Mãi xa “kiếp sống con người”,

7532.         Lăn chai, vật lộn để “tôi nên người”.

 

7533.         Hai là ở trên “ngôi cửu ngũ”,

7534.         Luống ngỡ mình thiên tử thiên tôn.

7535.         Cành vàng lá ngọc lôm côm,

7536.         Mãi dần thui chột thiên lương con người!

 

7537.         Từ đó, dẫn đến nơi phải đến:

7538.         Xa con người, nhất niệm phi nhân.

7539.         Ngỡ ta rằng thánh rằng thần,

7540.         Mải rời xa “cuộc phong trần nước nôi”.   

 

7541.         Xét Trần thị, từ thời Trần Cảnh,

7542.         Trải ba đời lóng lánh kim âu.

7543.         Từ Anh Tông kể về sau,

7544.         Anh hoa đã nhạt bớt màu kim cương.

 

7545.         Xét nguyên ủy nguồn cơn ắt biết

7546.         Ấy bởi vì hai việc: một là

7547.         Nếp đời vua chúa xa hoa;

7548.         Hai, do tệ trạng “người nhà lấy nhau”!

 

7549.         Cái chính sách “rể dâu một họ”,

7550.         Hỏi từ đâu mà có? Thoạt tiên

7551.         Là do thực tiễn mà nên:

7552.         Gẫm nơi kịch bản “xe duyên Lý, Trần”…

 

 

7553.         Nên Thủ Độ quyết dần đối sách:

7554.         Để dự phòng “tai ách hôn nhân”.

7555.         Lệnh cho trai gái họ Trần,

7556.         Từ nay chẳng được kết thân họ ngoài!

 

7557.         Một, ấy để phòng: người ngoại tộc,

7558.         Lẫn vào nhà giành giật ngôi vua.

7559.         Hai là để giữ gìn cho

7560.         “Tinh hoa huyết thống” mãi như thịnh thời.    

 

7561.         Vì Thủ Độ có hơi ảo tưởng

7562.         Ngỡ “mình” là tối thượng chi nhân

7563.         (Mình là gia tộc họ Trần

7564.         Là tối thượng giữa chúng nhân muôn người).

 

7565.         Một niệm ấy suy nơi gốc rễ,

7566.         Đã rời xa “bất nhị” tư duy.

7567.         Ngỡ mình chẳng giống ai kia,

7568.         Nghĩa là “bất nhất” – phân chia ta, người.

 

7569.         Cứ ngỡ ta là trời là đất,

7570.         Cứ ngỡ ta là phật là tiên.

7571.         Còn như thiên hạ bốn bên,

7572.         Thảy đều chẳng thánh chẳng hiền bằng ta.

 

7573.         Bởi cái tri kiến tà vạy thế!

7574.         Nó sinh ra mối tệ về sau:

7575.         Trải qua một cuộc bể dâu,

7576.         Nhà Trần “chung chạ với nhau” mấy đời.

 

7577.         Nhưng luật của đất trời nó khác:

7578.         Nó âm dương tạo tác vô cùng.

7579.         Hôn nhân chớ khá đóng khung,

7580.         Lấy chi tinh lực vẫy vùng biển khơi!   

 

 

7581.         Từ lúc mới lên ngôi, Trần thị

7582.         Sớm phô bày sức tuệ anh hoa

7583.         Nơi Thái Tông, Thánh Tông, và

7584.         Nơi Trần Hưng Đạo – một tòa kim cương.

 

7585.         Rồi tới bậc Giác Hoàng Điều Ngự:

7586.         Bao nhiêu vì tinh tú Nam thiên…

7587.         Nhưng rồi, do các lẽ trên,

7588.         Nhất là cái lẽ “khép riêng họ mình”.

 

7589.         Mà Trần tộc nhất sinh oanh liệt,

7590.         Bỗng ngả dần qua nếp phàm phu.

7591.         Trước sau một tá đời vua,

7592.         Nửa dư thành trụ, nửa thừa hoại không.

 

7593.         Hãy kể từ Anh Tông, thịnh vận

7594.         Đã nhạt dần dấu ấn tâm linh;

7595.         Dù rằng tuệ lực còn xinh…

7596.         Và thơ, nhạc, họa còn tinh điệu vần…

 

7597.         Còn để lại Việt Âm Thi Tập,

7598.         Với ý thơ phơ phất đạo thiền.

7599.         Lại thêm thi phẩm thất truyền:

7600.         “Thúy vân thi tập” rất nên công trình.  

 

7601.         Sử chép vào niên Linh bốn bảy (1047 ÂL)

7602.         (Một nghìn ba hai (1032) vậy – lịch dương),

7603.         Anh Tông ốm nặng liệt giường,

7604.         Hoàng gia định thỉnh Phật môn vào triều.

 

7605.         Để xem quẻ, biết điều sinh tử…

7606.         Vua gạt đi, luận cứ như vầy:

7607.         Nhà sư hãy còn sống đây

7608.         Chưa vào cõi chết, sao hay lẽ huyền?

 

 

7609.         Thế rồi cứ điềm nhiên nhắm mắt,

7610.         Với tinh thần tịch mặc vô vi.

7611.         Chẳng cầu trời khấn Phật chi,

7612.         Cứ theo nghiệp dĩ mà đi, nhẹ nhàng…

 

7613.         Tuy Anh Tông chẳng hàm nội lực

7614.         Của tiên thiên mãn túc, phi phàm

7615.         Nhưng, nhờ nhiều ít dư quang

7616.         Của cha ông để lại, trang nghiêm đời…

 

7617.         Lại nữa, nhờ ở nơi dư lực

7618.         Của tiền triều rất mực phong nhiêu…

7619.         Bốn phương vũ thuận phong điều,

7620.         Khiến cho quốc độ còn nhiều phong quang.    

 

7621.         Lại nữa, xét đôi hàng văn vũ,

7622.         Vẫn còn nhiều vũ tú văn tinh.

7623.         Ngoài Nhữ Hài bậc tiên sinh

7624.         Lục thao tam lược, thông minh tót vời!

 

7625.         Còn bao bậc lương tài văn vũ…

7626.         Vũ, thì như Phạm Ngũ Lão; văn

7627.         Thì như Trương Hán Siêu, hằng

7628.         Dùng văn tô điểm sao trăng Lạc Hồng.

 

7629.         Nguyễn Trung Ngạn lẫy lừng trí tuệ,

7630.         Mạc Đĩnh Chi danh để ngàn sau.

7631.         Sự tình há ngẫu nhiên đâu:

7632.         Minh quân, lương tướng ấy câu chữ đề.

 

7633.         Ý nói nước có vì vua sáng,

7634.         Ắt có bề tôi đáng bề tôi.

7635.         Mắt xanh khéo chọn đúng người:

7636.         Ấy vua sáng vậy – tuyệt vời anh quân!

 

 

7637.         Ngoài những việc mười phân vẹn vẻ,

7638.         Ví dụ như giữ thế quốc gia:

7639.         Chẳng hề kém cạnh Trung Hoa,

7640.         (Dưới thời Mông Cổ gọi là nhà Nguyên).   

 

7641.         Còn những nét trang nghiêm chánh pháp

7642.         Đáng cho đời ghi tạc. Ví như:

7643.         Đời Hưng Long, năm thứ tư…

7644.         Có quan thượng phẩm (chức to đương triều)…

 

7645.         Lại mắc phải thói “yêu đen đỏ”,

7646.         Phạm vào điều cấm của quân vương.

7647.         Cho nên lệnh xuống đương trường:

7648.         “Đánh cho đến thác” – làm gương răn người!

 

7649.         Vì pháp luật rạch ròi đến thế,

7650.         Nên dưới thời tức vị Anh Tông,

7651.         Bốn phương biển lặng trời trong,

7652.         Thuần phong mỹ tục đẹp lòng tổ tiên!

 

7653.         Chỉ tiếc cái đức nghiêm thuở ấy,

7654.         Chẳng được gìn giữ vậy bao lâu.

7655.         Từ Dụ Tông (trở về sau)

7656.         Nhà vua lại rủ nhà giàu vào cung.

 

7657.         Mà sát phạt lung tung đen đỏ,

7658.         Rõ máu mê trò đổ bác này.

7659.         Thượng mà bất chính vậy thay,

7660.         Hạ không tắc loạn, hỏi rày có chăng?   

 

7661.         Từ cái tệ cờ năm bạc bảy,

7662.         Mà nhà Trần mất vậy – về sau…

7663.         Hỡi ôi! chính khí ở đâu?

7664.         Để cho nước thảm non sầu lắm phen!

 

 

7665.         Trong những nỗi bạc đen thời nọ,

7666.         Há dễ quên chuyện của Khánh Dư.

7667.         Sử rằng: các vị vương hầu,

7668.         Hiếm người giữ vẹn đạo từ với dân.

 

7669.         Trong số các quan nhân tôn thất,

7670.         Có Khánh Dư rất mực tham ô.

7671.         Với dân trong lãnh địa đồ,

7672.         Tỏ ra độc ác, ý như hung thần.

 

7673.         Quan hành khiển nghe dân khiếu kiện,

7674.         Bèn đem lời dân chuyển lên vua.

7675.         Được lời, vua hỏi Khánh Dư…

7676.         Thì ông nọ đáp: “Dân ngu ấy mà!

 

7677.         Chính là lũ vịt gà nhăng nhít,

7678.         Trời sinh ra để thết chim ưng…”

7679.         Những lời thất đức phi nhân,

7680.         Nói lên chân lý của quân tham tàn…   

 

7681.         Cứ ngỡ mình cành vàng lá ngọc,

7682.         Trời sinh ra để bóc lột người.

7683.         Đâu hay nhân vị ở đời,

7684.         Cùng bình đẳng giữa đất trời tam thiên!

 

7685.         Trong nhận định đảo điên như thế,

7686.         Đã bao hàm cái phế cái hưng…

7687.         Khi chính quyền phản nhân dân,

7688.         Chính quyền ấy đã mất chân lực rồi!

 

7689.         Cứ nghe một đôi lời phát biểu,

7690.         Đủ cảm ra tín hiệu ngày mai.

7691.         Dẫu cho thọ mệnh còn dài,

7692.         Nhưng, trong căn bản, đã mai một nhiều!

 

 

7693.         (Vì cái tấm lòng yêu dân tộc

7694.         Yêu nhân dân – đã mất mát dần.

7695.         Chỉ còn cái bụng khinh dân,

7696.         Nó làm cho nghĩa quân thần lạt phai).

 

7697.         Một trong những điều sai, chuyện quấy…

7698.         Là Anh Tông thuở ấy ham… chơi.

7699.         Thường cùng thị vệ mươi người,

7700.         Ruổi rong đi khắp chốn nơi kinh thành.    

 

7701.         Mò mẫm suốt năm canh đến sáng,

7702.         Cuộc truy hoan chẳng chán bao giờ:

7703.         Một hôm gặp lũ côn đồ,

7704.         Hành hung… dùng đá ném cho bươu đầu!

 

7705.         Lũ thị vệ theo hầu hoảng sợ

7706.         Vội tri hô: “Vua đó! Dừng tay!”

7707.         Bọn côn đồ vội lảng ngay…

7708.         Vẫn còn để vết xước này… trên vua!

 

7709.         Họa vô đơn chí cho hoàng đế,

7710.         Là chuyện này bị bể một khi.

7711.         Khi thượng hoàng gặp “Anh nhi”

7712.         Và nhận ra vết xước kia trên đầu!

 

7713.         Anh Tông nhất nhất tâu mọi sự…

7714.         Khiến thượng hoàng giận ứ buồng gan.

7715.         Mắng cho một trận tan hoang,

7716.         Làm vua như thế rõ ràng… “quá hư”!

 

7717.         Chuyện sử chép chẳng dư chẳng thiếu,

7718.         Nhưng nghe ra bất diệu thế nào.

7719.         Tố rằng: vị thế ngôi cao

7720.         Dễ hư tánh bụt, để giàu thói ma.   

 

 

7721.         Thời Anh Tông nó là như thế,

7722.         Với bao nhiêu dâu bể tinh thần.

7723.         Mà tinh thần chính là nhân,

7724.         Nó sinh ra quả muôn phần tang thương!

 

7725.         Luật trời đất vô thường, tiếp nối…

7726.         Sau triều Anh Tông, tới Minh Tông.

7727.         Lên ngôi vào năm Giáp Dần:

7728.         Một ba mười bốn (1314), theo tuần lịch Dương.

 

7729.         Bấy giờ, việc đảm đương quốc chính,

7730.         Cũng có bề ổn định như xưa.

7731.         Nhờ nơi hệ thống triều cơ,

7732.         Vẫn do các vị đại phu tiền triều.

 

7733.         Những tên tuổi: Hán Siêu, Trung Ngạn,

7734.         Chu Văn An – đức sáng nghìn thu…

7735.         Ấy rằng hưng quốc lương sư,

7736.         Tiên vi quan, thối vi sư: tuyệt vời!

 

7737.         Trong những bậc lương tài lỗi lạc,

7738.         Há dễ nào quên Mạc Đĩnh Chi.

7739.         Một gương phấn đấu nam nhi,

7740.         Vượt trăm nghịch cảnh, “vinh quy” rỡ ràng.   

 

7741.         Dẫu dòng dõi thư hương một thuở,

7742.         Cụ tổ xưa từng đỗ trạng nguyên…

7743.         (Mạc Hiển Tích, ấy là tên),

7744.         Nay sa cơ lỡ vận nên phận nghèo.

 

7745.         Lên bốn tuổi đã theo học chữ,

7746.         Vượt cơ hàn nấu sử sôi kinh.

7747.         Năm hai mươi tuổi, thành danh:

7748.         Đỗ tiến sĩ (Thái học sinh bấy giờ).

 

 

7749.         Trong bốn bốn (44) học trò thi đỗ,

7750.         Mạc Đĩnh Chi tầm cỡ hơn người.

7751.         Ngặt vì hai chữ mạo, tài:

7752.         Tài thì xuất chúng, mạo thời kém thua…

 

7753.         Vì cái dáng, nên vua thời ấy

7754.         – Là Anh Tông đế vậy – phân vân…

7755.         Nghĩ rằng: tài dẫu mười phân,

7756.         Mạo mà như thế: cái phần trạng nguyên…

 

7757.         Mạc Đĩnh Chi nghe niềm lưỡng lự

7758.         Của Anh Tông, bèn trổ bút thần

7759.         Làm nên bài phú tuyệt trần

7760.         Vịnh hoa sen nở trong đầm (tỉnh liên)…   

 

7761.         Trình vua ngự. Vua liền quyết ý

7762.         Trao cho chàng học vị cao sang:

7763.         Trạng nguyên – áo gấm về làng…

7764.         Và, sau bao nỗi gian nan, dập vùi…

 

7765.         Rồi cũng được “lên ngôi lương đống”,

7766.         Đem lương năng để cống hiến đời.

7767.         Trước, dùng văn bút tuyệt vời,

7768.         Giữ tròn thể diện với người Bắc phương.

 

7769.         Sử chép: Dẫu được ban “chức” trọng,

7770.         Vì chưng tài học đáng khôi nguyên.

7771.         Hiềm vì diện mạo quá khiêm,

7772.         Nên không được bụng vua hiền bao lăm!

 

7773.         Nên, qua sự bàn giăng tính cuội,

7774.         Cuối cùng, vua dành mỗi “chức hư”.

7775.         – Gọi tên là chức “nội thư”–

7776.         Dành cho kẻ “mạo bất như văn tài”.

 

 

7777.         Nhưng người thiện thì trời không bỏ…

7778.         Trong họa, dường luôn có phúc theo.

7779.         Một hôm xảy chuyện ngặt nghèo:

7780.         Do viên sử giả Nguyên triều sang thăm.    

 

7781.         Thuyền đang lúc thuận dằm xuôi mái,

7782.         Chợt sứ Nguyên dừng lại, trao thư.

7783.         Nội dung viết một bài thơ

7784.         Bốn câu, năm chữ. Lời như thế này:

 

7785.         Lưỡng nhật bình đầu nhật.

7786.         Tứ sơn điên đảo sơn.

7787.         Lưỡng vương tranh nhất quốc,

7788.         Tứ khẩu tung hoành giang.

 

7789.         Sứ Nguyên nọ, giữa đàng đi sứ

7790.         Chợt dừng, không đi nữa, mà trao

7791.         Bức thơ khó hiểu làm sao!

7792.         Cho quan giữ việc ngoại giao Nam triều!

 

7793.         Ý Nguyên sứ muốn yêu cầu chuyển

7794.         Lên “triều đình văn hiến” Việt Nam,

7795.         Để xin “đáp một lời vàng”;

7796.         Rồi sau mới đến Tràng an chúc mừng!

 

7797.         Bấy giờ cả triều trung Đại Việt,

7798.         Gồm bá quan ưu việt lắm thay!

7799.         Xúm nhau đọc áng thơ này,

7800.         Để cùng “nhắm mắt chau mày, nghiến răng”…   

 

7801.         Vì sao thế? Vì rằng hết thảy

7802.         Những bậc quan to ấy dẫu là

7803.         Cấp bằng, chức vị nguy nga,

7804.         Nhưng chẳng ai “đọc” cho ra “ý ngầm”!

 

 

7805.         Bài thơ ngắn mà “châm” đến thế!

7806.         Nói chi chi mà nghĩa tối mò.

7807.         Phen này “đọc” chẳng ra cho,

7808.         E rằng trơ cái mặt mo cả triều!

 

7809.         Tục có chữ: ngặt nghèo phải tính…

7810.         Trong khó khăn, lính quýnh, mọi người

7811.         Nhớ ra một “kẻ tót vời”:

7812.         Mặt dù như… quỷ, chữ thời như… tiên!

 

7813.         Bèn hỏa tốc triệu liền quan trạng,

7814.         Đang về quê lo “đám” mẹ nghèo.

7815.         Lệnh vua… quan trạng về triều,

7816.         Đọc thơ Nguyên sứ, nheo nheo mắt thần…

 

7817.         Trong chốc lát, đã phân ra lẽ:

7818.         Lưỡng nhật bình đầu: chỉ chữ Điền.

7819.         Tứ sơn điên đảo ngả nghiêng,

7820.         Họp thành cũng một chữ điền đấy thôi!   

 

7821.         Lưỡng vương… nhất quốc thời cũng thế:

7822.         Cũng chữ Điền biến thể xinh xinh…

7823.         Cuối cùng: tứ khẩu tung hoành,

7824.         Cũng là một chữ Điền rành rành kia!

 

7825.         Câu đố dẫu khéo che, khéo đậy,

7826.         Nhưng dưới đôi mắt đại tài nhân,

7827.         Chữ Điền sớm lộ toàn thân:

7828.         Điền là ruộng – gồm bốn phần ô vuông.

 

7829.         Nhờ trí tuệ “thư vương” họ Mạc,

7830.         Triều đình ta khéo thoát chữ ngu.

7831.         Rõ là tuyệt đỉnh công phu,

7832.         Của ông quan trạng kinh thư nước nhà.

 

 

7833.         Qua công trạng gọi là “ra mắt”

7834.         Mở tiền đồ bước ngoặt từ đây:

7835.         Chim bằng thuận gió tung bay,

7836.         Vỗ đôi cánh chữ, vươn mây chín tầng.

 

7837.         Những giai thoại mười phân oanh liệt,

7838.         Ví như bài Nhất tuyệt vời kia…

7839.         (Một hôm Nguyên chúa ra đề

7840.         Thử tài trạng Mạc Đĩnh Chi, khoán bằng   

 

7841.         Một chữ Nhất – để nhằm phúng điếu

7842.         Một quý phi mệnh yểu từ trần…)

7843.         Trạng bèn phóng bút nối vần:

          Thanh thiên nhất đóa vân,

          Hồng lô nhất điểm tuyết,

          Thượng uyển nhất chi hoa,

          Dao trì nhất phiến nguyệt .

          Y! Vân tán, tuyết tiêu, hoa tàn, nguyệt khuyết!

7844.         Thơ mà đến thế, rõ chân thi tài!

 

7845.         Những giai thoại còn dài, đẹp lạ!

7846.         Ví như câu đối quá quan này:

          Quá quan trì, quan quan bế, nguyện quá khách quá quan;

          Tiên đối dị, đối đối nan, thỉnh tiên sinh tiên đối.

7847.         Số là trạng Mạc Đỉnh Chi,

7848.         Một hôm,trên bước đường đi sứ Tàu.

 

7849.         Lúc qua ải, chợt đâu trời tối,

7850.         Và cửa quan khép lối đi về.

7851.         Sứ ta cất tiếng xin đi,

7852.         Quan Nguyên trấn ải, cũng thì văn gia.

 

7853.         Bèn gửi xuống sứ ta câu đối,

7854.         Bảo như ta đối nổi câu này,

7855.         Thì xin mở cửa quan ngay.

7856.         Bằng không thì đợi sáng ngày rồi qua!

 

7857.         Câu đối nọ quả là khó… đối,

7858.         Bởi vì chưng có tới hai từ:

7859.         Quá thì ba, quan thì tư…

7860.         Lặp đi lặp lại, khó như… lên trời!  

 

7861.         Nhưng… ông trạng quả người… xứng trạng,

7862.         Chỉ cần trong một thoáng giây thôi…

7863.         Bốn quan, ba quá lặp lời:

7864.         Ba tiên, bốn đối, xứng đôi lạ lùng!

 

7865.         Câu đối khéo tưởng chừng… giai thoại,

7866.         Khiến quan Tàu giữ ải phục thay!

7867.         Vội vàng mở cửa ải ngay,

7868.         Để cho ông Trạng thiên tài sớm qua!

 

7869.         Ra chữ nó tài ba như thế!

7870.         Như chiếc đũa thần nhỉ? vạn năng…

7871.         Dệt bao giai thoại ngàn năm…

7872.         Sáng trưng như bóng trăng rằm quê hương.

 

7873.         Trong số những văn chương câu đối,

7874.         (Của vị thi gia lỗi lạc này)

7875.         Cái câu làm “nở mặt mày”

7876.         Của nước Việt hẳn là đây. Số là:

 

7877.         Buổi sứ Việt mới qua triều kiến,

7878.         Vua nhà Nguyên nghe tiếng cừ khôi,

7879.         Bèn ra câu đối “đùa chơi”,

7880.         Gọi là “dằn mặt” “lũ người phương Nam”!   

         

                    Rằng: Nhật hỏa, vân yên, bạch đóa thiêu tàn ngọc thố;

7881.         Ý nói: vầng thái dương thuộc lửa,

7882.         Còn mây do khói nọ thành hình.

7883.         Tựu trung, ánh sáng bình minh

7884.         Sẽ thiêu tan bóng trăng lung linh mờ!

 

7885.         Câu đối dẫu như đùa như thật,

7886.         Nhưng bên trong ẩn mật ý rằng…

7887.         Gẫm ra sát khí đằng đằng

7888.         Một lời hăm dọa: san bằng phương Nam!

 

7889.         Với trọng trách bảo toàn danh dự,

7890.         Trạng ta đâu để lỡ thời cơ.

7891.         Bèn tung bút đối “câu thơ”:

                    Nguyệt cung, tinh đạn, hoàng hôn xạ lạc kim ô…

7892.         Ý rằng: trăng nọ bây giờ giương cung…

 

7893.         Dùng sao buổi hoàng hôn lấp lánh

7894.         Bắn, cho rơi rụng cánh quạ vàng!

7895.         Chữ! Mà như sét đánh ngang!

7896.         Cho triều Nguyên thảy bàng hoàng một khi!

 

7897.         Và, bảo giận, ừ thì có giận,

7898.         Nhưng phục thì hẳn cũng phục thôi!

7899.         Chúa Nguyên bấm bụng mỉm cười,

7900.         Bèn phong Trạng chức “trạng đôi” – lưỡng triều!   

 

7901.         Những câu đối còn nhiều, vô kể…

7902.         Mỗi câu đều “tuyệt thế giai nhân”

7903.         Lại còn “ích quốc, lợi dân”…

7904.         Công huân trạng Mạc, chín phần do… thơ.

 

7905.         Sau mùa-gặt-được-mùa-chữ-nghĩa,

7906.         Anh Tông thôi khinh dễ “hầu nhân”.

7907.         Nâng lên chức vụ đại thần:

7908.         Quan ngự sử! rõ xứng chân thực tài!

 

7909.         Nhưng, như quy luật đời nó thế:

7910.         Phú quý thường sinh tệ hoang dâm.

7911.         Đời Anh Tông thuộc nhà Trần,

7912.         Các quan lại những sa chân vào bùn.

 

7913.         Trong các thái ấp – giang sơn của

7914.         Các thành phần vua chúa công khanh.

7915.         Do thuận duyên của “thời bình”,

7916.         Diễn ra “yến yến oanh oanh” mọi trò.

 

7917.         Tửu sắc tài phiến: lò nung chảy

7918.         Cái tinh thần của đại trượng phu.

7919.         Truy hoan sớm tối lu bù,

7920.         Lấy đâu “tinh”, “khí” mà tu bổ “thần” .   

 

7921.         Vì cái nỗi xa dân như thế,

7922.         Mà các quan bỏ phế việc quan

7923.         (Là lo quốc thái dân an),

7924.         Khiến cho trăm họ mắc nàn lắm thay!

 

 

7925.         Đời Anh Tông. Trạng rày: ngự sử…

7926.         Với chức năng gìn giữ triều cương.

7927.         Bằng lời, bằng lẽ trung lương,

7928.         Sao cho trọn nghĩa tam cương mới là!

 

7929.         Vào năm ấy, Hồng hà lũ lớn,

7930.         Khiến duyên hà chốn chốn lầm than.

7931.         Mặc cho đê vỡ, nước tràn,

7932.         Vương hầu cứ mải đa mang rượu chè.

 

7933.         Mạc ngự sử khôn bề ngậm miệng,

7934.         Bèn vào cung, cất tiếng can vua.

7935.         Rằng: “Muôn họ, ấy con vua…

7936.         Sao vương thượng mải đi chùa,  mà quên?”

 

7937.         Vua, dẫu “chạm đan điền” một tí,

7938.         Nhưng, trước lời chính khí, bèn… im.

7939.         Nhưng… im thì cũng đành im,

7940.         Chứ câu “chạm ruột”, để êm sao đành?  

 

7941.         Để kết thúc, vua Anh Tông nọ

7942.         Bèn ban cho viên Ngự lắm lời

7943.         Một công tác thực tày trời:

7944.         Ấy là công tác làm người hộ đê!

 

7945.         Những tưởng thế để “quê” quan trạng,

7946.         Bởi trạng nguyên thì hẳn giỏi thơ,

7947.         Nhưng về việc hộ đê cơ?

7948.         E rằng quan trạng sẽ… trơ mắt nhìn!

 

7949.         Nhưng, quả thực, trái tim là chủ:

7950.         Một khi thương dân khổ, dân nghèo,

7951.         Thì, dù tài chẳng đặng nhiều,

7952.         Nhưng, lòng đã sẵn, bấy nhiêu: sá gì!

 

7953.         Thế là quan “trạng thi trạng phú”

7954.         Bèn xông ra chống lũ với dân.

7955.         Xăn tay áo, xắn ống quần:

7956.         Hò dô ta, cùng với dân, cùng làm!

 

7957.         Cái hình ảnh vô vàn khích lệ:

7958.         Quan trạng mà bỏ ghế công đường,

7959.         Nhào ra giữa chốn tai ương,

7960.         Đem thân vật lộn với bùn, đắp đê!      

 

7961.         Thượng đã chính, hạ kia sao nỡ?

7962.         Dân thấy quan hăm hở xông vào…

7963.         Phận con dân, há lẽ nào?

7964.         Vạn người như một, ào ào tham gia!

 

7965.         Sức dân, ấy chính là sức chúa!

7966.         Dân mà thương, trời nỡ nào không?

7967.         Thế là, từ một tấm lòng:

7968.         Trạng Chi đã hộ đê xong, ngon lành!

 

 

7969.         Dân là kẻ hiểu rành hơn hết

7970.         Quan nào là quan biết thương dân.

7971.         Cho nên, trên dưới, xa gần

7972.         Thảy đều cảm được bậc chân quan này!

 

7973.         Những con gà xưa rày vẫn ghét

7974.         Con hạc, vì nó “đẹp” hơn mình.

7975.         Hàng quan dỏm của triều đình

7976.         Cực ư ghét Mạc “sự sinh” lắm điều!

 

7977.         Và kẻ đứng đầu triều bên nịnh:

7978.         Trần Trung Hoài – đủng đỉnh tâu vua:

7979.         “Họ Mạc kia thực đáng ngờ!

7980.         Tiền đâu xây dựng dinh cơ cực kỳ!  

 

7981.         Sau câu chuyện những gì trị thủy,

7982.         Họ Mạc kia thường ỷ công lao.

7983.         Ra tuồng tự thị tự cao…

7984.         Lại trong nhà lắm kẻ vào người ra!

 

7985.         Xin vương thượng hải hà xem xét…”

7986.         Anh Tông nghe, chưa kịp xét rành

7987.         (Vì vua vốn thực anh minh

7988.         Bấy lâu, mới giữ triều đình đặng an…)

 

7989.         Thì thoắt đã bỏ ngang trần thế,

7990.         Để Minh Tông thừa kế ngai vàng.

7991.         Minh Tông, tuổi trẻ khôn ngoan:

7992.         Trong vai kế tục, khá toàn vẹn thay!

 

7993.         Đã sẵn mối giềng đây, lại sẵn

7994.         Những bề tôi tấm mẳn giỏi giang,

7995.         Chỉ cần một ít khôn ngoan,

7996.         Biết phân trung, nịnh, ngay, gian, để mà…

 

 

7997.         Vị thừa kế rõ là như thế,

7998.         Đúng như là chuyện kể, như sau:

7999.         Anh Tông mất chẳng bao lâu

8000.         Gã Hoài nọ lại bắt đầu gièm pha…   

 

8001.         Minh Tông cứ ừ à nghe chuyện

8002.         Đoạn gọi tâm phúc đến, dặn rằng:

8003.         -“Làm vua cốt phải công bằng,

8004.         Hãy đi tìm hiểu có chăng sự tình…”

 

8005.         Quan tâm phúc nghe rành sự thể,

8006.         Mới hay thì ra kẻ dèm pha

8007.         Trần Trung Hoài mới thực là

8008.         Tham quan ô lại, tội mà lớn thay!

 

8009.         Còn cái kẻ bị rày vu khống:

8010.         Mạc Đĩnh Chi – quả đúng trung thần;

8011.         Một lòng vì nước vì dân,

8012.         Quang minh chính đại, mười phân vẹn mười!

 

8013.         Biết rõ được mười mươi câu chuyện,

8014.         Minh Tông bèn “dứt điểm” gian thần;

8015.         Lại “nâng điểm” bậc trung quân:

8016.         Phong cho trạng Mạc dự phần công khanh!

 

8017.         Nói tóm lại, triều Minh Tông ấy:

8018.         Nghiệp kế thừa, như vậy, như kia…

8019.         Trong mười lăm năm trị vì,

8020.         Cũng từng tỏ ít - nhiều gì minh quân.  

 

8021.         Chỉ tiếc nỗi mười phân chẳng vẹn…

8022.         Bởi vướng vào một điểm bất nhân.

8023.         Ấy là giết bậc trung thần:

8024.         Huệ Võ Vương Trần Quốc Chân – đồng thời

 

 

8025.         Cũng là nhạc phụ – người cha vợ

8026.         Đã dâng công hiến của một đời

8027.         Giúp cho con rể đồng thời,

8028.         Là đương kim hoàng đế trời Đại Nam!

 

8029.         Sự tích của chuyện hàm oan nọ,

8030.         Bắt đầu từ chuyện có phân tranh

8031.         Giữa hai phe đảng triều đình,

8032.         Nhân vì Hoàng Hậu chưa sinh “con rồng”.

 

8033.         Và phe của Khắc Chung thì muốn

8034.         Con thứ phi – là Vượng – lên ngôi;

8035.         Trong khi phe Quốc Chân thời

8036.         Muốn chờ hoàng hậu được “trời đoái thương”!

 

8037.         Giữa đất bằng bỗng dưng… sóng gió:

8038.         Một gia nô của Võ Huệ Vương

8039.         Tự dưng đến giữa công đường

8040.         Khai rằng chủ nó tính đường hại vua!  

 

8041.         Minh Tông chợt hồ đồ một lúc…

8042.         Lại nghe lời xúi giục “phe kia”:

8043.         Bèn đem giết nhạc phụ đi!

8044.         Chẳng bao lâu, một ngày kia… bất thần

 

8045.         Có một ả phụ nhân xuất hiện

8046.         Nơi công đường, tố, kiện, đầu đuôi:

8047.         Ả là vợ lẽ một người

8048.         Tên là Trần Nhạc, là tôi tớ nhà

 

8049.         Của Võ Huệ Vương ; và chồng ả

8050.         Đã tố oan chủ gã, vì chưng

8051.         Nhận vàng của Trần Khắc Chung

8052.         Để vu oan bậc trung thần nhạc gia…

 

 

8053.         Sự thật dẫu nay đà tỏ rõ,

8054.         Nhưng mạng người chết nọ – oan khiên…

8055.         Hồn oan vất vưởng cửu tuyền…

8056.         Lấy đâu ra mạng sống đền bù cho!

 

8057.         Minh Tông ở ngôi vua hết thảy

8058.         Mười lăm năm, kế lại nhường ngôi

8059.         Cho con – tuổi mới lên mười,

8060.         Gọi là vua Hiến Tông – rồi theo gương 

 

8061.         Các vua trước, tìm đường theo Phật…

8062.         Làm thiền sư, mưu nhập Niết bàn.

8063.         Lại tự phong chức thượng hoàng,

8064.         Để lèo lái việc thế gian, sơn hà…

 

8065.         Riêng Hiến Tông dẫu là kim thượng

8066.         Nhưng, vì chưa đủ lớn – “thành kim”…

8067.         Nên suốt mười ba năm liền,

8068.         Việc non nước vẫn “tự biên” thượng hoàng.

 

8069.         Và triều đại của chàng vua mới

8070.         Trần Hiến Tông – tuy gọi triều danh…

8071.         Song le, suy tới ngọn ngành,

8072.         Chỉ là “vô thực hữu danh”… nhạt nhòa!

 

8073.         Xét sự thể nó mà như thế,

8074.         Chẳng qua vì cái lẽ hoại không.

8075.         Chữ rằng: “phú quý năng dâm”,

8076.         “Bần tiện năng khuất”. Vân, vân: nghĩa đời!

 

8077.         Làm vua chúa ắt thời phú quý,

8078.         Phú quý thời dễ bị “năng dâm”.

8079.         Năng dâm ắt tổn khí thần,

8080.         Khí thần tổn, ắt “sa hầm sảy hang”.  

 

 

8081.         Đời Hiến Tông chẳng bằng đời trước:

8082.         Dẫu bề tôi rường cột cũng đông…

8083.         Mỗi do vướng thế lưỡng phân…

8084.         Huống chi, trong đại cục, âm quá lừng!

 

8085.         Hàng quý tộc tưng bừng ăn nhậu,

8086.         Để dân đen cực thấu ông trời.

8087.         Bởi dân với nước phân đôi,

8088.         Cho nên giặc giã tơi bời bốn phương.

 

8089.         Mạn Đà Giang có mường Ngưu Hống,

8090.         Nương dân tình sinh sống khó khăn,

8091.         Kết bè loạn đảng hung hăng,

8092.         Khiến quan triều mất bao năm dẹp loàn.

 

8093.         Lại thêm nạn lân bang tiếm cõi:

8094.         Giặc Ai Lao giở giói biên thùy.

8095.         Quân ta tới: giặc lui về;

8096.         Quân ta rút: giặc đề huề lấn sang!

 

8097.         Cuộc tranh lấn cứ làng chàng mãi,

8098.         Khổ dân miền quan tái biên cương.

8099.         Thiên tai, địch họa vô lường…

8100.         Rõ đời là cả một trường hận ca!   

 

8101.         Một ba tám bốn (1384), ta xuất trận

8102.         Với thượng hoàng lẫm lẫm thân chinh.

8103.         Đuổi Ai Lao chạy tan tành,

8104.         Rồi sai Trung Ngạn khắc rành chiến công…

 

8105.         Nay trên núi thuộc vùng xứ Nghệ,

8106.         Hãy còn bia đá để nghìn thu.

8107.         Nội dung rằng: “Cuối mùa thu

8108.         Năm Ất Hợi, ngự giá từ Thăng Long

 

 

8109.         Vượt bao dặm núi, sông, tuần thú…

8110.         Tiếp kiến ba thế tử: Chiêm thành,

8111.         Xiêm La, Chân Lạp… đồng hành

8112.         Lại thêm các bộ Mán Thanh xa gần…

 

8113.         Chỉ mỗi tên nghịch Bồng lánh mặt…

8114.         Vua đem quân, quyết bắt đem về.

8115.         Tháng… năm Ất Hợi, bia đề:

8116.         Để cho muôn thuở vọng về long uy…”

 

8117.         Ấy cái ý bia đề như thế:

8118.         Sáu trăm năm di chỉ chưa mòn.

8119.         Hãy còn nét khắc sâu non,

8120.         Ý cho mai hậu, cháu con tỏ tường…   

 

8121.         Tuy bia khắc đường đường như thế,

8122.         Nhưng, mỗi năm sau, kể tự ngày

8123.         Mà bia đá dựng non này,

8124.         Thì Ai Lao lại lấn rày biên cương!

 

8125.         (Thuộc về huyện Tương Dương tỉnh Nghệ)

8126.         Và thượng hoàng, như thế, lại thêm

8127.         Một lần ngự giá lên yên,

8128.         Thân chinh đuổi giặc, giữ êm cõi bờ!

 

8129.         Và, trong cuộc tảo trừ năm ấy,

8130.         Kẻ lãnh phần chiến bại là ta:

8131.         Bấy giờ, trời đất mù sa…

8132.         Có con sông, gọi Tiết La, chắn đường.

 

8133.         Đô đốc Hài* xem thường nghịch tặc,

8134.         Quyết xua quân đuổi bắt quân thù.

8135.         Nào ngờ vướng “nạn Chu Du”:

8136.         Bị quân giặc a thần phù phản công!

 

 

8137.         Quân ta bị chìm sông tất tật,

8138.         Kể cả quan đô đốc họ Đoàn.

8139.         Một vết thương “vượt thời gian”:

8140.         Sáu trăm năm, nhớ lại càng thêm đau!  

                   *Đoàn Nhữ Hài

 

8141.         Triều Hiến Tông chẳng lâu được mấy:

8142.         Mỗi mười ba năm (13) vậy, làm vua.

8143.         Thoáng giây xí xóa cuộc cờ…

8144.         Hăm ba (23) năm thọ mạng đùa khói sương!

 

8145.         Thoáng cảm thán: vô thường đến thế!

8146.         Đã đành là dâu bể phù vân…

8147.         Nhưng, sao đời sống trăm năm…

8148.         Mà đây, chưa được một phần tư thôi?

 

8149.         Thế mới biết cái nòi phú quý,

8150.         Dễ năng dâm, nên dễ hoại hình.

8151.         Giá tiên thiên đặng trung bình,

8152.         Trần gia chưa dễ phù sinh như vầy!

 

8153.         Trong lịch sử xưa rày, hiếm có

8154.         Vị vua nào thác thuở hăm ba;

8155.         Lại hiếm có hơn nữa là

8156.         Sai khi anh thác, em mà thay anh.

 

8157.         Việc nối nghiệp nó loanh quanh thế:

8158.         Ngôi cha thì ắt để dành con.

8159.         Rủi là vua nọ còn non,

8160.         Lại thêm tinh lực hao mòn lắm thay,   

 

8161.         Nên lúc thác chẳng người nối dõi…

8162.         Phép xưa thì con nối ngôi cha.

8163.         Ngặt vì con chửa sinh ra,

8164.         Thôi thì hãy lấy em mà thay anh!

 

8165.         Anh, Hiến Tông, đã đành thác vội;

8166.         Em, Dụ Tông, tuổi mới lên năm.

8167.         Thượng hoàng, gặp “buổi khó khăn”,

8168.         Đành lấy quyền đặt bé nằm lên ngai.

 

8169.         Mới năm tuổi, hỏi ai có thể

8170.         Lên ngai vua mà chễm chệ ngồi?

8171.         Mà nào ngôi đó mà chơi,

8172.         Còn phải đảm việc người-ngồi-ngai, chi!

 

8173.         Sự tình thế thôi thì thôi vậy,

8174.         Thượng hoàng đành dẹp cái ước mơ

8175.         Lên non, tu đạo Phật thừa:

8176.         Cư trần, để giúp “ông-vua-con-mình”!

 

8177.         Trở lại chuyện tình hình lúc ấy:

8178.         Triều cương thì như vậy như kia…

8179.         Những cây đa, những cây đề…

8180.         Dẫu rằng còn đó, cũng thì như không!  

 

8181.         Bởi như tục ngữ từng đã thốt:

8182.         Đạo dù cao một thước, nhưng ma

8183.         Lại cao một trượng kia mà!

8184.         (Mười thước: một trượng) so ra khéo… đồng!

 

8185.         Huống nữa, bởi Dụ Tông còn bé…

8186.         Mới lên năm, hó hé nỗi gì!

8187.         Cho nên suốt một thời kỳ

8188.         Mười bảy năm, mỗi làm vì cho… cha!

 

8189.         Nghĩa là “vua” vẫn là ông cũ:

8190.         Là Minh Tông, như thuở triều xưa.

8191.         Ngày nào hoàng thượng “làm vua”,

8192.         Nay “làm vua” lại dành cho thượng hoàng.

HẾT TẬP 2

Toàn bộ lợi nhuận của công ty cổ phần Đại Nam không chia cho cổ đông. Lợi nhuận sau khi tái đầu tư, công ty sẽ dành 100% lợi nhuận còn lại cho quỹ từ thiện Hằng Hữu hoạt động vì cộng đồng, đặc biệt là chương trình mổ tim dành cho trẻ em